ରେଣୁକାଯାଂ କମଲ୍ଯାଂ ତୁ ତପୋଧୃତିସମାଧିନା
ରେଣୁକା ଓ କମଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ତପସ୍ୟା, ଧୃତି ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା,
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନ୍ତଗଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗତି ଲାଭ କଲେ।
ଔର୍ଵସ୍ଯୈଵମୃଚୀକସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଔର୍ବ ଓ ଋଚୀକଙ୍କ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ମହାମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ଶୁନଃଶେଫଃ ଶୁନଃ ପୁଚ୍ଛଃ କନିଷ୍ଠକଃ
ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୁନଃଶେଫ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ଶୁନଃପୁଛ।
ଜଜ୍ଞେ ଭୃଗୁପ୍ରସାଦେନ କୌଶିକାନ୍ଵଯଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ଭୃଗୁଙ୍କ କୃପାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କୌଶିକ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ପଶୁତ୍ଵେ ନିଯତଃ ସ ଵୈ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସେ ପଶୁ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଃ ସ ଵୈ ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵରାତସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଦାନ କଲେ, ସେଠାରୁ ସେ ଦେବରାତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଦଯଶ୍ଚୈଵ କୃତଦେଵୌ ଧ୍ରୁଵାଷ୍ଟକୌ
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୃତଦେବ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅଷ୍ଟକ,
ତେଷାଙ୍ଗୋତ୍ରାଣି ବହୁଧା କୌଶିକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବଂଶ ଅନେକ ପ୍ରକାରର, ମହାତ୍ମା କୌଶିକମାନେ।
ଉଦୁଂବରାଶ୍ଚ ଵାତଡ୍ଯାସ୍ତଲକାଯନଚାନ୍ଦ୍ରଵାଃ
ଉଦୁମ୍ବର, ବାତଡ୍ୟ, ତଳକାୟନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରବା,
ବଭ୍ରଵଃ ପଣିନସ୍ଛୈଵ ଧ୍ଯାନଜପ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ବଭ୍ରବ, ପଣିନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜପରେ ଲିନ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ,
ଦେଵଲା ଯାମଦୂତାଶ୍ଚ ଶାଲଙ୍କାଯନବାଷ୍କଲାଃ
ଦେବଳ, ଯାମଦୂତ, ଶାଳଙ୍କାୟନ ଓ ବାଷ୍କଳମାନେ,
ଋଷ୍ଯନ୍ତରଵିଵାହ୍ଯାସ୍ତେ ବହବଃ କୌଶିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିବା କୌଶିକମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରର ଥିଲେ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶୁନଃଶେଫୋ ଽଗ୍ରଜଃ ସ୍ମୃତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଶୁନଃଶେଫଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଅଷ୍ଟକସ୍ଯ ସୁତୋ ଲୌହିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଜହ୍ନୁଗଣୋ ମଯା
ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ପୁଅ ଲୌହି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଜାହ୍ନୁ ବଂଶକୁ ମୁଁ କହିଛି।
କିଂଲକ୍ଷଣେନ ଧର୍ମେଣ ତପସେହ ଶ୍ରୁତେନ ଵା
କେଉଁ ଲକ୍ଷଣ, କେଉଁ ଧର୍ମ, କେଉଁ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା,
ଯେନଯେନାଭିଧାନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଗତାଃ
ଯେଉଁ ନାମରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀଦିଦମର୍ଥଵତ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମାଭିକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯଜତେ ନ ଧର୍ମଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଲାଗି ୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ରାଗମୋହାନ୍ଵିତୋ ହ୍ଯନ୍ତେ ପାଵନାର୍ଥଂ ଦଦାତି ଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ରାଗ ଓ ମୋହ ଭରିଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଦାନ କରାଯାଏ—
ତସ୍ଯ ଧର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ହିଂସକସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହିଂସାକାରୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଏ—
ସଂକ୍ଲିଷ୍ଟଂ କର୍ମଣା ଦାନଂ ନ ତିଷ୍ଠତି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ୟଙ୍କର କଳୁଷିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଟିକେଇ ରହେ ନାହିଁ।
କାମାନନଭି ସଂଧାଯ ଯଜତେ ଚ ଦଦାତି ଚ
ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛାକୁ ମନରେ ଧରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଓ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି—
ଦାନେନ ଭୋଗାନାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଂ ସତ୍ଯେନ ଗଚ୍ଛତି
ଦାନ ଦେଇ ଭୋଗ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ସତ୍ଯଂ ତୁ ତପସଃ ଶ୍ରେଯସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଗୁରୁ ସ୍ମୃତମ୍
ସତ୍ୟ ତପସ୍ୟାଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଏହିକାରଣେ ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ନରପତିର୍ମାନ୍ଧାତା ସଂକୃତିଃ କପିଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା; ମାନ୍ଧାତା; ସଂକୃତି; କପି—
ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣୋ ଽଜମୀଢଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵ୍ଯୋମସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ଅଜାମୀଢ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବ୍ୟୋମ ମଧ୍ୟ—
ରଥାନ୍ତରଃ ଶୌନକଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧାଦଯୋ ନୃପାଃ
ରଥାନ୍ତର, ଶୌନକ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ ଆଦି ରାଜାମାନେ—
ଏତେ ରାଜର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧିଂ ତୁ ମହତୀଂ ଗତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାଋଷିମାନେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅତ ଜ୍ଞର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଆଯୋର୍ଵଂଶଂ ମହାତ୍ମନଃ
ଏବେ ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଆୟୁଙ୍କର ବଂଶ ବିଷୟରେ କହିବି, ଆଗ୍ରହ କରି ଶୁଣ।