ତଵାପି ପୁତ୍ରଂ କଲ୍ଯାଣି ଧୃତିମନ୍ତଂ ତପୋଧନମ୍
ତୁମ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, ଧୃତିଶାଳୀ ଓ ତପୋଧନ ପୁଅ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଭାର୍ଯାମୃଚୀକୋ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ
ଏଭଳି କହି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଋଚୀକ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଗାଧିଃ ସଦାରସ୍ତୁ ତଦା ଋଚୀକାଶ୍ରମମଭ୍ଯଗାତ୍
ସେ ସମୟରେ ଗାଧି ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସାଥୀ ସହିତ ଋଚୀକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଚରୁଦ୍ଵଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଋଷେଃ ସ୍ତ୍ଯଵତୀ ତଦା
ତାପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଋଷିଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି ଦାନ ନେଇଲେ।
ମାତା ତୁ ତସ୍ଯୈ ଦୈଵୈନ ଦୁହିତ୍ରେ ସ୍ଵଚରୁଂ ଦଦୌ
ଦେବତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେଇ ସମୟରେ ମାଆ ନିଜ ଦାନ ଝିଅକୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଅଥ ସତ୍ଯଵତୀ ଗର୍ଭଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ତକରଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଏମିତି ଏକ ପବିତ୍ର ସନ୍ତାନକୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମାପ୍ତି ନେଇଆସିବ।
ତାମୃଚୀକସ୍ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୋଗେନାପ୍ଯଵମୃଶ୍ଯ ଚ
ଏହା ଦେଖି ଓ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁଭବ କରି ଋଚୀକ କହିଲେ,
ମାତ୍ରାସି ଵଞ୍ଚିତା ଭଦ୍ରେ ଚରୁଵ୍ଯତ୍ଯାସହେତୁନା
‘ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ତୁମ ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ବଦଳି ଯାଇଥିବାରୁ ଠକାଯାଇଛ।’
ମାତା ଜନିଷ୍ଯତେ ଚାପି ତଥା ଭୂତଂ ତପୋଧନମ୍
‘ତୁମ ମାଆ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ପାଇବେ, ହେ ତପସ୍ୱିନୀ।’
ଏଵମୁକ୍ତା ମହାଭାଗା ଭର୍ତ୍ରା ସତ୍ଯଵତୀ ତଦା
ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେଇ ସମୟରେ ସତ୍ୟବତୀ, ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ, କହିଲେ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାପସଦସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିମବ୍ରଵୀତ୍
‘ତେବେ ମୋ ପୁଅ ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବେ।’
ଉଗ୍ରକର୍ମା ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରଃ ପିତୁର୍ମାତୁଶ୍ଚ କାରଣାତ୍
‘ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କ କାରଣରୁ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିବେ।’
ଇଚ୍ଛଂଲ୍ଲୋକାନପି ମୁନେ ସୃଜେଥାଃ କିଂ ପୁନଃ ସୁତମ୍
‘ମୁନିବର, ଆପଣ ଚାହିଲେ ସଂସାର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ, ତେବେ ଏକ ପୁଅ କଣ?’
କାମମେଵଂଵିଧଃ ପୌତ୍ରୋ ମମ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ
‘ଯେପରି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ମୋ ନାତି ଏହିପରି ହେଉ।’
ତତଃ ପ୍ରସାଦମକରୋତ୍ସ ତସ୍ଯାସ୍ତପସୋ ବଲାତ୍
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ପତିଙ୍କ କୃପା ପାଇଲେ।
ତ୍ଵଯା ଯଥୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ତଥା ଭଦ୍ରେଭଵିଷ୍ଯତି
‘ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ହେବ।’
ତପସ୍ଯଭିରତଂ ଦାନ୍ତଂ ଜମଦଗ୍ନିଂ ଶମାତ୍ମକମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ନିୟମିତ ଓ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜମନାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଜମଦଗ୍ନିରଜାଯତ
ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜନା ନାମକ ଜୀବନ ସାଥୀଠାରୁ ଜମଦଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ।
କୌଶିକୀ ତୁ ସମାଖ୍ଯାତା ପ୍ରଵୃତ୍ତେଯଂ ମହାନଦୀ
ସେଇ ମହାନଦୀ କୌଶିକୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ରେଣୁକୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ରେଣୁକ ନାମକ ଏକ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଅଛି।
ରେଣୁକାଯାଂ କମଲ୍ଯାଂ ତୁ ତପୋଧୃତିସମାଧିନା
ରେଣୁକା ଓ କମଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ତପସ୍ୟା, ଧୃତି ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା,
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନ୍ତଗଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗତି ଲାଭ କଲେ।
ଔର୍ଵସ୍ଯୈଵମୃଚୀକସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଔର୍ବ ଓ ଋଚୀକଙ୍କ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ମହାମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ଶୁନଃଶେଫଃ ଶୁନଃ ପୁଚ୍ଛଃ କନିଷ୍ଠକଃ
ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୁନଃଶେଫ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ଶୁନଃପୁଛ।
ଜଜ୍ଞେ ଭୃଗୁପ୍ରସାଦେନ କୌଶିକାନ୍ଵଯଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ଭୃଗୁଙ୍କ କୃପାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କୌଶିକ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ପଶୁତ୍ଵେ ନିଯତଃ ସ ଵୈ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସେ ପଶୁ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଃ ସ ଵୈ ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵରାତସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଦାନ କଲେ, ସେଠାରୁ ସେ ଦେବରାତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଦଯଶ୍ଚୈଵ କୃତଦେଵୌ ଧ୍ରୁଵାଷ୍ଟକୌ
ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୃତଦେବ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅଷ୍ଟକ,
ତେଷାଙ୍ଗୋତ୍ରାଣି ବହୁଧା କୌଶିକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବଂଶ ଅନେକ ପ୍ରକାରର, ମହାତ୍ମା କୌଶିକମାନେ।
ଉଦୁଂବରାଶ୍ଚ ଵାତଡ୍ଯାସ୍ତଲକାଯନଚାନ୍ଦ୍ରଵାଃ
ଉଦୁମ୍ବର, ବାତଡ୍ୟ, ତଳକାୟନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରବା,