ଦକ୍ଷମତ୍ରିଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ନିର୍ମମେ ମାନସାନ୍ସୁତାନ୍
ସେ ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମନସ୍ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଯତାତ୍ମକାନାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାମାତ୍ମଯୋନିନାମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ନିଜଯୋଗ୍ୟ ଓ ନିଜଅନୁଶାସନରେ ଥିବା ସ୍ୱୟଂଜନ୍ମାମାନଙ୍କର ମୂଳ।
ପ୍ରଜାପତିଂ ରୁଚିଂ ଚୈଵ ପୂର୍ଵେଷାମେଵ ପୂର୍ଵଜୌ
ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଚି, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପୂର୍ବଜମାନେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଆଦିପୁର୍ବଜ।
ମନସସ୍ତୁ ରୁଚିର୍ନାମ ଜଜ୍ଞେ ଜୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ମନସ୍ତୁ ରୁଚି ନାମକ ଏକ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଦୃଶ୍ୟରୁ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରାଣାଦ୍ଦକ୍ଷଂ ସୃଜନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ତୁ ମରୀଚିନମ୍
ପ୍ରାଣରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଡକ୍ଷକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଚକ୍ଷୁରୁ ମରୀଚିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଶିରସୋଂଗିରସଂ ଚୈଵ ଶ୍ରୋତ୍ରାଦତ୍ରିଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଙ୍ଗିରାସ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କାନରୁ ଏହିପରି ଅତ୍ରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ସମାନଜୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ହ୍ଯପାନାନ୍ନିର୍ମମେ କ୍ରତୁମ୍
ସମାନବାୟୁରୁ ବସିଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ଅପାନବାୟୁରୁ କ୍ରତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଧର୍ମସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଥମଜୋ ଦେଵତାନାଂ ସ୍ମୃତସ୍ତୁ ଵୈ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମା।
ଗୃହମେଧିପୁରାଣାସ୍ତେ ଧର୍ମସ୍ତୈଃ ପ୍ରାକ୍ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଃ
ସେହି ପୁରାତନ ଗୃହସ୍ଥମାନେ, ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଚଳିତ କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ଦ୍ଵାଦଶ ତେ ଵଂଶା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାରଟି ଦିବ୍ୟ ବଂଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ଗୁଣ ରହିଛି।
ଯଦା ତୈରିହ ସୃଷ୍ଟୈସ୍ତୁ ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଓ ଧର୍ମ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ,
ତମୋମାତ୍ରାଵୃତଃ ସୋ ଽଭୂଚ୍ଛୋକପ୍ରତିହତଶ୍ଚ ଵୈ
ସେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶୋକରେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ତମୋମାତ୍ରା ଅପରା ନିଃସୃତାଭଵତ୍
ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଉ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରତିହତେ ତସ୍ଯ ପ୍ରତୀତେ ଵରଣାତ୍ମକେ
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ, ବିକଳ୍ପର ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ସ୍ଵକଂ ଦେହମର୍ଦ୍ଧେନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି, ଅର୍ଧ ଦେହରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ।
ପ୍ରକୃତିର୍ଭୂତଧାତ୍ରୀ ସା କାମାଦ୍ଵୈ ସୃଜତଃ ପ୍ରଭୋଃ
ସେଇ ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ମା, ଇଚ୍ଛାରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଃ ସା ତନୁଃ ପୂର୍ଵା ଦିଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଟତଃ
ଏହି ଥିଲା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଦେହ, ଯାହା ଦିଗନ୍ତକୁ ଢାକି ରହିଥିଲା।
ସା ଦେଵୀ ନିଯୁତଂ ତପ୍ତ୍ଵା ତପଃ ପରମ ଦୁଶ୍ଚରମ୍
ସେ ଦେବୀ ଅନେକ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି, ଅତି କଠିନ ତପ କଲେ।
ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ
ସେଇ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ମନୁ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀଂ ଶତରୂପାମଯୋନିଜାମ୍
ସେ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମହୀନା ଶତରୂପା ନାମକ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ପାଇଲେ।
ପ୍ରଥମଃ ସଂପ୍ରଯୋଗଃ ସ କଲ୍ପାଦୌ ସମଵର୍ତ୍ତତ
ପ୍ରଥମ ଏହି ଯୁଗଳ ମିଳନ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ଘଟିଥିଲା।
ସମ୍ରାଟ୍ ସଶତରୂପସ୍ତୁ ଵୈରାଜସ୍ତୁ ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ
ଶତଟି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ସାମ୍ରାଟ୍କୁ ବୈରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଵୈରାଜାତ୍ପୁରୁଷାଦ୍ଵୀରୌ ଶତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ
ବୈରାଜ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଠାରୁ ଶୂର ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ସୁମହାଭାଗେ ଯାଭ୍ଯାଂ ଜାତା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟାଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପ୍ରସୂତିଂ ତୁ ଦକ୍ଷାଯ ଵ୍ଯସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଆକୂତ୍ଯାଂ ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ରୁଚେଃ ଶୁଭମ୍
ଆକୂତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମନସା ସୃଷ୍ଟି ରୁଚିଙ୍କୁ ଏକ ଶୁଭ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ଚ ପୁତ୍ରା ଦ୍ଵାଦଶ ଜଜ୍ଞିରେ
ଦକ୍ଷିଣାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଯଜ୍ଞଙ୍କୁ ବାରଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଯମସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯାମାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ
ଯମଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଭଳି ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ସେମାନେ 'ୟାମା' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ଯାମାଃ ପୂର୍ଵଂ ପରିକ୍ରାନ୍ତା ଯେଷାଂ ସଂଜ୍ଞା ଦିଵୌକସଃ
ପ୍ରଥମେ ଚଳିଥିବା ଏହି ଯାମାମାନେ 'ଦିବଉକସ' ବୋଲି ଅଭିଧାନ ପାଇଛନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ।
ତସ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଦକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେଠି ଦକ୍ଷ ଭଗବାନ୍ ଚବିଶଟି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।