ଆଜଗାମ ଯୁଵା ଚୈଵ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ଯାଦଵୈର୍ଵୃତାମ୍
ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ, ଯାହା ଯାଦବମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ।
ଭୋଜଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକୈର୍ଗୁପ୍ତାଂ ଵସୁଦେଵପୁରୋଗମୈଃ
ସେହି ସହରକୁ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ, ଏବଂ ବସୁଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ଶିଖରଂ ମେରୋସ୍ତପସି ସଂସ୍ଥିତଃ
ଝିଅକୁ ଦେଇ, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଗଲେ।
ତାଂ କଥାମୃଷଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛୁକ୍ତଦନନ୍ତରମ୍
ସେ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଏତଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷମାଣାନ୍ନୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଵଦ ଚୈଵ ହି
ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ତୁମେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହ।
ନ ଚ ରୋଗଃ ପ୍ରଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତସ୍ଯ ହ
ଯେଉଁ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତତୋ ଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସୁଵ୍ରତାଃ
ଏହିପରି, ଓ ସୁବ୍ରତମାନେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି।
ତାନାଶ୍ଚୈକୋନପଞ୍ଚାଶଦିତ୍ଯେତ୍ସ୍ଵରମଣ୍ଡଲମ୍
ଏମିତି ଏକାଉଁଠି ସ୍ୱର ଅଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱରମଣ୍ଡଳ ବୋଲାଯାଏ।
ଧୈଵତଶ୍ଚାପି ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତଥା ଚାପି ନିଷାଦକଃ
ଏହାରେ ଧୈବତ ଓ ନିଷାଦ ସ୍ୱରକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ସୌଵୀରା ମଧ୍ଯମା ଗ୍ରାମା ହରିଣାଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ
ସୌବୀର, ମଧ୍ୟମା, ଗ୍ରାମ ଓ ହରିଣ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଛି।
ନଗ୍ନିଂ ଚ ପୌଷା ଵୈ ଦେଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଞ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମଃ
ନଗ୍ନି, ପୌଷ ଓ କାଞ୍ଚ ସ୍ୱରକୁ ତାଙ୍କର ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଜାଣିବା ଦରକାର।
ଉତ୍ତରଂ ମନ୍ଦ୍ରା ରଜନୀ ତଥା ଵାଚୋନ୍ନରାଯତାଃ
ଉତ୍ତର ମନ୍ଦ୍ରା, ରଜନୀ ଓ ଉଣ୍ନରାୟତ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଗାନ୍ଧାରଗ୍ରାମିକା ଶ୍ଯାମା କୀର୍ତିମାନା ନିବୋଧତ
ଗାନ୍ଧାର, ଗ୍ରାମିକ ଓ ଶ୍ୟାମା ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଅଟେ, ଏହି ସ୍ୱରଗୁଡିକୁ ଶିଖ।
ଯଵରାତସୂଯସ୍ତୁ ଷଷ୍ଠଵତ୍ତୁ ସୁଵର୍ମକମ୍
ଯବରାତସୂୟ ଛଅଟିଅ, ଏବଂ ସୁବର୍ମକ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଛି।
ନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ରଯଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ତଦ୍ଗୋତ୍ତରତଥୈଵ ଚ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷ ସ୍ୱର, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପରେ ଥିବା ସ୍ୱରଗୁଡିକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ସୂର୍ଯକାନ୍ତଧରେଣ୍ଯୈଵ ସଂତକୋକିଲଵିଶ୍ରୁତଃ
ସୂର୍ୟକାନ୍ତ, ଧରେଣ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂତକୋକିଳ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଛି।
ସାଵିତ୍ରମର୍ଧସାଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରମେଵ ଚ
ସାବିତ୍ର ଓ ଅର୍ଧସାବିତ୍ର, ସହିତ ସର୍ବତୋଭଦ୍ର — ଏହି ଗୁଡିକ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଅଲଂବୁଷେସେଷ୍ଟମଥୋ ଵିଷ୍ଣୁଵୈଣଵରାଵୁଭୌ
ଅଲମ୍ବୁଷା ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବୈଣବ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ।
ହତୋତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଵିଜାନୀତ ସ୍କନ୍ଧଂ ତୁ ପ୍ରିଯମେଵ ଚ
ଯେତେବେଳେ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ବିମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସ୍କନ୍ଧ ଅତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଅଲଂବୁସେଷ୍ଟସ୍ଯ ତଥା ନାରଦପ୍ରିଯ ଏଵ ଚ
ଅଲମ୍ବୁଷା ମୂଲ୍ୟବାନ, ଏହା ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ।
ଵିକଲୋପନୀତଵିନତାଶ୍ରୀରାଖ୍ଯୋ ଭାର୍ଗଵପ୍ରିଯଃ
ବିକଳୋପ ଯେଉଁଠି ନମ୍ରତାରେ ଆଣାଯାଇଛି, ଶ୍ରୀରାଖା ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ସସୌଵୀରାଂ ସୁସୋଵୀରା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହ୍ଯପଗୀଯତେ
ସସୌବୀରା ଓ ସୁସୌବୀରା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଗାଯାଯିବା।
ହରିଦେଶସମୁତ୍ପନ୍ନା ହରିଣସ୍ଯାଵ୍ଯଜାଯତ
ହରି ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହରି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ।
କରୋପନୀତା ଵିଵୃତାଵନୁଦ୍ରିଃ ସ୍ଵରମଣ୍ଡଲେ
ହାତ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି, ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି, ଅବାଧ ଭାବରେ ସ୍ୱର ମଣ୍ଡଳରେ।
ମନୁଦେଶାଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମୂର୍ଚ୍ଛନାଶୁଦ୍ଧମାତ୍ମନା
ମନୁ ଦେଶଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୂର୍ଚ୍ଛନା ସହିତ, ନିଜ ମୂଳରେ ଶୁଦ୍ଧ।
ସାଵଶ୍ରମସମାଦ୍ଯୁମ୍ନା ଅନେକାପୌରୁଷାନଖାନ୍
ସମାନ ଆଶ୍ରମ ଓ ସମାନ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଅନେକ ମାନବ ଓ ଅମାନବ ଗୁଣ ରହିଛି।
ତାନି ଉତ୍ତର ମଦ୍ରାଂସପଦ୍ଗଦୈଵତକଂ ଵିଦୁଃ
ଏହିଗୁଡିକ ଉତ୍ତର ମଦ୍ର, ପଦ୍ଗଦେବତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ତମୋଦୁତ୍ତରମୈଦ୍ରୋଯଦେଵତାସ୍ଯାଦ୍ରୁଵେନ ଚ
ତମୋଦୁତ୍ତର, ମୈଦ୍ରୋୟ ଦେବତା ଓ ସ୍ୟାଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ।
ସ୍ଯାଦିଜମୂର୍ଛନାହ୍ଯେଚ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ
ସ୍ୟାଦିଜ ମୂର୍ଚ୍ଛନାର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ପିତୃଗଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା।
ଉପୈତି ତସ୍ମାନ୍ନଜାନୀ ଯାଚ୍ଛୁଦ୍ଧଯଚ୍ଛିକରାସଭା
ଏହା ଆସେ, କିନ୍ତୁ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୀବ୍ର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଗଧା ସଦୃଶ ମଧ୍ୟ।