ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେଷୁ ସାଗରାଖ୍ଯାମଵାପ୍ତଵାନ୍
ସେହି ସମୟରୁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହାକୁ ସାଗର ନାମରେ ଜଣାଯାଇଲା।
ରାମସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ସଗରସ୍ଯ ମହୀପତେଃ
ରାମ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଓ ସଗର — ଏହି ମହୀପତିମାନଙ୍କର।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ଯମଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପାଦ୍ଧାତପାଦେ ଽଷ୍ଟପଞ୍ଚଶତ୍ତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପାଧ୍ଧାତପାଦର ପଞ୍ଚାନବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପରଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଯା ଭୂଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍
ତାପରେ, ଅତି ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିବାକୁ, ସେମାନେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ୍ଥିତିଂ ଚୈଷାଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ବ୍ରୂହି ନଃ ପରିପୃଚ୍ଛତାମ୍
ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହ।
ଶୃଣ୍ଵତାମୁତ୍ତରାଖ୍ଯାନେ ଋଷୀଣାଂ ଵାକ୍ଯ କୋଵିଦଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗର କଥା ଶୁଣୁଥିବା ଋଷିମାନେ, ଯିଏ ଭଲ ଭାବରେ କଥା କହିପାରେ—
ବ୍ରୁଵତୋ ମେ ନିବୋଧଂଶ୍ଚ ଋଷିରାହ ଯଥା ମମ
ମୁଁ କହୁଛି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ, ଯେପରି ମୁଁ ଋଷିଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲି, ସେପରି କହିଥିଲେ।
ସ୍ଥିତିଂ ଚୈଷାଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ କ୍ରମତୋ ମେ ନିବୋଧତ
ଏବେ ମୋଠାରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୌ କଲିର୍ଵୈଦ୍ଯଃ ସ୍ତୁତା ଚ ସୁରସୁଂଦରୀ
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଥିଲେ କଳି, ବୈଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ।
ଵୈଦ୍ଯପୁତ୍ରୌ ଘୃଣିଶ୍ଚୈଵ ମୁନିଶ୍ଚୈଵ ମହାବଲୌ
ବୈଦ୍ୟଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଘୃଣି ଓ ମୁନି, ଦୁଇଜଣେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଭକ୍ଷ୍ଯିତ୍ଵା ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିନାଶଂ ସମଵାପ୍ନୁତଃ
ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଖାଇ, ଶେଷରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସ୍ମୃତା ହିଂସା କଲେର୍ଭାର୍ଯା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯା ନିକୃତସ୍ମୃତିଃ
ହିଂସା, କଳିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ସବୁଠୁ ଭଲ, ତାଙ୍କ ଚତୁର ଚରିତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ନାକେ ଵିଘ୍ନଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଭଦ୍ରମୋଵିଧମସ୍ତଥା
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଘ୍ନ ଏବଂ ଭଦ୍ରମୋବିଧମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟନ୍ତି ।
ଭଦ୍ରମଶ୍ଚୈକହସ୍ତୋ ଽଭୂଦ୍ଵିଧମଶ୍ଚୈକପାତ୍ସ୍ମୃତଃ
ଭଦ୍ରମସ ଏକହସ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ବିଧମା ଏକପାଦ ଥିବା ବେଳେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି ।
ରେଵତୀ ଵିଧମସ୍ଯାପି ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ରେବତୀ ବିଧମାଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହଜାର ହଜାର ଥିଲେ ।
ରାକ୍ଷସାସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଵଯଵିଚାରିମଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ।
ଗ୍ରହସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ବାଲାନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଛନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ଶିଶୁମାନେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ବୃହସ୍ପତେର୍ଯା ଭଗିନୀ ଵରସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଭଉଣୀ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଥିଲେ, ତିନି ଏକାଗ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରଭାସସ୍ଯ ତୁ ସା ଭାର୍ଯା ଵସୂନାମଷ୍ଟମସ୍ଯ ଚ
ସେ ପ୍ରଭାସଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ହେଲେ, ଯିଏ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ ଥିଲେ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିରାଜୋ ରୂପାଣି ଧର୍ମପୌତ୍ର ଉଦାରଧୀଃ
ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଧର୍ମଙ୍କର ପୌତ୍ର ବିରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ରୂପରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଉଦାର ମନ ଥିଲେ ।
ଯଃସର୍ଵେଷାଂ ଵିମାନାନି ଦେଵତାନାଂ ଚକାର ହ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ବିମାନ ତିଆରି କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରହ୍ରାଦୀ ଵିଶ୍ରୁତା ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଷ୍ଟୁର୍ଵିରୋଚନା
ପ୍ରହ୍ଲାଦୀ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ, ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଭିରୋଚନା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ଦେଵାଚାର୍ଯସ୍ଯ ମହତୋ ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ମହାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କର
ସୁରେଣୁରିତି ଵିଖ୍ଯାତା ସ୍ଵସା ତସ୍ଯ ଯଵୀଯସୀ
ତାଙ୍କର ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବୟସର ଭଉଣୀ ସୁରେଣୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ।
ପ୍ରାସୂତ ସା ମହାଭାଗଂ ମନୁଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ସେ ବିବସ୍ୱତଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ସା ତୁ ଗତ୍ଵା କୁରୂନ୍ଦେଵୀ ଵଡଵା ରୂପଧାରିଣୀ
ସେ ଦେବୀ ଘୋଡ଼ାର ରୂପ ଧରି କୁରୁମାନେଠାରେ ଗଲେ ।
ପ୍ରାସୂତ ସା ମହାଭାଗ ତ୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷେ ଽଶ୍ଵିନୌ କିଲ
ସେ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜଣେ ମହିଳା ଆକାଶରେ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
କସ୍ମାନ୍ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଇତ୍ଯେଷ ଵିଵସ୍ଵାନୁଦିତୋ ବୁଧୈଃ
ବିବସ୍ୱତ ଉଦୟ ହେଇନଥିବାବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ କୁହନ୍ତି ?
ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମୋ ସର୍ଵଂ ନୋ ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ଆମେ ଏହି ସବୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କୁହ ।
ଗର୍ଭଵଧଂ ଭ୍ରାନ୍ତଃ କଶ୍ଯପୋ ଵିଦ୍ରୁତୋ ଭଵେତ୍
କଶ୍ୟପ ଗର୍ଭ ନାଶ କରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଏକାଏକି ଘୁଞ୍ଚିଗଲେ ।