ମେଧାଵିତ୍ଵଂ ଚ ଶୌର୍ଯଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯେଵ ଚ ପାରଣମ୍
ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ପ୍ରାକ୍ରମ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର।
ତ୍ରୈକାଲ୍ଯଂ ତ୍ରୀଣି କର୍ମାଣି ତିସ୍ରୋ ମାତ୍ରା ଗୁଣାସ୍ତ୍ରଯଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ଏକତା, ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ପ୍ରମାଣ ଏବଂ ତିନି ଗୁଣ।
ସର୍ଵଭୂତଗଣାଃ ସୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଭୂତଗଣାତ୍ମନା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି।
ଗତାଗତାନାଂ ଯୋ ନେତା ସର୍ଵତ୍ର ଵିଵିଧେଶ୍ଵରଃ
ଯିଏ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନର ନେତା, ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନତାର ନାଥ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭଵଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ରକ୍ଷିତା
ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ରକ୍ଷକ।
ଦିଗନ୍ତରଂ ନଭୋ ଭୂମିରାପୋ ଵାଯୁର୍ଵିଭାଵସୁଃ
ଦିଗ, ଆକାଶ, ଭୂମି, ଜଳ, ବାୟୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନି।
ଯଃ ପରଂ ଶ୍ରୁଯତେ ଦେଵୋ ଯଃ ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ତପଃ
ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ଭାବେ ଶୁଣାଯାନ୍ତି, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ଵି ଭାବେ ଶୁଣାଯାନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯାଦିସ୍ତୁ ଯୋ ଦେଵୋ ଯଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାନ୍ତକୋ ଵିଭୁଃ
ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଶକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସେତୁର୍ଯୋ ଲୋକସେତୂନାଂ ମେଧୋ ଯୋ ମଧ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ବନ୍ଧନର ବନ୍ଧନ, ମଧ୍ୟମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ।
ସୋମଭୂତସ୍ତୁ ଭୂତାନାମଗ୍ନିଭୂତୋ ଽଗ୍ନିଵର୍ଚସାମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି।
ଵିନଯୋ ନଯତୃପ୍ତାନାଂ ତେଜସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମପି
ଯେଉଁମାନେ ନୀତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀତି; ତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତେଜ।
ଆକାଶପ୍ରଭଵୋ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁପ୍ରାଣୋ ହୁତାଶନଃ
ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବାୟୁ, ବାୟୁରୁ ପ୍ରାଣ, ଏବଂ ହୋମରୁ ଅଗ୍ନି।
ରସାଚ୍ଛୋଣିତସଂଭୂତିଃ ଶୋଣିତାନ୍ମାସମୁଚ୍ଯତେ
ରସରୁ ରକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ରକ୍ତରୁ 'ମାସ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅସ୍ଯ୍ନୋ ମଜ୍ଜା ସମଭଵନ୍ମଜ୍ଜାତଃ ଶୁକ୍ରସଂଭଵଃ
ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜାରୁ ମଜ୍ଜା ହୁଏ, ଏବଂ ମଜ୍ଜାରୁ ଶୁକ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତ୍ରାପାଂ ପ୍ରଥମାଵାପଃ ସ ସୌମ୍ଯୋ ରାଶିରୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ମିଳିବାକୁ 'ଚନ୍ଦ୍ରରାଶି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶୁକ୍ରଂ ସୋମାତ୍ମକଂ ଵିଦ୍ଯାଦାର୍ତ୍ତଵଂ ପାଵକାତ୍ମକମ୍
ଶୁକ୍ରକୁ 'ସୋମ' ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଆର୍ତ୍ତବକୁ 'ଅଗ୍ନି' ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।
କଫଵର୍ଗେ ଭଵେଚ୍ଛୁକ୍ରଂ ପିତ୍ତଵର୍ଗେ ଚ ଶୋଣିତମ୍
କଫ ଶ୍ରେଣୀରେ ଶୁକ୍ର ଥାଏ, ପିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ ରକ୍ତ ଥାଏ।
ଦେହସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତ୍ଦୃଦଯଂ ସ୍ଥାନଂ ତୁ ମନସଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଦେହର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ହୃଦୟକୁ ମନର ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ମନଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଜ୍ଞେଯଃ କଫଃ ସୋମୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ମନକୁ 'ପ୍ରଜାପତି' ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ କଫକୁ 'ସୋମ' ବୋଲି ଭାବାଯାଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତେ ଗର୍ଭେ ଵୃତ୍ତେ କର୍କନ୍ଧୁସଂନିଭେ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଗର୍ଭ ଉନ୍ନତି ପାଇ ଏକ କର୍କନ୍ଧୁ ଫଳ ଭଳି ଆକୃତି ନେଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ସ ପଞ୍ଚଧା ଶରୀରସ୍ଥୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଵର୍ଦ୍ଧଯେତ୍ପୁନଃ
ସେ, ଦେହରେ ପାଞ୍ଚଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପୁଣିଥରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ପ୍ରାଣୋ ଽସ୍ଯ ପରମାତ୍ମାନଂ ଵର୍ଦ୍ଧଯନ୍ପରିଵର୍ତ୍ତତେ
ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ପରମାତ୍ମାକୁ ପୋଷଣ କରି, ଦେହରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଥାଏ।
ଵ୍ଯାନୋ ଵ୍ଯାନୀଯତେ ଯେନ ସମାନଃ ସର୍ଵସଂଧିଷୁ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାନ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସମାନ ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରାକାଶମାପୋ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମମ୍
ମାଟି, ପବନ, ଆକାଶ, ପାଣି ଏବଂ ଆଲୋକ — ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ।
ପାର୍ଥିଵଂ ଦେହମାହୁସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାତ୍ମାନଂ ଚ ମାରୁତମ୍
ଦେହକୁ 'ପୃଥିବୀ' ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଣକୁ 'ବାୟୁ' ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ଷୁଷି କୋଷ୍ଠୋ ଽସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଯନ୍ନାମତଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଲୋକ ଚକ୍ଷୁରେ ଅଛି, ଶରୀରରେ ଗୁହା ଅଛି; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଇତ୍ଯେତାନ୍ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵାନ୍ସୃଜତ୍ଯେକଃ ସନାତନଃ
ଏଭଳି, ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଏଷ ନଃ ସଂଶଯୋ ଧୀମନ୍ନେଷ ଵୈ ଵିସ୍ମଯୋ ମହାନ୍
ଏହି ଆମର ସନ୍ଦେହ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଆମେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଵିଷ୍ଣୋରୁତ୍ପତ୍ତିମାଶ୍ଚଯ କଥଯସ୍ଵ ମହାମତେ
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହ।