ସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରତିସର୍ଗଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଥିବା ସମୟ, ଶେଷ ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଏହିପରି।
ତଥୈଵ ପ୍ରତିସର୍ଗେଣ ବ୍ରହ୍ମା ସମୁପଶାମ୍ଯତି
ଏଭଳି ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମହତ୍ପ୍ରଲୀଯତେ ଵ୍ଯକ୍ତେ ଗୁଣସାମ୍ଯଂ ତତୋ ଭଵେତ୍
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ, ତାପରେ ଗୁଣମାନଙ୍କ ସମତା ଆସେ।
ସମାସେନ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଭୂଯଃ କିଂ ଵର୍ମଯାମି ଵଃ
ଏହି ସବୁକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହିଲି; ଆଉ କଣ କହିବି?
କୀର୍ତ୍ତଯେଦ୍ଵର୍ଣଯେଦ୍ଵାପି ମହତୀଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ପଢେ କିମ୍ବା କହେ, ସେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
ଧର୍ମା ଵୈଶେଷିକାଶ୍ଚୈଵ ଆଚୀର୍ଣାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶିଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶୈତେ ମନଵଃ କୀର୍ତିତାଃ କୀର୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନାଃ
ଏହି ଚୌଦ ମନୁଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତିବଢ଼ାଇ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ ମନଵଃ ପିତରସ୍ତଥା
ଦେବତା, ଋଷି, ମନୁ ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈର୍ଧାର୍ମିକୈଃ ସହିତୈଃ ସରୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକଙ୍କ ସହିତ।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରାସ୍ତେ ଯାଵନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରକ୍ଷଯଃ
ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଶେଷ ହୁଏ।
ମହର୍ଲ୍ଲୋକେତି ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମାତରିଶ୍ଵଂସ୍ତ୍ଵଯା ଵିଭୋଃ
ମହର୍ଲୋକ ବୋଲି ଯାହା କୁହାଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହାକୁ ତୁମେ ମାତରିଶ୍ୱା ବୋଲି କହିଛ।
ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵେନ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ସେ, ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଲୋକାଖ୍ଯାନି ତୁ ଯାନି ସ୍ଯୁର୍ଯେଷାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଅଛି, ସେଠି ମାନବମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଭୂରାଦଯସ୍ତୁ ସତ୍ଯାନ୍ତାଃ ସପ୍ତ ଲୋକାଃ କୃତାସ୍ତ୍ଵିହ
ଭୂରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସାତଟି ଲୋକ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ସ୍ଥାନାନି ସ୍ଥାନିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତାନି ତୁ ନିବନ୍ଧନମ୍
ଏହି ଅବାସଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଭିତି ଭାବେ ରଚିତ ହୋଇଛି ।
ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ଚତ୍ଵାରି ସ୍ମୃତାନ୍ଯାଵର୍ଣକାନି ଚ
ଏହି ଚାରିଟି ଅବାସ ଏବଂ ତଳସ୍ଥ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବାସ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି ।
ଯାନି ନୈମିତ୍ତିକାନି ସ୍ଯୁସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାଭୂତସଂପ୍ଲଵାତ୍
ଯେଉଁ ଅବାସ ସମୟକ୍ରମେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାନ୍ତି ।
ଏକାନ୍ତିକାନି ତାନି ସ୍ଯୁସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହାପ୍ରସଂଯମାତ୍
ଯେଉଁଠି ନାଶ ନାହିଁ, ସେଠି ସେଉଁଠି ସ୍ଥାୟୀ ଅବାସ ରହିଥାଏ ।
ଭୂର୍ଲୋକଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୁଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଭୂଲୋକ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୁଵର୍ଲୋକ ।
ଜନସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମୋ ଲୋକସ୍ତପଃ ଷଷ୍ଠୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ପଞ୍ଚମ ଲୋକ ହେଉଛି ଜନ, ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଲୋକ କୁ ତପଃ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହୃତେଃ ପୂର୍ଵ ଭୂର୍ଲୋକଶ୍ଚ ତତୋ ଽଭଵତ୍
‘ଭୂଃ’ ଉଚ୍ଚାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଭୂଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତୃତୀଯଂ ସ୍ଵରିତୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵଂ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ
ତୃତୀୟଟି ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ ବୋଲାଯାଏ, ସେହିଁଠି ଦିବଲୋକ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ତତୋ ଭୂଃ ପାର୍ଥିଵୋ ଲୋକୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଭୂଵଃ ସ୍ମୃତମ୍
ତାପରେ, ଭୂ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ଲୋକ, ଏବଂ ଭୁଵଃ କୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଭୂତସ୍ଯାଧିପତିଶ୍ଚାଗ୍ନିସ୍ତତୋ ଭୂତପତିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଭୂଲୋକର ଅଧିପତି ଅଗ୍ନି, ତେଣୁ ସେ ଭୂତମାନଙ୍କର ମାଲିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଦିଵସ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ଽଧିପତିସ୍ତେନ ସୂର୍ଯୋ ଦିଵସ୍ପତିଃ
ଦିବଲୋକର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁ ଦିବପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରଣାଂ ଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ଵୈ କ୍ଷଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେଠି ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷୟ ହୁଏ ।
ତାସାଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜନନାଜ୍ଜନଃ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମରୁ ଜନ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
କଲ୍ପ ଏତେ ଯଦା ଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ତପଃ
ଏହି କଳ୍ପମାନେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତପଃ ରହିଥାଏ ।
ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମାନସ୍ତତ୍ର ସଂତୀତି ଵା ତପଃ
ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ବସନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେଠିକୁ ତପଃ ବୋଲାଯାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତତଃ ସତ୍ଯଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ଭାସ୍ଵରଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ସତ୍ୟ ଲୋକ ସପ୍ତମ ଅଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟି ।