ନୈତନ୍ନ୍ଯୂନଂ ଭଵାଦଣ୍ଡଂ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵାନଘ
ଏହା କିଛି ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ; ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅପରାଧରହିତ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାମାନ୍ଵର୍ଥମୁଦାହରନ୍
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଥଅନୁସାରେ ନାମଟି କହିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଵସ୍ଵାନ୍ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୈର୍ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ତେଣୁ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିବସ୍ବାନ୍କୁ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି।
ଵିଜଜ୍ଞେ ସଵିତୁର୍ଭାର୍ଯା ସଂଜ୍ଞା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁ ତ୍ରୀନ୍ପୁନଃ
ସବିତାରଙ୍କ ଜନା ସଂଜ୍ଞା ପୁନି ତିନି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଶନୈଶ୍ଚରଂ ତଥୈଵୈତେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡସ୍ଯାତ୍ମଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଶନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ଦେଵୀ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ସଂଜ୍ଞା ହେଲେ ବିବସ୍ବାନ୍ଙ୍କ ଜନା, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀଙ୍କ ଝିଅ ଓ ଦେବୀ।
ସା ତୁ ଭାର୍ଯା ଭଗଵତୋ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡସ୍ଯାତିତେଜସଃ
ସେ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଭଗବାନ୍ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ଜନା ଥିଲେ।
ଅଜାନନ୍କଶ୍ଯପଃ ସ୍ନେହାତ୍ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
କଶ୍ୟପ ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଭାବରେ ଡାକିଥିଲେ।
ଯେନାପି ତାପଯାମାସ ତ୍ରୀଲ୍ଲୋଙ୍କାନ୍କଶ୍ଯପାତ୍ମଜଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ତିନି ଲୋକକୁ ତାପିଥିଲେ।
ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୌଂ କନ୍ଯୈକା ଵିଦିତୈଵ ଚ
ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଓ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ଥିଲେ।
ତତୋ ଯମୋ ଯମୀ ଚୈଵ ଯମଜୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ତାପରେ ଯମ ଓ ଯମୀ, ଦୁଇ ଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅସହନ୍ତୀ ସ୍ଵକାଂ ଛାଯାଂ ସଵର୍ଣାଂ ନିର୍ମମେ ପୁନଃ
ସେ ନିଜ ଛାୟାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏକ ସମାନ ଆକୃତିର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଯତା ଭୂତ୍ଵା ପୁନଃ ସଂଜ୍ଞାମଭାଷତ
ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତି ସହିତ, ସଂଜ୍ଞାକୁ ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ଯାସ୍ଯାପି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ପିତୁଃ
ମୁଁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ; ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛି।
ଇମୌ ଚ ବାଲକୌ ମହ୍ଯଂ କନ୍ଯା ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଏହି ଦୁଇଟି ପୁଅ ଓ ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗର କନ୍ୟା ମୋର।
ଇମୌ ଚ ବାଲକୌ ମହ୍ଯଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତା ତଥା ଚ ସା
ଏହି ଦୁଇଟି ପୁଅ ମୋର; ସେ ଏହିପରି କହିଲେ, ଏହିପରି ହେଲା।
ପିତା ତାମାଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂଜ୍ଞାମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପିତା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସଂଜ୍ଞାକୁ କହିଲେ।
ଅଗମଦ୍ଵଡଵା ଭୂତ୍ଵାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ରୂପମନିନ୍ଦିତା
ସେ ଅନିନ୍ଦିତ ରୂପକୁ ଲୁଚାଇ, ଘୋଡା ଆକୃତି ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ସଂଜ୍ଞାଯାଂ ସଂଜ୍ଞେଯମିତି ଚିନ୍ତ୍ଯ ତାମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଗର୍ଭରେ ସେ ଜଣେ ସଂଜ୍ଞା ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିଲା ।
ପୂର୍ଵଜସ୍ଯ ମନୋସ୍ତୁଲ୍ଯୌ ସାଦୃଶ୍ଯେନ ତୁ ତୌ ପ୍ରଭୂ
ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମନୁଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଥିଲେ ।
ଶ୍ରୁତଶ୍ରଵା ମନୁସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସାଵର୍ଣିର୍ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା ଓ ମନୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସାବର୍ଣି ଜନ୍ମିବେ ।
ମନୁରେଵାଭଵତ୍ସୋ ଽପି ସାଵର୍ଣିରିତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ସେ ପୁଅ ମନୁ ହେଲେ ଓ ସାବର୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଚକାରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ତ ତଥା ପୂର୍ଵଜେଷୁ ଵୈ
ସେ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପିଲାମାନେଠାରୁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପିଲାକୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ ।
ବହୁଶୋ ଜଲ୍ପମାନସ୍ତୁ ସାପତ୍ନ୍ଯାଦତିଦୁଃଖିତଃ
ସେ ସାପତ୍ନୀ ସହ ବହୁବାର କଥା କହିଥିଲେ ଓ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଯଦା ସଂତର୍ଜଯାମାସ ଚ୍ଛାଯାଂ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ
ଯମ, ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅ, ଚାୟାକୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ ।
ଯଦା ତର୍ଜଯସେ ଽକସ୍ମାତ୍ପିତୃଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ତୁମେ କାରଣ ବିନା ତୁମ ପିତାଙ୍କର ମହିମାମୟ ଜନାନୀକୁ ଭୟ ଦେଉଛ ।
ଯମସ୍ତୁ ତେନ ଶାପେନ ଭୃଶଂ ପୀଡିତମାନସଃ
ଯମ ସେ ଶାପରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ମନରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ।
ଭୃଶଂ ଶାପଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନଃ ସଂଜ୍ଞାଵାକ୍ଯୈର୍ଵିନିର୍ଜିତଃ
ଶାପର ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ପରାଜିତ ହେଇଥିଲେ ।
ବାଲ୍ଯାଦ୍ଵା ଯଦି ଵା ମୋହାତ୍ତଦ୍ଭଵାନ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି
ସେ ବାଳ୍ୟବୟସରୁ କିମ୍ବା ମୂଢତାରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ତାକୁ ଖ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ ।
ତଵ ପ୍ରସାଦୋ ନସ୍ତ୍ରାତୁମେତସ୍ମାନ୍ମହତୋ ଭଯାତ୍
ତୁମର କୃପା ମାତ୍ର ଆମକୁ ଏହି ବଡ଼ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ।