ସା ଯୁଗାଖ୍ଯା ସହସ୍ରଂ ତୁ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାନ୍ତରାଣି ଵୈ
ଯାହାକୁ ଯୁଗ ବୋଲାଯାଏ, ସେହି ହଜାରଟି ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳ।
ଏତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମମହର୍ଜ୍ଞେଯଂ ତସ୍ଯ ସଖ୍ଯାଂ ନିବୋଧତ
ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ, ଏହାର ମାପ ଜାଣ, ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନେ।
ମାନୁଷାକ୍ଷିନିମେଷାସ୍ତୁ କାଷ୍ଠା ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ମଣିଷ ଆଖିର ଇସାରାକୁ ପନ୍ଦରଟି କଷ୍ଠା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ପ୍ରସ୍ଥା ସପ୍ତୋ ଦକାଶ୍ଚୈଵ ସାଧିକାକ୍ତୁ ଲଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ସାତଟି ପ୍ରସ୍ଥା ଓ ଦଶଟି ଦକା, ତା ସହିତ ଅଲ୍ପ ଅଧିକ ହେଲେ ଲବା ବୋଲାଯାଏ।
ମୁହୂର୍ତ୍ତାସ୍ତୁ ପୁନସ୍ତ୍ରିଂଶଦହୋରାତ୍ରମିତି ସ୍ଥିତିଃ
ତିରିଶଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ, ଏହି ଭାବେ ଏହାର ଅବଧି।
ତାଶ୍ଚୈଵ ସଂଖ୍ଯାଯା ଜ୍ଞେଯାଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଗତିର୍ଯଥା
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଜଣାଯାଏ।
ତ୍ରିଂଶତ୍କଲା ମୁହୂର୍ତ୍ତଂ ତୁ ଦଶଭାଗଂ କଲା ସ୍ମୃତମ୍
ତିରିଶି କଳା ମିଶି ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏକ କଳାର ଦଶମାଂଶକୁ ଦଶଭାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମୁହୂର୍ତ୍ତାଶ୍ଚ ଲଵାଶ୍ଚାପି ପ୍ରମାଣଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତାଃ
ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଲବାକୁ ମାପିବାରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମାଗଧେନୈଵ ମାନେନ ଜଲପ୍ରସ୍ଥୋ ଵିଧୀଯତେ
ମାଗଧ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳପ୍ରସ୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ହେମମାଷୈଃ କୃତଚ୍ଛିଦ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲୈଃ
ଚାରି ମାଷ ସୁନା ଓ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପରେ ଏକ ଛିଦ୍ର ଥିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ରଵେର୍ଗତିଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷ୍ଵେତେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚଳନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସବୁ ସଦା ନିୟମିତ ହୁଏ।
ତଦହର୍ମାନୁଷଂ ଜ୍ଞେଯଂ ନାକ୍ଷତ୍ରଂ ତୁ ଦଶାଧିକମ୍
ସେଇ ଦିନକୁ ମାନବ ଦିନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନ ଦଶଗୁଣା ବଡ଼।
ଏତଦ୍ଦିଵ୍ଯମହୋରାତ୍ରମିତି ଶାସ୍ତ୍ରଵିନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହିଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦିନ ଓ ରାତି ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି।
ତଦା ବଦ୍ଧମିଦଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଂଜ୍ଞଯା ହ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଏଭଳି ନାମ ଦେଇ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି।
ଯଦହୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯା କୋଟୀ ତୁ ସା ସ୍ମୃତା
ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ କୋଟି ଦିନ ଥାଏ।
ନଵତିଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ତଥୈଵାନ୍ଯାନି ଯାନି ତୁ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ନବେ ହଜାର ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ସଂଖ୍ଯାସଂଭଜନଂ ଜ୍ଞାନମପୃଚ୍ଛନ୍ସୁତରାଂ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ସଂଖ୍ୟା ଗଣନା ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ପଚାରିଲେ।
ମାନେନ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମଃ ସଂକ୍ଷେପାର୍ଥପାଦାକ୍ଷରମ୍
ଆମେ ମାପ ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅର୍ଥଟିକୁ ଶବ୍ଦ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ଦେବଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତାସାଂ ସଂଖ୍ଯାଥ ଵର୍ଷାଗ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଃକ୍ଷଯେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଶେଷରେ ସେଇ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଏବେ ମୁଁ କହିବି।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ତଥା କୋଟ୍ଯଃ ସଂଖ୍ଯାତାଃ ସଂଖ୍ଯଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗଣନା କରି ଏଠାରେ ବତିସି କୋଟି ଗଣିଛନ୍ତି।
ଅଶୀତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଏଷ କାଲଃ ପ୍ଲଵସ୍ଯ ତୁ
ଏଠାରେ ଅସୀ ହଜାର ଅଛି; ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଳୟର ସମୟ।
ମହାଭୂତଷୁ ଲୀଯନ୍ତ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ
ସମସ୍ତ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ ମହାଭୂତରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ସଲିଲେନାପ୍ଲୁତେ ଲୋକେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ, ସ୍ଥାବର ଓ ଚଳନଶୀଳ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ନିରାଲୋକେ ପ୍ରଦଗ୍ଧେ ତୁ ନୈଶେନ ତମସା ଵୃତେ
ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ନଶ୍ୱର ହୋଇ, ରାତିର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା।
ତାଵଦେକାର୍ମଵେ ଜ୍ଞେଯଂ ଯାଵଦାସୀଦହଃ ପ୍ରଭୋଃ
ଏହି ସମୟକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏକ ଦିନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅହୋରାତ୍ରସ୍ତଥୈଵାସ୍ଯ କ୍ରମେଣ ପରିଵର୍ତତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ଓ ରାତି ପରସ୍ପର ବଦଳାଏ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଗତିମନ୍ତିଧ୍ରୁଵାଣି ଚ
ତିନୋଟି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଉ।
ଅତୀତା ଵର୍ତମାନାଶ୍ଚ ତଥୈଵାନାଗତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଆଗାମୀ ପିଢିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ପରାର୍ଦ୍ଧଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଚାପି ପରମାଯୁଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତତମ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ପରାର୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ଦୁଇଗୁଣା ମଧ୍ୟ।