ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ତୁ ପଞ୍ଚାନାଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯୟାତି ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେଲେ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାମାସୁରୀଂ ଚୈଵ ତନଯାଂ ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ସେ ଆଉ ଏକ ଅସୁର କୁଳର, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚାନୁଂ ଚ ପୂରୁଂ ଚ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ
ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଏବଂ ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ରଥଂ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୀତଃ ପରମଭାସ୍ଵରମ୍
ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ଦେଇଥିଲେ।
ଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵୈରଶ୍ଵୈର୍ଯେନ କନ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଵହତ୍
ସେଇ ରଥଟି ମନର ତୁଳ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଝିଅଟିକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ଯଯାତିର୍ଯୁଧି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷୋ ଦେଵଦାନଵମାନଵୈଃ
ଯୟାତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯାଵତ୍ସୁଦେଶପ୍ରଭଵଃ କୌରଵୋ ଜନମେଜଯଃ
ସୁଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କୌରବ ବଂଶର ଜନମେଜୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଜଗାମ ସରଥୋ ନାଶଂ ଶାପାଦ୍ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ରଥ ସହିତ, ଧୀର ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ନାଶ ପାଇଥିଲେ।
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ହିଂସଯା ମାସ ଲୋହଗନ୍ଧୀ ନରାଧିପଃ
ସେ ରାଜା ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ହିଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋହାର ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ପୌରଜାନପଦୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ନ ଲେଭେ ଶର୍ମ କର୍ହିଚିତ୍
ପ୍ରଜା ଓ ଦେଶବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗିଦେଲେ, ସେ କେବେ ଖୁସି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ସ ପ୍ରାଯାଚ୍ଛୌନକମୃଷିଂ ଶରଣଂ ଵ୍ଯଥିତସ୍ତଦା
ସେତେବେଳେ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଶୌନକ ଋଷିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ଯୋଜଯାମାସ ଚୈନ୍ଦ୍ରୋତଃ ଶୌନକୋ ଜନମେଜଯମ୍
ଏବଂ ଶୌନକ, ଇନ୍ଦ୍ରୋତ ଯଜ୍ଞ ସହିତ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଯୋଗାଉଥିଲେ।
ସ ଲୋହଗନ୍ଧୋ ଵ୍ଯନଶତ୍ତ ସ୍ଯାଵଭୃଥମେତ୍ଯ ହ
ସେଇ ଲୋହା ଗନ୍ଧ ଥିବା ପଦାର୍ଥଟି, ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ହେବା ପରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ଦତ୍ତଃ ଶକ୍ରେନ ତୁଷ୍ଟେନ ଲେଭେ ତସ୍ମାଦ୍ବୃହଦ୍ରଥଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ବୃହଦ୍ରଥ ସେଥିରୁ ଏହା ପାଇଲେ।
ପ୍ରଦଦୌ ଵାସୁଦେଵାଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା କୌରଵନନ୍ଦନଃ
କୌରବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସ୍ନେହବଶତଃ, ଏହାକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଯଦୁମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ପୁଅ, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାଦୁ ନାମରେ ପରିଚିତ।'
କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସଃ ଶାପାନ୍ନ ଚ ତୃପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଯୌଵନେ
କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରୁ, ମୁଁ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ଜରାଂ ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ତଂ ଯଦୁଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
'ମୋ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କର,' ସେ କହିଲେ; ତେବେ ଯାଦୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସା ତୁ ଵ୍ଯାଯାମସାଧ୍ଯା ଵୈ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତେ ଜରାମ୍
'ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ କେବଳ ପ୍ରୟାସରେ ମିଳେ, ସେହି ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ନେବି ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଜ୍ଜରାଂ ନ ତେ ରାଜନ୍ଗ୍ରହୀତୁମହମୁତ୍ସହେ
'ସେଠିପାଇଁ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଵଲୀସଂତତଗାତ୍ରଶ୍ଚ ନିରାଶୋ ଦୁର୍ବଲାକୃତିଃ
ଗାଁ ଭରି କ୍ରିମ୍ପା ରେଖା, ଆଶାହୀନ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ଥିଲା।
ସହୋପଵୀତିଭିଶ୍ଚୈଵ ତାଂ ଜରାଂ ନାଭିକାମଯେ
ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ବୃଦ୍ଧତ୍ୱକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ରମନ୍ଯଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵୈ
'ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ବାଛ।'
ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତଂ ଗର୍ହଯନ୍ସୁତମ୍
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ।
ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯଦହଂ ତଵ ଦେଶିକଃ
'ମୂର୍ଖ, ମୁଁ ତୁମର ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଦୃଶ୍ୟ କଲୁ।'
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ତ୍ଦୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
'ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।'
ତୁର୍ଵସୋ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
'ତୁର୍ବସୁ, ବୃଦ୍ଧତ୍ୱ ସହିତ ଏହି ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ଜରାଯାଂ ବହଵୋ ଦୋଷାଃ ପାନଭୋଜନ କାରିତାଃ
ବୃଦ୍ଧତ୍ୱରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ପାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ତ୍ଦୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
'ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଉନାହଁ।'
ସଂକୀର୍ଣେଷୁ ଚ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିଲୋମନରେଷୁ ଚ
ମିଶ୍ର ଜାତି ଓ ବିପରୀତ ବଂଶର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା—