କଥଂ ସୀତା ସମୁତ୍ପନ୍ନ କୃଷ୍ଯମାଣ ଯଶସ୍ଵିନୀ
କିପରି ଯଶସ୍ବିନୀ ସୀତା ଚାଷ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ?
ଅଗ୍ନିକ୍ଷେତ୍ରେ କୃଷ୍ଯମାଣେ ଅଶ୍ଵମେଧେ ମହାତ୍ମନଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି କ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ ହେଉଥିବାବେଳେ।
ସୀରଧ୍ଵଜାନୁଜାତସ୍ତୁ ଭାନୁମାନ୍ନାମ ମୈଥିଲଃ
ସୀରଧ୍ୱଜଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ଭାନୁମାନ ମୈଥିଲା ରାଜା ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାନୁମତଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପତାପଵାନ୍
ଭାନୁମାନଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଊର୍ଜଵହାତ୍ସନଦ୍ଵାଜଃ ଶକୁନିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଉର୍ଜବହାଙ୍କର ପୁଅ ସନଦ୍ୱାଜ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶକୁନି।
ସୁତୋପସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ସୁଶ୍ରୁତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ସୁତୋପସ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ସୁତୋପସଙ୍କର ପୁଅ ସୁଶ୍ରୁତ।
ଵିଜଯସ୍ଯ କ୍ରତୁଃ ପୁତ୍ର- କ୍ରତୋଶ୍ଚ ସୁନଯଃ ସ୍ମତଃ
ବିଜୟଙ୍କର ପୁଅ କ୍ରତୁ, କ୍ରତୁଙ୍କର ପୁଅ ସୁନୟ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଧୃତେସ୍ତୁ ବହୁଲାଶ୍ଵୋ ଽଭୂଦ୍ବହୁଲାଶ୍ଵସୁତଃ କୃତିଃ
ଧୃତିଙ୍କର ପୁଅ ବହୁଲାଶ୍ୱ, ବହୁଲାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ କୃତି।
ଇତ୍ଯେତେ ମୈଥିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସୋମସ୍ଯାପି ନିବୋଧତ
ଏଭଳି ମୈଥିଲା ବଂଶର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ସୋମଙ୍କ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଏତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯମଭାଗେ ତୃତୀଯେ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ନିମିଵଂଶାନୁକୀର୍ତନଂ ନାମ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିବା, ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ, 'ନିମି ବଂଶର ବିବରଣ' ନାମକ ଚଉଷଠିଅ ଅଧ୍ୟାୟ।
ତତ୍ରାତ୍ରିଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତସ୍ଥୌ ସ୍ଵେନୌଜସା ଵୃତଃ
ସେଠାରେ ଅତ୍ରି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘିରି ଦୃଢ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
କାଷ୍ଠକୁଡ୍ଯଶିଲାଭୂତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାଙ୍କର ହାତ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ, ଲକଡ଼ି, ଦେଉଳ ଓ ପଥରରେ ତିଆରି।
ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନୀତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଅଟେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ସୋମତ୍ଵଂ ତନୁରାପେଦେ ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ସ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ସୋମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯା ମସ୍ରଵତ୍ସୋମୋ ଦଶଧା ଦ୍ଯୋତଯନ୍ ଦିଶଃ
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଠାରୁ ସୋମ ଝରିଲା, ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଲା।
ସମେତ୍ଯ ଧାରଯାମାସୁର୍ନ ଚ ତାଃ ସମଶକ୍ନୁଵନ୍
ସେମାନେ ଏକଠା ହେଇ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ।
ପପାତ ଭାସଯଂଲ୍ଲୋକାଞ୍ଛୀତାଂଶୁଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ
ସେ ଶୀତଳ କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ତଳକୁ ପଡିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ସହାଭିଃ ଶୀତାଂଶୁର୍ନିପପାତ ଵସୁଂଧରାମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଶୀତଳ କିରଣ ଧାରୀ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ।
ରଥମାରୋପଯାମାସ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ସେ ରଥ ଉପରେ ବସିଲେ।
ଯୁକ୍ତେ ଵାଜିସହସ୍ରେଣ ରଥେ ଽଧ୍ଯାସ୍ତେତି ନଃଶ୍ରୁତମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେ ହଜାର ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସାଃ ସପ୍ତ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସପ୍ତ ମନସ୍ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ, ସେଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଋଗ୍ଭିର୍ଯଜୁର୍ଭିର୍ବହୁଭିରଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସୈରପି
ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବହୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆପ୍ଯାଯମାନଂ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଭାଵଯାମାସ ସର୍ଵଶଃ
ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୋଷଣ କରି, ଉନ୍ନତ କରିଲେ।
ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ ଽତିଯଶାଶ୍ଚକାରାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ତିନି ବେଳା ସାତ ଥର ଚକ୍ର ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଅତି ମହିମାମୟ ଭାବରେ।
ଓଷଧ୍ଯସ୍ତାଃ ସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତେଜସା ଖଂ ଜ୍ଵଲତ୍ଯୁତ
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଔଷଧିମାନେ ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ପୋଷ୍ଟା ହି ଭଗଵାନ୍ସୋମୋ ଜଗତୋ ହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ଜଗତର ପୋଷକ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଵସ୍ତେପେ ମହାଭାଗଃ ସମାନାଂ ନଵତୀର୍ଦଶ
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ନବେ ଦିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଵିଭୁସ୍ତାସାଂ ମୁଦା ସୋମଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତଃସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ନିଜ କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ବୀଜୌଷଧୀନାଂ ଵିପ୍ରାଣାମପାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଔଷଧି, ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ଜଳର ବୀଜ ସେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଲୋକାନ୍ଵୈ ଭାଵଯାମାସ ତେଜସ୍ଵୀ ତପତାଂ ଵରଃ
ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରଧାନ ସେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୋଷଣ କଲେ।