ଯାଜ୍ଯୋତ୍ଥାନ୍ଯାଯସଂଯୋଗାଦ୍ଵସିଷ୍ଠଃ ପର୍ଯରକ୍ଷତ
ଯଜ୍ଞ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଵଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଵସିଷ୍ଠେ ଽଭ୍ଯଧିକଂ ମନ୍ଯୁଂ ଧାରଯାମାସ ମନ୍ଯୁନା
କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେ ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ କ୍ରୋଧ ଧରିଲେ।
ନ ଵାରଯାମାସ ମୁନିର୍ଵସିଷ୍ଠଃ କାରଣେନ ଵୈ
ମୁନି ଵଶିଷ୍ଠ କୌଣସି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତାଂ ଵୈ ହୃତଵାନ୍ସପ୍ତମେ ପଦେ
ଏଭଳି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ସପ୍ତମ ପଦରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଇତି ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ରୋଷଂ ଵସିଷ୍ଠେ ମନସାକରୋତ୍
ଏଭଳି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ମନରେ ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ରଖିଲେ।
ନ ତୁ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଽବୁଧ୍ଯଦୁପାଂଶୁଵ୍ରତମସ୍ଯ ଵୈ
କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏହା ତାଙ୍କର ଉପାଂଶୁ ବ୍ରତ ଅଟେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେନ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷାଦେବ ମେଘ ଦେଲେ ନାହିଁ।
କୁଲସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ସୃତେଯଂ ଚ ଭଵେଦିତି
‘ଏହା ମୋର ଓ ମୋର କୁଳର ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ’ ଭାବି, ସେ ଏହି କାମ କଲେ।
ଅଭିଷେକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନଷ୍ଟେ ପଶ୍ଚାଦେନମିତି ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ଏହି ହାରିଗଲା ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବି।'
ଅଵିଦ୍ଯମାନେ ମାଂସେ ତୁ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ମାଂସ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ସେ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ।
ତାଂ ଵୈ କ୍ରୋଧାଚ୍ଚ ମୋହାଚ୍ଚ ଶ୍ରମଚ୍ଚୈଵ କ୍ଷୁଧାନ୍ଵିତଃ
କ୍ରୋଧ, ମୋହ, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଖୁଦାରେ ଭରି, ସେ ଏହା କଲେ।
ସତୁ ମାଂସଂ ସ୍ଵଯଂ ଚୈଵ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜାନ୍
ସେ ନିଜେ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମାଂସ ହେଇଗଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଚୈଵ ଭଗଵାନ୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ତଂ ନୃପାତ୍ମଜମ୍
ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ତାହା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଦି ତେ ତ୍ରୀଣି ଶଙ୍କୂନି ନ ସ୍ଯୁର୍ହି ପୁରୁଷାଧମ
'ତୁମେ ତିନିଟି କଠି ନଥାନ୍ତି, ମାନବର ଅଧମ।'
ଅପ୍ରୋକ୍ଷିତୋପଯୋଗାଚ୍ଚ ତ୍ରିଵିଧସ୍ତେ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
'ଅପ୍ରକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ବ୍ୟବହାର କରି, ତୁମେ ତିନିପ୍ରକାର ଅପରାଧ କରିଛ।'
ତ୍ରିଶଙ୍କୁରିତି ହୋଵାଚ ତ୍ରିଶଙ୍କୁସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁ', ଏହିପରି ନାମରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଇଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ତଦା ପ୍ରୀତସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କଵେ
ତାପରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଭଲ ଦେଲେ।
ସଶରୀରୋ ଵ୍ରଜେ ସ୍ଵର୍ଗମିତ୍ଯେଵଂ ଯାଚିତୋ ଵରଃ
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଭଲ ଚାହିଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଯୋଜଯାମାସ ତଂ ମୁନିଃ
ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ପିତୃ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।
ସଶରୀରଂ ତଦା ତଂ ଵୈ ଦିଵମାରୋପଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇଦେଲେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମଂ ଶ୍ଲୋକଂ ପୌରାଣିକା ଜନାଃ
ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୁରାତନ ଜନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାତେଜାନୁଗ୍ରହାତ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଦେବମାନେ ସହିତ ମହାଶକ୍ତିର ଦୟାରେ, ତାହା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଉପକୃତ କଲେ।
କୁମାରଂ ଜନଯାମାସ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମକଲ୍ମଷମ୍
ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ହରିଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ।
ଅହର୍ତା ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମ୍ରଡିତି ପରିଶ୍ରୁତଃ
ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର କର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ହରିତୋ ରୋହିତସ୍ଯାଥ ଚଞ୍ଚୁର୍ହରୀତ ଉଚ୍ଯତେ
ହରିତ ହେଉଛି ରୋହିତଙ୍କର ପୁଅ, ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ହରୀତ କୁହାଯାଏ।
ଚୈତା ସର୍ଵସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଵିଜଯସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତି ବିଜୟୀ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଏହି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।
ରୁରୁକାତ୍ତୁ ଵୃକଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାଦ୍ବାହୁର୍ଵିଜଜ୍ଞିଵାନ୍
ରୁରୁକାରୁ ଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବୃକ; ବୃକରୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବାହୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶକୈର୍ଯଵନକାଂବୋଜୈଃ ପାରଦୈଃ ପହ୍ଲଵୈସ୍ତଥା
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଏବଂ ପହ୍ଲବ ମାନେ—
ସଗରସ୍ତୁ ସୁତୋ ବାହୋର୍ଜଜ୍ଞେ ସହ ଗରେଣ ଵୈ
ବାହୁଙ୍କ ପୁଅ ସଗର ଗରେଣଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଭାର୍ଗଵାତ୍ସଗରୋ ନୃପଃ
ଭାର୍ଗବଙ୍କୁଠୁ ଅଗ୍ନିର ଅସ୍ତ୍ର ପାଇ ରାଜା ସଗର—