ମହର୍ଲ୍ଲୋକେତି ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମାତରିଶ୍ଵଂସ୍ତ୍ଵଯା ଵିଭୋଃ
ମହର୍ଲୋକ ବୋଲି ଯାହା କୁହାଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହାକୁ ତୁମେ ମାତରିଶ୍ୱା ବୋଲି କହିଛ।
ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵେନ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ସେ, ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଲୋକାଖ୍ଯାନି ତୁ ଯାନି ସ୍ଯୁର୍ଯେଷାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଅଛି, ସେଠି ମାନବମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଭୂରାଦଯସ୍ତୁ ସତ୍ଯାନ୍ତାଃ ସପ୍ତ ଲୋକାଃ କୃତାସ୍ତ୍ଵିହ
ଭୂରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସାତଟି ଲୋକ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ସ୍ଥାନାନି ସ୍ଥାନିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତାନି ତୁ ନିବନ୍ଧନମ୍
ଏହି ଅବାସଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଭିତି ଭାବେ ରଚିତ ହୋଇଛି ।
ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ଚତ୍ଵାରି ସ୍ମୃତାନ୍ଯାଵର୍ଣକାନି ଚ
ଏହି ଚାରିଟି ଅବାସ ଏବଂ ତଳସ୍ଥ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବାସ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି ।
ଯାନି ନୈମିତ୍ତିକାନି ସ୍ଯୁସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍
ଯେଉଁ ଅବାସ ସମୟକ୍ରମେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାନ୍ତି ।
ଏକାନ୍ତିକାନି ତାନି ସ୍ଯୁସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହାପ୍ରସଂଯମାତ୍
ଯେଉଁଠି ନାଶ ନାହିଁ, ସେଠି ସେଉଁଠି ସ୍ଥାୟୀ ଅବାସ ରହିଥାଏ ।
ଭୂର୍ଲୋକଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୁଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଭୂଲୋକ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୁଵର୍ଲୋକ ।
ଜନସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମୋ ଲୋକସ୍ତପଃ ଷଷ୍ଠୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ପଞ୍ଚମ ଲୋକ ହେଉଛି ଜନ, ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଲୋକ କୁ ତପଃ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହୃତେଃ ପୂର୍ଵ ଭୂର୍ଲୋକଶ୍ଚ ତତୋ ଽଭଵତ୍
‘ଭୂଃ’ ଉଚ୍ଚାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଭୂଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତୃତୀଯଂ ସ୍ଵରିତୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵଂ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ
ତୃତୀୟଟି ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ ବୋଲାଯାଏ, ସେହିଁଠି ଦିବଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତତୋ ଭୂଃ ପାର୍ଥିଵୋ ଲୋକୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୂଵଃ ସ୍ମୃତମ୍
ତାପରେ, ଭୂ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ଲୋକ, ଏବଂ ଭୁଵଃ କୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଭୂତସ୍ଯାଧିପତିଶ୍ଚାଗ୍ନିସ୍ତତୋ ଭୂତପତିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଭୂଲୋକର ଅଧିପତି ଅଗ୍ନି, ତେଣୁ ସେ ଭୂତମାନଙ୍କର ମାଲିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦିଵସ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ଽଧିପତିସ୍ତେନ ସୂର୍ଯୋ ଦିଵସ୍ପତିଃ
ଦିବଲୋକର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁ ଦିବପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରଣାଂ ଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ଵୈ କ୍ଷଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେଠି ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷୟ ହୁଏ ।
ତାସାଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜନନାଜ୍ଜନଃ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମରୁ ଜନ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
କଲ୍ପ ଏତେ ଯଦା ଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ତପଃ
ଏହି କଳ୍ପମାନେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତପଃ ରହିଥାଏ ।
ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମାନସ୍ତତ୍ର ସଂତୀତି ଵା ତପଃ
ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ବସନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେଠିକୁ ତପଃ ବୋଲାଯାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତତଃ ସତ୍ଯଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ଭାସ୍ଵରଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ସତ୍ୟ ଲୋକ ସପ୍ତମ ଅଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟି ।
ସର୍ଵଭୂତପିଶାଚାଶ୍ଚ ନାଗାଶ୍ଚ ସହ ମାନୁଷୈଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଭୂତ-ପିଶାଚ, ନାଗ ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ସହିତ,
ମରୁତୋ ମାତରିଶ୍ଵାନୋ ରୁଦ୍ରା ଦେଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵିନୌ
ମରୁତ, ମାତରିଶ୍ୱାନ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ,
ଆଦିତ୍ଯା ଋଭଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ପିତରସ୍ତଥା
ଆଦିତ୍ୟ, ଋଭୁ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସାଧ୍ୟ ଏବଂ ପିତୃମାନେ,
ଏତେ ଵୈମାନିକା ଦେଵାସ୍ତାରାଗ୍ରହନିଵାସିନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି,
ଶୁକ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ଷୁଷାନ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ ଵ୍ଯତୀତା ଭୁଵଂ ଶ୍ରିତାଃ
ଶୁକ୍ର ଆଦି ଚକ୍ଷୁ ଯାଏଁ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି,
ଇତ୍ଯେତେ କ୍ରମଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯାହାରସଂଭଵାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାଣୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି,
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସପ୍ତସୂର୍ଯାସ୍ତେ ଅର୍ଚିଭିର୍ନିର୍ଦହନ୍ତି ଵୈ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମି ଜଳାଇଦେଇଥାଏ,
ଭୃଗୁଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁରିତ୍ଯେଵମାଦଯଃ
ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ,
ନିଃସତ୍ତ୍ଵା ନିର୍ମମାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ତେ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଵରେତସଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିର୍ମମ ଏବଂ ନିଷ୍ପଦାର୍ଥ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଥାନ୍ତି,
ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସାଵର୍ଣାନାଂ ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ମନ୍ବନ୍ତରର ସମସ୍ତ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁମାନେ ପରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହନ୍ତି,