ବ୍ରାହ୍ମଣାପସଦସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିମବ୍ରଵୀତ୍
‘ତେବେ ମୋ ପୁଅ ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବେ।’
ଉଗ୍ରକର୍ମା ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରଃ ପିତୁର୍ମାତୁଶ୍ଚ କାରଣାତ୍
‘ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କ କାରଣରୁ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିବେ।’
ଇଚ୍ଛଂଲ୍ଲୋକାନପି ମୁନେ ସୃଜେଥାଃ କିଂ ପୁନଃ ସୁତମ୍
‘ମୁନିବର, ଆପଣ ଚାହିଲେ ସଂସାର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ, ତେବେ ଏକ ପୁଅ କଣ?’
କାମମେଵଂଵିଧଃ ପୌତ୍ରୋ ମମ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ
‘ଯେପରି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ମୋ ନାତି ଏହିପରି ହେଉ।’
ତତଃ ପ୍ରସାଦମକରୋତ୍ସ ତସ୍ଯାସ୍ତପସୋ ବଲାତ୍
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ପତିଙ୍କ କୃପା ପାଇଲେ।
ତ୍ଵଯା ଯଥୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ତଥା ଭଦ୍ରେଭଵିଷ୍ଯତି
‘ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ହେବ।’
ତପସ୍ଯଭିରତଂ ଦାନ୍ତଂ ଜମଦଗ୍ନିଂ ଶମାତ୍ମକମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ନିୟମିତ ଓ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜମନାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଜମଦଗ୍ନିରଜାଯତ
ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜନା ନାମକ ଜୀବନ ସାଥୀଠାରୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ।
କୌଶିକୀ ତୁ ସମାଖ୍ଯାତା ପ୍ରଵୃତ୍ତେଯଂ ମହାନଦୀ
ସେଇ ମହାନଦୀ କୌଶିକୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ରେଣୁକୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ରେଣୁକ ନାମକ ଏକ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଅଛି।
ରେଣୁକାଯାଂ କମଲ୍ଯାଂ ତୁ ତପୋଧୃତିସମାଧିନା
ରେଣୁକା ଓ କମଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ତପସ୍ୟା, ଧୃତି ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା,
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନ୍ତଗଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗତି ଲାଭ କଲେ।
ଔର୍ଵସ୍ଯୈଵମୃଚୀକସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଔର୍ବ ଓ ଋଚୀକଙ୍କ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ମହାମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ଶୁନଃଶେଫଃ ଶୁନଃ ପୁଚ୍ଛଃ କନିଷ୍ଠକଃ
ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୁନଃଶେଫ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ଶୁନଃପୁଛ।
ଜଜ୍ଞେ ଭୃଗୁପ୍ରସାଦେନ କୌଶିକାନ୍ଵଯଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ଭୃଗୁଙ୍କ କୃପାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କୌଶିକ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ପଶୁତ୍ଵେ ନିଯତଃ ସ ଵୈ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସେ ପଶୁ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଃ ସ ଵୈ ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵରାତସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଦାନ କଲେ, ସେଠାରୁ ସେ ଦେବରାତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଦଯଶ୍ଚୈଵ କୃତଦେଵୌ ଧ୍ରୁଵାଷ୍ଟକୌ
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୃତଦେବ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅଷ୍ଟକ,
ତେଷାଙ୍ଗୋତ୍ରାଣି ବହୁଧା କୌଶିକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବଂଶ ଅନେକ ପ୍ରକାରର, ମହାତ୍ମା କୌଶିକମାନେ।
ଉଦୁଂବରାଶ୍ଚ ଵାତଡ୍ଯାସ୍ତଲକାଯନଚାନ୍ଦ୍ରଵାଃ
ଉଦୁମ୍ବର, ବାତଡ୍ୟ, ତଳକାୟନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରବା,
ବଭ୍ରଵଃ ପଣିନସ୍ଛୈଵ ଧ୍ଯାନଜପ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ବଭ୍ରବ, ପଣିନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜପରେ ଲିନ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ,
ଦେଵଲା ଯାମଦୂତାଶ୍ଚ ଶାଲଙ୍କାଯନବାଷ୍କଲାଃ
ଦେବଳ, ଯାମଦୂତ, ଶାଳଙ୍କାୟନ ଓ ବାଷ୍କଳମାନେ,
ଋଷ୍ଯନ୍ତରଵିଵାହ୍ଯାସ୍ତେ ବହବଃ କୌଶିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିବା କୌଶିକମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରର ଥିଲେ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶୁନଃଶେଫୋ ଽଗ୍ରଜଃ ସ୍ମୃତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଶୁନଃଶେଫଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଅଷ୍ଟକସ୍ଯ ସୁତୋ ଲୌହିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଜହ୍ନୁଗଣୋ ମଯା
ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ପୁଅ ଲୌହି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଜାହ୍ନୁ ବଂଶକୁ ମୁଁ କହିଛି।
କିଂଲକ୍ଷଣେନ ଧର୍ମେଣ ତପସେହ ଶ୍ରୁତେନ ଵା
କେଉଁ ଲକ୍ଷଣ, କେଉଁ ଧର୍ମ, କେଉଁ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା,
ଯେନଯେନାଭିଧାନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଗତାଃ
ଯେଉଁ ନାମରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀଦିଦମର୍ଥଵତ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମାଭିକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯଜତେ ନ ଧର୍ମଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଲାଗି ୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ରାଗମୋହାନ୍ଵିତୋ ହ୍ଯନ୍ତେ ପାଵନାର୍ଥଂ ଦଦାତି ଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ରାଗ ଓ ମୋହ ଭରିଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଦାନ କରାଯାଏ—