ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ କିଂ ଭୂଯୋ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯହମ୍
ଏହାଠାରେ ଆଉ କଣ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଏକ ପରେ ଏକ କହିବି?
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯମଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଵଂଶାନୁଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁଃସପ୍ତତିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ 'ବଂଶାନୁବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଚୁଅତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ପାଦଂ ଵୈ ଋଷିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପାଦ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ଚତୁର୍ଥଂ ଵିସ୍ତରାତ୍ପାଦଂ ସଂହାରଂ ପାରିକୀର୍ତ୍ତଯ
ଚତୁର୍ଥ ପାଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ସଂହାର ବିଷୟଟିକୁ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାମଥୈତେଷାଂ ସାଂପ୍ରତସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ
ଏହି ସମୟର ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି—
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ସର୍ଵମେଵ ବ୍ରଵୀହି ନଃ
ସବୁ କଥାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଆମକୁ କହ।
ପାଦଂ ତ୍ଵିମଂ ସସଂହାରଂ ଚତୁର୍ଥଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଉତ୍ତମ ମୁନିମାନେ, ଏହି ଚତୁର୍ଥ ପାଦ ସହିତ ସଂହାର ବିଷୟଟି—
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ନିସର୍ଗଂ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପ୍ରଲଯଂ ଚୈଵ ଲୋକାନାଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧତ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସଂହାର ବିଷୟରେ କହୁଛି, ସେଥିରେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।
ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ସଂକ୍ଷେପାଚ୍ଛୃଣୁତା ନାଗତାନି ମେ
ଆସନ୍ତା ମନ୍ବନ୍ତରମାନେ ବିଷୟରେ ମୋ ପାଖରୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣ।
ଭଵିଷ୍ଯସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯଂ ତୁ ସମାସାତ୍ତନ୍ନିବୋଧତ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯାହା ହେବ, ତାହାକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହୁଛି, ଶୁଣ।
କୌଶିକୋ ଗାଲଵଶ୍ଚୈଵ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵଃ
କୌଶିକ, ଗାଳବ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଏବଂ ଭାର୍ଗବ—
ଆତ୍ରେଯୋ ଦୀପ୍ତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଋଷଯଶୃଙ୍ଗସ୍ତୁ କାଶ୍ଯପଃ
ଆତ୍ରେୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ କାଶ୍ୟପ—
ସୁତପାଶ୍ଚାମିତାଭାଶ୍ଚ ସୁଖାଶ୍ଚୈଵ ଗଣାସ୍ତ୍ରଯଃ
ସୁତପା, ଅମିତାଭା ଏବଂ ସୁଖା—ଏହି ତିନିଟି ଗୋଷ୍ଠୀ।
ନାମତସ୍ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିବୋଧଧ୍ଵଂ ସମାହିତାଃ
ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି, ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।
ପ୍ରଭାସୋ ମାସକୃଦ୍ଧର୍ମସ୍ତେଜୋରଶ୍ମିଃ କ୍ରତୁର୍ଵିରାଟ୍
ପ୍ରଭାସ, ମାସକୃତ୍, ଧର୍ମ, ତେଜୋରଶ୍ମି, କ୍ରତୁ, ବିରାଟ—
ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ ଦ୍ଯୋତନୋ ଭାନୁର୍ଯଶଃ କୀର୍ତ୍ତିର୍ବୁଧୋ ଧୃତିଃ
ଅର୍ଚ୍ଚିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୋତନ, ଭାନୁ, ଯଶସ୍, କୀର୍ତ୍ତି, ବୁଧ, ଧୃତି—
ପ୍ରଭୁର୍ଵିଭୁର୍ଵିଭାସଶ୍ଚ ଜେତା ହନ୍ତା ରିହା ଋତୁଃ
ପ୍ରଭୁ, ବିଭୁ, ବିଭାସ, ଜେତା, ହନ୍ତା, ରିହା, ଋତୁ—
ଦେହୀ ମୁନିରିନଃ ପୋଷ୍ଟା ସମଃ ସତ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏହି ଦେହଧାରୀ ଋଷି ଆମ ପାଳକ, ସମଦୃଷ୍ଟି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦାମୋ ଦାନୀ ଋତଃ ସୋମୋ ଵିତ୍ତଂ ଵୈଦ୍ଯୋ ଯମୋ ନିଧିଃ
ଦାମ, ଦାନୀ, ଋତ, ସୋମ, ଧନ, ଚିକିତ୍ସକ, ଯମ ଏବଂ ଧନଭଣ୍ଡାର।
ଧ୍ରୁଵଂ ସ୍ଥାନଂ ଵିଧାନଂ ଚ ନିଯମଶ୍ଚେତି ଵିଂଶତିଃ
ଧ୍ରୁବ, ସ୍ଥାନ, ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ନିୟମ—ଏଭଳି କୁଳି ଶଂଖ୍ୟା।
ମାରୀଚସ୍ଯୈଵ ତେ ପୁତ୍ରାଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହେମାନେ ମାରୀଚ ଓ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ।
ସାଵର୍ଣସ୍ଯ ମନୋଃ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନଵୈଵ ତୁ
ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ନଵ ଚାନ୍ଯେଷୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଵର୍ଣେଷ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ
ମୁଁ ଆଉ ନଉ ଜଣେ ସାବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳରେ କହିବି।
ମେରୁସାଵର୍ଣିତସ୍ତେ ଵୈ ଚତ୍ଵାରୋ ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ
ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣି ଏବଂ ଚାରିଜଣ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା।
ମହତା ତପସା ଯୁକ୍ତା ମେରୁପୃଷ୍ଠେ ମହୌ ଜସଃ
ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା ଥିବା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ, ବଡ଼ ଯଶ ରଖିଥିବା।
ମହର୍ଲୋକଂ ଗତା ଵୃତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯା ମେରୁମାଶ୍ରିତାଃ
ମହର୍ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମେରୁରେ ବସିବେ।
ଜଜ୍ଞିରେ ମନଵସ୍ତେ ହି ଭଵିଷ୍ଯାନାଗତାନ୍ତରେ
ଏହି ମନୁମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଆସନ୍ତା ଅନ୍ତରାଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ସାଵର୍ଣା ନାମତଃ ପଞ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ପରମର୍ଷିଜାଃ
ନାମରେ ପାଞ୍ଚଟି ସାବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚାରିଜଣ ପରମ ଋଷିଙ୍କ ସନ୍ତାନ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସଂଜ୍ଞାସୁତୋ ନାମ ମୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଠାରୁ ବଡ଼ ସଂଜ୍ଞାସୁତ ନାମ, ମୂର୍ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରଭୁ।