ସାମସ୍ଵଥାପରାହ୍ଣେ ତୁ ରୁଦ୍ରଃ ସଂଵିଶତି କ୍ରମାତ୍
ବିକାଳ ସମୟରେ ସାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ, ରୁଦ୍ର କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ନ ରୁଦ୍ରମ୍ପ୍ରତି ମେହେତ ସର୍ଵାଵସ୍ଥଂ କଥଂ ଚନ
କେବେ ବି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଽପ୍ରଵୀତ୍ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ଦେଵଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ସେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଏତସ୍ଯାପୋ ଦ୍ଵିତୀଯା ତେ ତନୁର୍ନାମ୍ନା ଭଵତ୍ଵିତି
ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଭାବେ ପାଣି ତୁମର ନାମ ହେଉ।
ଵିଵେଶ ତତ୍ତଦା ଯସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦାପୋ ଭଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେ ସେତିକି ବେଳେ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତେଣୁ ସେ 'ପାଣିର ଭବ' ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
ଭଵନାଦ୍ରାଵନାଚ୍ଚୈଵ ଭୂତାନାମୁଚ୍ଯତେ ଭଵଃ
ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଭିଜାଇବାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ 'ଭବ' ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।
ନ ନିଷ୍ଠୀଵେନ୍ନାଵଗାହେନ୍ନୈଵ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚ ମୈଥୁନମ୍
ପାଣିରେ କେବେ ବି ଥୁକିବା, ସ୍ନାନ କରିବା କିମ୍ବା ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୈଧ୍ଯାମେଧ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପାମେତାସ୍ତନଵୋ ମୁନିଭିଃ ସ୍ମୃତାଃ
ପବିତ୍ର ଓ ଅପବିତ୍ର ପାଣିର ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅପାଂ ଯୋନିଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ତସ୍ମାତ୍ତଂ କାମଯନ୍ତି ତାଃ
ପାଣିର ମୂଳ ସମୁଦ୍ର; ଏହିକାରଣରୁ ପାଣିମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦପୋ ନ ରୁନ୍ଧୀତ ସମୁଦ୍ରଂ କାମଯନ୍ତି ତାଃ
ଏହିପରି, ପାଣିକୁ କେବେ ବି ଅଟକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା କୁମାରଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନିଥରେ ନୀଳଲୋହିତ ନାମକ ଶିଶୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭୂମିସ୍ତୃତୀଯସ୍ଯ ତନୁର୍ନାମ୍ନା ଭଵତ୍ତ୍ଵିଯମ୍
ତୁମର ତୃତୀୟ ରୂପ ଭୂମି ଅଟୁଟ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଵିଵେଶ ତତ୍ତଦା ଭୂମିଂ ଯସ୍ମାତ୍ସା ଶର୍ଵ ଉଚ୍ଯତେ
ସେ ତାହାପରେ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ସେଙ୍କୁ ଶର୍ବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନ ଚ୍ଛାଯାଯାଂ ତଥା ମାର୍ଗେ ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାଯାଂ ନ ମେହଯେତ୍
କେବେ ଛାୟାରେ, ପଥରେ କିମ୍ବା ନିଜ ଛାୟାରେ ମଳମୁତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଯୋ ଵର୍ତତେ ଭୂମୌ ଶର୍ଵସ୍ତଂ ନ ହିନସ୍ତି ଵୈ
ଏଭଳି ଭୂମିରେ ଯିଏ ଆଚରଣ କରେ, ଶର୍ବ ସେଠି ତାଙ୍କୁ କେବେ ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଈଶାନେତି ଚତୁର୍ଥ ତେ ନାମ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯେହ ଯତ୍
ତୁମର ଚତୁର୍ଥ ନାମ ଯାହା ମୁଁ ଏଠାରେ କହିଛି, ସେହି ନାମ ହେଉଛି ଈଶାନ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଯଚ୍ଛରୀରସ୍ଥଂ ପଞ୍ଚଧା ପ୍ରାଣସଂଜ୍ଞିତମ୍
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ଯାହା ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ତସ୍ମାନ୍ନୈନଂ ପରିଵଦେତ୍ପ୍ରଵାନ୍ତଂ ଵାଯୁମୀଶ୍ଵରମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ଚଳିତ ବାୟୁ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେହି ବାୟୁଙ୍କୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଯୁକ୍ତଂ ମହେଶାନୋ ନୈଵ ଦେଵୋ ହିନସ୍ତି ତମ୍
ଏଭଳି ଯେଉଁଠି ଠିକ୍ ଭାବେ ଆଚରଣ କରାଯାଏ, ମହେଶାନ ସେଠି କେବେ ତାହାକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନାମ ଯଦ୍ଵୈ ପଶୁପତିରିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ପଞ୍ଚମଂ ମଯା
ମୁଁ କହିଥିବା ପଞ୍ଚମ ନାମ ହେଉଛି ପଶୁପତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଯଚ୍ଛରୀରସ୍ଥଂ ତେଜସ୍ତସ୍ଯୋଷ୍ଣସଂଜ୍ଞିତମ୍
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ଯାହା ତାପ ଭାବେ ପରିଚିତ ଅଗ୍ନି ହେଲା।
ଯସ୍ମାଦଗ୍ନିଃ ପଶୁଶ୍ଚାସୀଦ୍ଯସ୍ମାତ୍ପାତି ପଶୂଂଶ୍ଚ ସଃ
ଯେହেতୁ ଅଗ୍ନି ପଶୁ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି,
ତସ୍ମାଦମେଦ୍ଯଂ ନ ଦହେନ୍ନ ଚ ପାଦୌ ପ୍ରତାପଯେତ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ଯାହା ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପାଦକୁ ତାପିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୈନଂ ପଶୁପତିର୍ଦେଵ ଏଵଂ ଯୁକ୍ତଂ ହିନସ୍ତି ଵୈ
ଏଭଳି ଯେଉଁଠି ଠିକ୍ ଭାବେ ଆଚରଣ କରାଯାଏ, ପଶୁପତି ଦେବତା ସେଠି କେବେ ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଷଷ୍ଟଂ ନାମ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଵ ଭୀମେତି ଯତ୍ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ କହିଥିବା ଛଅଟିଏ ନାମ ହେଉଛି ଭୀମ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସୁଷିରଂ ତସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଥମଭୂଚ୍ଚ ଯତ୍
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ଯାହା ଶୂନ୍ୟ ରୂପ ନେଲା।
ଯଦାକାଶେ ସ୍ମୃତୋ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାନ୍ନା ସଂଵୃତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେହেতୁ ଦେବତା ଆକାଶରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ସେ କେବେଉଁଠି ଆବୃତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ମୈଥୁନଂ ଵାପି ନ ଚରେଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟାନି ଚ ନୋତ୍କ୍ଷିପେତ୍
ମୈଥୁନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଜିନିଷ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ଦେଵଂ ସବଲଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ସେଇ ଦେବତା, ସମେତ ସେଉଁଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତସ୍ଯ ନାମ୍ନସ୍ତନୁସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋ ଭଵତି ଦୀକ୍ଷିତଃ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ତାହାର ନାମର ଅର୍ଥରେ ଦେହଧାରଣ କରେ।