ସର୍ଵେ ମନ୍ଵନ୍ତରେଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତୁଲ୍ଯଲକ୍ଷଣାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷଣ ସମାନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଗତିମନ୍ତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ
ତିନିଟି ଲୋକରେ ଯେତେ ସତ୍ତ୍ୱ ଅଛନ୍ତି, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସେମାନେ ସବୁ ଅଛନ୍ତି।
ଭୂତାପଵାଦିନୋ ହୃଷ୍ଟା ମଧ୍ଯସ୍ଥା ଭୂତଵାଦିନଃ
ଯେମାନେ ଭୂତର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଖୁସି; ଯେମାନେ ଭୂତର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ।
ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଃ କାଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ପୌଲସ୍ତ୍ଯୋ ମାଗଧଶ୍ଚ ଯଃ
ଅଗ୍ନୀଧ୍ର, କାଶ୍ୟପ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ମାଗଧ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଶୁକ୍ରଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଵାସିଷ୍ଠଃ ପୌଲହୋ ମୁକ୍ତ ଏଵ ଚ
ଶୁକ୍ର, ବାସିଷ୍ଠ, ପୌଲହ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ଉରୁର୍ଗୁରୁଶ୍ଚ ଗଂଭୀରୋ ବୁଦ୍ଧଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ଶୁଚିଃ କୃତୀ
ଉରୁର, ଗୁରୁ, ଗମ୍ଭୀର, ବୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଚି ଏବଂ କୃତୀ।
ସାଵର୍ଣା ମନଵୋ ହ୍ଯେତେ ଚତ୍ଵାରୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ଏହି ଚାରିଜଣ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ।
ଭୌତ୍ଯସ୍ଯୈଵାଧିପତ୍ଯେ ତୁ ତୂର୍ଣଂ କଲ୍ପସ୍ତୁ ପୂର୍ଯତେ
ଭୂତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, କଳ୍ପ ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ନିଃଶେଷେଷୁ ତୁ ସର୍ଵେଷୁ ତଦା ମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵିହ
ତାପରେ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସବୁକିଛି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ସପ୍ତୈତେ ଭାର୍ଗଵା ଦେଵା ଅନ୍ତେ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ତଦା
ଏହି ସାତଜଣ ଭାର୍ଗବ ଦେବ, ମନ୍ବନ୍ତରର ଶେଷରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ପିତୃଭିର୍ମନୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ଷୀଣେ ମନ୍ଵନ୍ତରେ ତଦା
ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ଏବଂ ମନୁମାନେ ସହିତ।
ତତଃ ସ୍ଥାନା ନି ଶୁଭ୍ରାଣି ସ୍ଥାନିନାଂ ତାନି ଵୈ ତଦା
ତାପରେ, ସେ ସମୟରେ ନିର୍ମଳ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିତିଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଯାଏ।
ତତସ୍ତେଷୁ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯେଶ୍ଵରେଷ୍ଵିହ
ତାପରେ, ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକର ଶାସକମାନେ ଅତୀତ ହେଲେ।
ଅଜିତାଦ୍ଯା ଗଣା ଯତ୍ର ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଏଠାରେ ଅଜିତ ଆଦି ଚୌଦ୍ଦଟି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦଳ ଅଛନ୍ତି।
ସଶରୀରାଶ୍ଚ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଜନଲୋକେ ସହାନୁଗାଃ
ସେମାନେ ଦେହ ସହିତ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ସହିତ ଜନଲୋକରେ ବସିବାକୁ ଶୁଣାଯାଏ।
ଭୂତାଦିଷ୍ଵଵଶିଷ୍ଟେଷୁ ସ୍ଥାଵରାଂ ତେଷୁ ତେଷୁ ଵୈ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥାନ୍ତି।
ଦେଵେଷୁ ଚ ଗତେଷ୍ଵୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ସାଯୁଜ୍ଯଂ କଲ୍ପଵାସିନାମ୍
ଦେବମାନେ ଉପରକୁ ଯିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକତା ପାଆନ୍ତି।
ସଂସ୍ଥାପଯତି ଵୈ ସର୍ଗମହର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ଯୁଗର ଶେଷରେ ବଡ଼ ବିନାଶ ଦେଖି, ସେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ରାତ୍ରିଂ ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତାଂ ତେ ଽହୋରାତ୍ରଵିଦୋ ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ରାତିକୁ ହଜାର ଯୁଗର ଶେଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ତ୍ରିଵିଧିଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମିତ୍ଯେଷ ପ୍ରତିସଂଚରଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ବିନାଶ ହେଉଛି ପ୍ରତିସଂଚାର।
ପ୍ରତିସର୍ଗେ ତୁ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାକୃତଃ କରଣକ୍ଷଯଃ
ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ହେବାବେଳେ, ସ୍ବାଭାବିକ ଶକ୍ତିମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ତତଃ ସଂହୃତ୍ଯ ତାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାଂସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତିନି ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ଦେବମାନେକୁ ଆପଣ ଭିତରେ ଆଣିନେଇଛନ୍ତି।
ସୁଷୁପ୍ସୁର୍ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାଃ ସଂହରତେ ତଦା
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ଶୋଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଆପଣ ଭିତରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ତତ୍ରାତ୍ମସ୍ଥାଃ ପ୍ରଜାଃ କର୍ତୁଂ ପ୍ରପେଦେ ସ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ଆପଣ ଭିତରେ ଥିବା ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତଯା ଯାନ୍ଯଲ୍ପସାରାଣି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଵୃଥିଵୀତଲେ
ତାହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଥିବା ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ—
ସପ୍ତରଶ୍ମିରଥୋ ଭୂତ୍ଵା ଉଦତ୍ତିଷ୍ଠଦ୍ଵିଭାଵସୁଃ
ସପ୍ତ ରଶିର ରଥ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଉପରକୁ ଉଠିଲେ।
ହରୀତାରଶ୍ମଯସ୍ତସ୍ଯଦୀପ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ସପ୍ତତିଃ
ତାଙ୍କର ସତରିଟି ହରିତ ରଶି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି।
ଭୌମଂ କାଷ୍ଠେନ୍ଧନଂ ତେଜୋ ଭୃଶମଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଦୀପ୍ଯତେ
ପୃଥିବୀର କାଠ ଇନ୍ଧନକୁ, ଜଳର ତେଜସ୍ୱୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଜଳାଯାଏ।
ନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତପତେ ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରିଷିଚ୍ଯତେ
ବର୍ଷା ନ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଇଥାଏ, ବର୍ଷା ନ ହେଲେ ସେ ଭିଜିଯାଏ।
ତସ୍ମାଦପଃ ପିବନ୍ଯୋ ଵୈ ଦୀପ୍ଯତେ ରଵିରଂବରେ
ଏହିପରି, ଜଳ ପିଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।