ସଂକର୍ଷଣୋ ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସାଂବ ଏଵ ଚ
ସଂକର୍ଷଣ, ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ସାମ୍ବ।
ସପ୍ତର୍ଷ୍ଯଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞେ ମଣିଵରସ୍ତଥା
ସାତଜଣ ଋଷି, କୁବେର ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ମଣିବର।
ଆଦିଦେଵ ସ୍ତଦା ଵିଷ୍ଣୁରେଭିଶ୍ଚ ସହ ଦୈଵତୈଃ
ସେ ସମୟରେ ଆଦିଦେବ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯାଃ କତି ଚାନ୍ଯେ ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵା ମହାତ୍ମନଃ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଅନ୍ୟ କେତେ ଅବତାର ହେବେ?
ପୁନଃ ପୁନର୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ପୁନି ପୁନି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହ, କାରଣ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ।
ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ରିପୁଘାତିନଃ
ଶତ୍ରୁ ନାଶକଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
କର୍ମଣାମାନୁପୂର୍ଵୀଂ ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଶ୍ଚ ଯେ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କର କ୍ରମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ଯେପରି ହୁଏ—
କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁରେଷ୍ଵରିନିଷୂଦନଃ
ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିବା, କିପରି—
ଅମରୈରାଵୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିରଲଙ୍କୃତମ୍
ଅମରମାନେ ଘେରିଥିବା, ପୁଣ୍ୟଜନମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ—
ଦେଵମାନୁଷଯୋର୍ନେତା ଧାତୁର୍ଯଃ ପ୍ରସଵୋ ହରିଃ
ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନେତା, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଓ ପାଳକ ହେଉଛନ୍ତି ହରି—
ଯଶ୍ଚକ୍ରଂ ଵର୍ତ୍ତଯତ୍ଯେକୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ମନୋମଯମ୍
ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚକ୍ରକୁ ଏକାଠି ଘୁଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି—
ଗୋପାଯନ ଯଃ କୁରୁତେ ଜଗତଃ ସର୍ଵକାଲିକମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ କାଳରେ ଏହି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—
ମହାଭୂତାନି ଭୂତାତ୍ମା ଯୋ ଦଧାର ଚକାର ହ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ହୋଇ, ବଡ଼ ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଓ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—
ଯେନ ଲୋକାନ୍କ୍ରମୈର୍ଜିତ୍ଵା ସଶ୍ରୀକାସ୍ତ୍ରିଦଶାଃ କୃତାଃ
ଯାହାଁ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତି, ଦେବମାନେ ଶ୍ରୀମୟ ହୋଇଥିଲେ—
ଦଦୌ ଜିତାଂ ଵସୁମତୀଂ ସୁରାଣାଂ ସୁରସତ୍ତମଃ
ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବିଜିତ ପୃଥିବୀ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବ—
ପୂର୍ଵଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ହତଃ
ପୁରୁଣା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ହତ ହୋଇଥିଲେ—
ପାତାଲସ୍ଥୋର୍ଽଣଵଗତଃ ପପୌ ତୋଯମଯଂ ହଵିଃ
ପାତାଳରେ ବସି, ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ସେ, ଜଳରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ହବି ଖାଇଥିଲେ—
ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵଂ ଯମାହୁର୍ଵୈ ଯୁଗେ ଯୁଗେ
ଯିଏ ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡିଆ ଦେବ, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏଭଳି କୁହାଯାଏ—
ଏକାର୍ଣଵଗତେ ଲୋକେ ତତ୍ପଙ୍କଜମପଙ୍କଜମ୍
ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ଲୋକ ବିଲିନ ହେବାବେଳେ, ସେ ପଦ୍ମ, ଯାହା ପଦ୍ମ ନୁହେଁ—
ସର୍ଵଦେଵମଯଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଯୁଧଧରଂ ଵପୁଃ
ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଂଶରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ଯଃ ଶେତେଶଶ୍ଵତଂ ଯୋଗମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ତିମିରଂ ମହତ୍
ଯିଏ ଅନନ୍ତ ଯୋଗକୁ ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଶୟନ କରନ୍ତି—
ଶକ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦୈତ୍ଯଗଣଂ ଚ ରୂଦ୍ଧଂ ଗର୍ଭାଵମାନେନ ଭୃଶଂ ଚକାର ହ
ଯିଏ ଗର୍ଭର ଅଭିମାନର ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ଦମନ କରିଥିଲେ—
କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵାଂସ୍ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ସୁରେଶଂ ପୁରୁହୂତମେଵ
ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତିନି ଦିବସର ଦେବ କରି, ପୁରୁହୂତ ନାମକ ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ ତିଆରି କରିଥିଲେ—
ଗାର୍ହପତ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଅନ୍ଵାହାର୍ଯେଣ କର୍ମଣା
ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ବିଧି ଓ ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା—
ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚୈଵ ଆଵଭୃଥ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ
ଛିଟାଇବା, ପାଠ କରିବା ଏବଂ ଅଭିଷେକ ସ्नାନ — ଏହିମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।
ଭୋଗାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞଵିଧିନା ଯୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି
ଭୋଗ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ବିଧିରେ କରାଯାଏ, ସେହି ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ।
ଯଜ୍ଞିଯାନି ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଯଜ୍ଞିଯାଂଶ୍ଚ ତଥାନଲାନ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦ୍ରବ୍ୟସମୂହ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନିମାନେ।
ଵିଚିତ୍ରାନ୍ରାଜସୂଯଦୀନ୍ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯେନ କର୍ମଣା
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରାଜସୂୟ ଆଦି ଯଜ୍ଞ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ।
କ୍ଷଣା ନିମେଷାଃ କାଷ୍ଠାଶ୍ଚ କଲାସ୍ତ୍ରୈକାଲ୍ଯମେଵ ଚ
କ୍ଷଣ, ନିମିଷ, କାଷ୍ଠା ଏବଂ ସମୟର ତିନି ପ୍ରକାର ଏକତା।
ଋତଵଃ କାଲଯୋଗାଶ୍ଚ ପ୍ରମାଣଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ତ୍ରିଷୁ
ଋତୁ, ସମୟର ଯୋଗ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରର ମାପ ତିନି ଭାଗରେ।