ସ ପ୍ରାଯାଚ୍ଛୌନକମୃଷିଂ ଶରଣଂ ଵ୍ଯଥିତସ୍ତଦା
ସେତେବେଳେ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଶୌନକ ଋଷିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ଯୋଜଯାମାସ ଚୈନ୍ଦ୍ରୋତଃ ଶୌନକୋ ଜନମେଜଯମ୍
ଏବଂ ଶୌନକ, ଇନ୍ଦ୍ରୋତ ଯଜ୍ଞ ସହିତ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଯୋଗାଉଥିଲେ।
ସ ଲୋହଗନ୍ଧୋ ଵ୍ଯନଶତ୍ତ ସ୍ଯାଵଭୃଥମେତ୍ଯ ହ
ସେଇ ଲୋହା ଗନ୍ଧ ଥିବା ପଦାର୍ଥଟି, ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ହେବା ପରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ଦତ୍ତଃ ଶକ୍ରେନ ତୁଷ୍ଟେନ ଲେଭେ ତସ୍ମାଦ୍ବୃହଦ୍ରଥଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ବୃହଦ୍ରଥ ସେଥିରୁ ଏହା ପାଇଲେ।
ପ୍ରଦଦୌ ଵାସୁଦେଵାଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା କୌରଵନନ୍ଦନଃ
କୌରବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସ୍ନେହବଶତଃ, ଏହାକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଯଦୁମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ପୁଅ, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାଦୁ ନାମରେ ପରିଚିତ।'
କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସଃ ଶାପାନ୍ନ ଚ ତୃପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଯୌଵନେ
କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରୁ, ମୁଁ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ଜରାଂ ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ତଂ ଯଦୁଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
'ମୋ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କର,' ସେ କହିଲେ; ତେବେ ଯାଦୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସା ତୁ ଵ୍ଯାଯାମସାଧ୍ଯା ଵୈ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତେ ଜରାମ୍
'ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ କେବଳ ପ୍ରୟାସରେ ମିଳେ, ସେହି ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ନେବି ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଜ୍ଜରାଂ ନ ତେ ରାଜନ୍ଗ୍ରହୀତୁମହମୁତ୍ସହେ
'ସେଠିପାଇଁ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଵଲୀସଂତତଗାତ୍ରଶ୍ଚ ନିରାଶୋ ଦୁର୍ବଲାକୃତିଃ
ଗାଁ ଭରି କ୍ରିମ୍ପା ରେଖା, ଆଶାହୀନ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ଥିଲା।
ସହୋପଵୀତିଭିଶ୍ଚୈଵ ତାଂ ଜରାଂ ନାଭିକାମଯେ
ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ରମନ୍ଯଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵୈ
'ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ବାଛ।'
ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତଂ ଗର୍ହଯନ୍ସୁତମ୍
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ।
ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯଦହଂ ତଵ ଦେଶିକଃ
'ମୂର୍ଖ, ମୁଁ ତୁମର ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଦୃଶ୍ୟ କଲୁ।'
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ତ୍ଦୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
'ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।'
ତୁର୍ଵସୋ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
'ତୁର୍ବସୁ, ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ସହିତ ଏହି ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ଜରାଯାଂ ବହଵୋ ଦୋଷାଃ ପାନଭୋଜନ କାରିତାଃ
ବୃଦ୍ଧତ୍ୱରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ପାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ତ୍ଦୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
'ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।'
ସଂକୀର୍ଣେଷୁ ଚ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିଲୋମନରେଷୁ ଚ
ମିଶ୍ର ଜାତି ଓ ବିପରୀତ ବଂଶର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା—
ଵାସସ୍ତେ ପାପ ମ୍ଲେଚ୍ଛେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମର ବାସ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ପାପୀ ଦେଶୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବ।
ଏଵଂ ତୁ ତୁର୍ଵସୁଂଶପ୍ତ୍ଵା ଯଯାତିଃ ସୁତମାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଯୟାତି ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦ୍ରୁହ୍ଯୋ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଵର୍ଣରୂପଵିନାଶିନୀମ୍
ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କର, ଯାହା ଜାତି ଓ ରୂପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତେ ପ୍ରତିଦାସ୍ଯାମି ଯୌଵନମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଣି ଯୌବନ ଫେରାଇଦେବି।
ନ ସୁଖଂ ଚାସ୍ଯ ଭଵତି ନ ଜରାଂ ତେନ କାମଯେ
ସେ କେବେ ଖୁସି ପାଇବେ ନାହିଁ, ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ତାହା ପାଇଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ହୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଯୌବନ ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।
ନୌପ୍ଲଵୋତ୍ତରସଂଚାରସ୍ତଵ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ କେବେ ନୌକାରେ ନଦୀ ଅଟକି ପାରିହେବେ ନାହିଁ।
ଅନୋ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
ଅନୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସହିତ ପାପ ଗ୍ରହଣ କର।
ନ ଜୁହୋତି ସ କାଲେ ଽଗ୍ନିଂ ତାଂ ଜରାଂ ନାଭିକାମଯେ
ସେ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଉନାହିଁ; ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ହୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଯୌବନ ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।