ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହୃତେଃ ପୂର୍ଵ ଭୂର୍ଲୋକଶ୍ଚ ତତୋ ଽଭଵତ୍
‘ଭୂଃ’ ଉଚ୍ଚାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଭୂଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତୃତୀଯଂ ସ୍ଵରିତୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵଂ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ
ତୃତୀୟଟି ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ ବୋଲାଯାଏ, ସେହିଁଠି ଦିବଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତତୋ ଭୂଃ ପାର୍ଥିଵୋ ଲୋକୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୂଵଃ ସ୍ମୃତମ୍
ତାପରେ, ଭୂ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ଲୋକ, ଏବଂ ଭୁଵଃ କୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଭୂତସ୍ଯାଧିପତିଶ୍ଚାଗ୍ନିସ୍ତତୋ ଭୂତପତିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଭୂଲୋକର ଅଧିପତି ଅଗ୍ନି, ତେଣୁ ସେ ଭୂତମାନଙ୍କର ମାଲିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦିଵସ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ଽଧିପତିସ୍ତେନ ସୂର୍ଯୋ ଦିଵସ୍ପତିଃ
ଦିବଲୋକର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁ ଦିବପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରଣାଂ ଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ଵୈ କ୍ଷଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେଠି ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷୟ ହୁଏ ।
ତାସାଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜନନାଜ୍ଜନଃ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମରୁ ଜନ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
କଲ୍ପ ଏତେ ଯଦା ଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ତପଃ
ଏହି କଳ୍ପମାନେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତପଃ ରହିଥାଏ ।
ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମାନସ୍ତତ୍ର ସଂତୀତି ଵା ତପଃ
ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ବସନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେଠିକୁ ତପଃ ବୋଲାଯାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତତଃ ସତ୍ଯଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ଭାସ୍ଵରଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ସତ୍ୟ ଲୋକ ସପ୍ତମ ଅଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟି ।
ସର୍ଵଭୂତପିଶାଚାଶ୍ଚ ନାଗାଶ୍ଚ ସହ ମାନୁଷୈଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଭୂତ-ପିଶାଚ, ନାଗ ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ସହିତ,
ମରୁତୋ ମାତରିଶ୍ଵାନୋ ରୁଦ୍ରା ଦେଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵିନୌ
ମରୁତ, ମାତରିଶ୍ୱାନ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ,
ଆଦିତ୍ଯା ଋଭଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ପିତରସ୍ତଥା
ଆଦିତ୍ୟ, ଋଭୁ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସାଧ୍ୟ ଏବଂ ପିତୃମାନେ,
ଏତେ ଵୈମାନିକା ଦେଵାସ୍ତାରାଗ୍ରହନିଵାସିନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି,
ଶୁକ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ଷୁଷାନ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ ଵ୍ଯତୀତା ଭୁଵଂ ଶ୍ରିତାଃ
ଶୁକ୍ର ଆଦି ଚକ୍ଷୁ ଯାଏଁ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି,
ଇତ୍ଯେତେ କ୍ରମଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯାହାରସଂଭଵାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାଣୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି,
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସପ୍ତସୂର୍ଯାସ୍ତେ ଅର୍ଚିଭିର୍ନିର୍ଦହନ୍ତି ଵୈ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମି ଜଳାଇଦେଇଥାଏ,
ଭୃଗୁଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁରିତ୍ଯେଵମାଦଯଃ
ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ,
ନିଃସତ୍ତ୍ଵା ନିର୍ମମାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ତେ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଵରେତସଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିର୍ମମ ଏବଂ ନିଷ୍ପଦାର୍ଥ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଥାନ୍ତି,
ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସାଵର୍ଣାନାଂ ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ମନ୍ବନ୍ତରର ସମସ୍ତ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁମାନେ ପରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହନ୍ତି,
ଯୋଗଂ ତପଶ୍ଚ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସମାଧାଯ ତଦାତ୍ମନି
ସେମାନେ ନିଜ ମନରେ ଯୋଗ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି,
ସତ୍ଯସ୍ତୁ ସପ୍ତମୋ ଲୋକୋ ହ୍ଯପୁନର୍ମାର୍ଗଗାମିନାମ୍
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ସପ୍ତମ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନଃ ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ,
ପର୍ଯାସପରିମାଣେନ ଭୂର୍ଲୋକଃ ସମଭିସ୍ମୃତଃ
ତାହାର ପରିମାଣ ଓ ବିସ୍ତାର ଅନୁଯାୟୀ ଭୂର୍ଲୋକ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି,
ସୂର୍ଯଧ୍ରୁଵାନ୍ତରଂ ଯଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକୋ ଦିଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧ୍ରୁବ ମଧ୍ୟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ବା ଦିବ ଭାବେ କୁହାଯାଏ,
ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ ସପ୍ତଲୋକାସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସିଦ୍ଧଯଃ
ସାତଟି ଲୋକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ବିଷୟରେ କହିବି,
ଭୁଵି ସ୍ଵର୍ଗେ ଚ ଯେ ସର୍ଵେ ସୋମପା ଆଜ୍ଯପାଶ୍ଚ ତେ
ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ସୋମ ଓ ଘିଅ ପିଉଛନ୍ତି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ,
ଵିଜ୍ଞେଯା ମାନସୀ ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିର୍ଵୈ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣା
ସେମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ମାନସିକ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ,
ଏତେ ଦେଵା ଯଜନ୍ତେ ଵୈ ଯଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏହି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପର ପୂଜା କରନ୍ତି,
ପ୍ରଥମାନନ୍ତରୋଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଅନ୍ତରାଃ ସାଂପ୍ରତୈଃ ପୁନଃ
ପ୍ରଥମ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ପ୍ରଜାମାନେ, ଏବେ ପୁନି ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛନ୍ତି।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରାଣାଂ ସିଦ୍ଧସ୍ତେଷାଂ ତୁ ମାନସୀ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ମନସିକ ହୁଏ।