ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେ ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଜଯନ୍ତ୍ଯା ହିତକାମ୍ଯଯା
ସ୍ନେହ ଓ ଜୟନ୍ତୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଦଶ ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
କାଵ୍ଯସ୍ଯ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସୋ ଽସୁରାନ୍ସମଭାଷତ
କାବ୍ୟଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଅସୁରମାନେଠାରେ କଥା କହିଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ମମ ଯାଜ୍ଯାନାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ହିତାଯ ଚ
ମୋ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ, ତୁମମାନେକୁ ସ୍ବାଗତ। ମୁଁ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ ଆସିଛି।
ତତସ୍ତେ ହୃଷ୍ଟମନସୋ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥମୁପପେଦିରେ
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଶିଖିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ସମଯାନ୍ତେ ଦେଵଯାଜୀ ସଦ୍ଯୋ ଜାତମତିସ୍ତଦା
ସମୟ ଶେଷରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକାରୀ ହଠାତ୍ ସବୁ ବୁଝିପାରିଲେ।
ଦେଵି ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଵ ଯାଜ୍ଯାଞ୍ଛୁଚିସ୍ମିତେ
ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ଦେବୀ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମର ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି।
ଏଷ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସତାଂ ଧର୍ମୋ ନ ଧର୍ମଂ ଲୋପଯାମି ତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର ଧର୍ମ; ମୁଁ ତୁମର ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁନାହିଁ।
ତତୋ ଗତ୍ଵା ସୁରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଚାର୍ଯେଣ ଧୀମତା
ତାପରେ, ଯାଇ ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—
କାଵ୍ଯଂ ମାମନୁଜାନୀଧ୍ଵମେଷ ହ୍ଯାଙ୍ଗିରସୋ ମୁନିଃ
ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, କାବ୍ୟ; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଆଙ୍ଗିରସ ଋଷି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା ବ୍ରୁଵାଣଂ ତଂ ସଂଭ୍ରାନ୍ତା ଦିତିଜାସ୍ତତଃ
ସେପରି କଥା ଶୁଣି, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ସଂପ୍ରମୂଢାଃ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପଦ୍ଯନ୍ତ ନ କିଞ୍ଚନ
ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଆଚାର୍ଯୋ ଯୋ ହ୍ଯଯଂ କାଵ୍ଯୋ ଦେଵାଯାର୍ଯୋ ଽଯମଙ୍ଗିରାଃ
ଏହି କାବ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ଏହି ଆଙ୍ଗିରସ ଦେବମାନେଙ୍କ ଗୁରୁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତାଵୁଭୌ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚୈନାମଂ ଭ୍ରାତୋ ଽଯମଙ୍ଗିରାଃ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, 'ଏହା ମୋ ଭାଇ ଅଙ୍ଗିରା।'
ସଂମୋହଯତି ରୂପେଣ ମାମକେନୈଷ ଵୋ ଽସୁରାଃ
ଏହିଜଣ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି; ଏହିଯେ ତୁମମାନେ, ଅସୁରମାନେ, ଠକାଯାଉଛ।
ଅଯଂ ନୋ ଦଶଵର୍ଷାଣି ସତତଂ ଶାସ୍ତି ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ପ୍ରଭୁ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଆମ ଉପରେ ଲଗାତାର ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି।
ତତସ୍ତେଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମଣ୍ଡିଯାଇ ଶିର ନମାଇ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଊଚୁସ୍ତମସୁରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନାଃ
ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ଏପରି କହିଲେ:
ଭାର୍ଗଵୋ ଽଗିରସୋ ଵାଯଂ ଭଵତ୍ଵେଷୈଵ ନୋ ଗୁରୁଃ
'ଭାର୍ଗବ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗିରା, ଏହିଯେ ଆମ ପାଇଁ ଗୁରୁ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପଦ୍ଯନ୍ତ ବୃହସ୍ପତିମ୍
ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଚୁକୋପ ଭାର୍ଗଵସ୍ତେ ଷାମଵଲେପେନ ଵୈ ତଦା
ତାପରେ ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣଷ୍ଟସଂଜ୍ଞା ଵୈ ପରାଭଵମଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ଏହିଯୋଗୁଁ, ତୁମେ ସଚେତନତା ହରାଇ ପରାଜୟ ଅନୁଭବିବ।
ଶପ୍ତାଂସ୍ତାନସୁରାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାଵ୍ଯେନ ତୁ ବୃହସ୍ପତିଃ
କାବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସୁରମାନେ ଶାପିତ ହେଲେ ବୋଲି ବୃହସ୍ପତି ଜାଣିଲେ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଵାସୁରାଂସ୍ତଦା ବ୍ରଷ୍ଟାନ୍କୃତାର୍ଥୋଂଽତର୍ଦ୍ଧିମାଗମତ୍
ଅସୁରମାନେ ପତିତ ହେଲେ ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶ୍ରୀ ଫେରାଇଲେ।
ଅହୋ ଧିଗ୍ଵଞ୍ଚିତାଃ ସ୍ନେହାତ୍ପରସ୍ପରମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ହାୟ! ଅଫସୋସ! ସ୍ନେହରେ ଠକାଯାଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିଲେ।
ଦଗ୍ଧାଶ୍ଚୈଵୋପଧାଯୋଗାତ୍ସ୍ଵେସ୍ଵେ କାର୍ଯେ ତୁ ମାଯଯା
ଉପାୟ ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଠକାଯାଇ, ସେମାନେ ଜଳିଗଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା କାଵ୍ଯସ୍ଯାନୁଗମଂ ପୁନଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ପୁଣି କାବ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ତାନାଗତାନ୍ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଵ୍ଯୋ ଯାଜ୍ଯାନୁଵାଚ ହ
ସେମାନେ ପୁଣି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କାବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନୋଁକୁ କହିଲେ।
ତତସ୍ତେନାଵଲେପେନ ଗତା ଯୂଯଂ ପରାଭଵମ୍
ତେଣୁ ଏହି ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ପରାଜୟ ଅନୁଭବିଛ।
ସ୍ଵାନ୍ଯାଜ୍ଯାନ୍ଭଜମାନାଂଶ୍ଚ ଭକ୍ତାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଓ ବିଶେଷ କରି ଯେମାନେ ଭକ୍ତ, ...