ନାଚରେତ୍କସ୍ଯଚିଦ୍ଦ୍ରୋହମନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନଂ ଯତଃ
କେଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଜୀବନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ।
ସଂସାରଶ୍ଚାତିନିସ୍ସାରସ୍ତତ୍କଥଂ ଵିଶ୍ଵସେଦ୍ବୁଧଃ
ଏହି ସଂସାର ଏତେ ନିରର୍ଥକ ଯେ, ଜ୍ଞାନୀ କେମିତି ଏଥିରେ ଭରସା କରିପାରିବ ?
ମୁନିକ୍ରୋଧେନ୍ଧନୀଭୂତା ଵିନେଶୁଃ ସଗରାତ୍ମଜାଃ
ମୁନିଙ୍କ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦହିଯାଇଥିଲେ।
ଅଵାପୁର୍ନିରଯଂ ସଦ୍ଯଃ ସାଗରାସ୍ତେ ସ୍ଵକମଭିଃ
ସେହି ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମରେ ସତ୍ୱରେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଲୋକାନଖିଲାନୁଦ୍ଯତୋ ଦଗ୍ଧୁମଞ୍ଜସା
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନଂ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିଶମନାର୍ଥିନଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯମାଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ସଗରଚରିତେସାଗରାଵିନାଶୋ ନାମ ତ୍ରିପଞ୍ଚଶତ୍ତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ମଧ୍ୟମ ଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ, ସଗର ଚରିତ୍ରରେ ସାଗରଙ୍କ ବିନାଶ ନାମକ ତିରପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ନୋ ଚେଦକାଲେ ଲୋକୋ ଽଯଂ ସକଲସ୍ତେନ ଦହ୍ଯତେ
ଯଦି ସମୟରେ ରୋକାଯାଇନଥାନ୍ତା, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଏହାରେ ଦହିଯାଇଥାନ୍ତା।
କ୍ଷମସ୍ଵ ସଂହର କ୍ରୋଧଂ ନମସ୍ତେ ଵିପ୍ରପୁଙ୍ଗଵ
ମୁଁ ଅପରାଧ କରିଛି, ଦୟାକରି ମୁଁକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ତୂର୍ଣମେଵ କ୍ଷଯଂ ନିନ୍ଯେ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିମତିଭୈରଵମ୍
ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା।
ଦେଵାସ୍ତପସ୍ଵିନଶ୍ଚୈଵ ବଭୂଵୁର୍ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯା ମଗମଦ୍ରାଜନ୍ଦେଵଲୋକାଦ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସଂଯୋଗବଶତଃ ରାଜା ଦେବଲୋକରୁ ଆଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଆସିଲେ।
ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିଭିଃ ସମ୍ଯକ୍ପୂଜଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଶାସ୍ତ୍ରଅନୁସାରେ ସେଉଁଠି ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ।
ନାରଦୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ନାରଦ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡହତାଃ ସର୍ଵେ ଵିନଷ୍ଟା ନୃପସତ୍ତମ
ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
କେନାପ୍ଯ ଲକ୍ଷିତଃ କ୍ଵାପି ନୀତୋ ଵିଧିଵଶାଦ୍ଦିଵି
କିଛି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରାଲଭନ୍ତ ନ ତେ କ୍ଵାପି ତତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚିରାନ୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ବହୁଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ତାଙ୍କର କିଛି ସମ୍ବାଦ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ସାଗରାସ୍ତେ ସମାରଭ୍ଯ ପ୍ରଚଖ୍ନୁର୍ଵସୁଧାତଲମ୍
ସାଗରଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ତଳ ଖୋଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସମୀପେ ତସ୍ଯ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଂ କପିଲଂ ଚମହାମୁନିମ୍
ସେମାନେ ସେଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାମୁନି କପିଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କପିଲଂ କୋପଯାମାସୁରଶ୍ଵହର୍ତ୍ତାଯମିତ୍ଯଲମ୍
ଘୋଡ଼ା ଚୋରି କରିଛନ୍ତି ଭାବି, ସେମାନେ କପିଳଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିଦେଲେ।
ଇନ୍ଧନୀଭୂତଦେହାସ୍ତେ ପୁତ୍ରାଃ ସଂକ୍ଷଯମାଗତାଃ
ତୁମର ପୁଅମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଆଗୁନିର ଇନ୍ଧନ ହେଇଗଲା, ସେମାନେ ଏବେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଯତସ୍ତେ ତେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନ ଶୋକଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ସେହିପାଇଁ, ରାଜା, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନଷ୍ଟଂ ମୃତମତୀତଂ ଚ ନାନୁଶୋଚନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ହରାଇଯାଇଥିବା, ମରିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଗତକାଳର କଥାକୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତୁରଗାନଯନାର୍ଥାଯ ନିଯୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ନୃପସତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଘୋଡ଼ା ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ।
କ୍ଷଣେନ ପଶ୍ଯତାଂ ତେଷାଂ ନାରଦୋ ଽନ୍ତର୍ଦଧେ ମୁନିଃ
ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ମୁନି ନାରଦ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଦୁଃଖଶୋକପରାତାତ୍ମା ଦଧ୍ଯୌ ଚିରମୁଦାରଧୀଃ
ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭାସିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ମନ, ସେ ଉଦାର ଚିନ୍ତକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭାବିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାହ ରାଜାନଂ ସାଂତ୍ଵଯନ୍ଦେଶକାଲଵିତ୍
ଯଥାସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଜାଣିଥିବା ବସିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ।
ଲଭତେ ହୃଦି ଚେଚ୍ଛୋକଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଧୀର ତଯା ଫଲମ୍
ଯଦି ହୃଦୟରେ ଶୋକ ଆସେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିଥାଏ।
ମନ୍ଵାନୋ ଽନନ୍ତରଂ କୃତ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସ୍ଯସଂଶଯମ୍
ପରବର୍ତ୍ତୀ କାମ ବିଷୟରେ ଭାବି, ନିଷ୍କନ୍ଧା ଭାବରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଧୃତିଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଲଂବ୍ଯ ତଥେତି ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଧୈର୍ୟ ଓ ସାହସ ଉପରେ ଭରସା ରଖି, ସେ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'