ପାଦତୋ ଽଶ୍ଵାନ୍ସମାତଙ୍ଗାନ୍ ରାସଭାନ୍ ଗଵଯାନ୍ମୃଗାନ୍
ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଘୋଡା, ହାତୀ, ଗଧା, ବନ୍ୟଗାଈ ଓ ହରିଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଓଷଧ୍ଯଃ ଫଲ ମୂଲିନ୍ଯୋ ରୋମଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ
ତାଙ୍କର ଲୋମରୁ ଔଷଧି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ଗଛମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅସ୍ଯ ତ୍ଵାଦୌ ତୁ କଲ୍ପସ୍ଯ ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେପୁରା
ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ପୂର୍ବରୁ—
ଏତେ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ସମୃତାଃ ସପ୍ତ ଆରଣ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ଚାପରେ
ଏହି ସାତଟି ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାତଟି ବନ୍ୟପଶୁ।
ଔଦକାଃ ପଶଵଃ ଷଷ୍ଠାଃ ସପ୍ତମାସ୍ତୁ ସରୀସୃପାଃ
ଛଅଟି ଜଳଚର ପଶୁ ଏବଂ ସାତଟି ସରିସୃପ।
ମର୍କଟଃ ସପ୍ତମୋ ହ୍ଯେଷାଂ ଚାରଣ୍ଯାଃ ପଶଵସ୍ତୁ ତେ
ବନ୍ୟପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସାତମ ହେଉଛି ବାନର, ଏହିମାନେ ବନ୍ୟପଶୁ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଂ ଚ ଯଜ୍ଞାନାଂ ନିର୍ମମେ ପ୍ରଥମାନ୍ମୁଖାତ୍
ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ନାମକ ଯଜ୍ଞ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ବୃହତ୍ସାମ ତଥୋକ୍ତଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ସୋ ଽସୃଜନ୍ମୁଖାତ୍
ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ମୁଁହରୁ ବୃହତ୍ସାମ ଓ କହାଯାଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଵୈରୂପ୍ଯମତିରାତ୍ରଂ ଚ ପଶ୍ଚିମାତ୍ସୋ ଽସୃଜନ୍ମଖାତ୍
ତାଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ମୁଁହରୁ ବୈରୂପ୍ୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅନୁଷ୍ଟୁଭଂ ସଵୈରାଜଂ ଚତୁର୍ଥାଦସୃଜନ୍ମୁଖାତ୍
ଚତୁର୍ଥ ମୁଁହରୁ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ସବୈରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵାସୌ ଭଗଵାନ୍ଦେଵଃ ପର୍ଜନ୍ଯମିତିଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଏହି ସବୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପରିଚିତ ପର୍ଜନ୍ୟ ନାମକ ଭଗବାନ୍ ଦେବତା ହେଲେ।
ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ଭୂତାନି ଗାତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଥିରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଜୀବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵର୍ଷିପିତୃମାନଵାନ୍
ପ୍ରଥମେ ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର: ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯକ୍ଷପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵପ୍ସରସସ୍ତଦା
ତାପରେ ସେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅଵ୍ଯଯଂ ଚ ଵ୍ଯଯଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵଯଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ସେ ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶୀ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର: ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃପୁନଃ
ଏହି ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟି ହେଇ, ସେହି ଆକାରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।
ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ
ସେହି ସ୍ୱଭାବରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ତାହା ସେମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଵିନିଯୋଗଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ଧାତୈଵ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
ଦୈଵମିତ୍ଯପରେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵଭାଵଂ ଭୂତଚିନ୍ତକାଃ
କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ କହନ୍ତି; ଆଉ କିଛି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱଭାବ କହନ୍ତି।
ନ ଚୈଵ ତୁ ପୃଥଗ୍ଭାଵମଧିକେନ ତତୋ ଵିଦୁଃ
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମଵିଷଯଂ ବ୍ରୂଯୁଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାଃ ସମଦର୍ଶିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣୀ ଓ ସମଦୃଷ୍ଟି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜର କର୍ମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମାତ୍ର କହନ୍ତି।
ଵେଦଶବ୍ଦେଭ୍ଯ ଏଵାଦୌ ନିର୍ମମେ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଆରମ୍ଭରେ, ମହାଦେବ ନିଜେ ବେଦର ଶବ୍ଦରୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରସୂତାନାଂ ପୁନସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଦଧାତ୍ଯଜଃ
ରାତି ଶେଷରେ, ଅଜ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚ କର୍ତୄନ୍ ହି ସ ତଦା ମନସା ଵ୍ଯସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ମନରେ ପାଞ୍ଚଟି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଔଷଧୀଃ ପ୍ରତିସଂଧତ୍ତେ ରୁଦ୍ରଃ କ୍ଷୀଣଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରୁଦ୍ର ଯେତେବେଳେ କ୍ଷୀଣ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ପୁନିପୁନି ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ତ୍ରିଭିରେଵ କପାଲୈସ୍ତୁ ତ୍ର୍ଯଂବକୈରୋଷଧୀକ୍ଷଯେ
ତିନିଟି କପାଳ ଦ୍ୱାରା, ତ୍ରୟମ୍ବକ ଔଷଧି ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଚ ଜଗତୀ ଚୈଵ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହିମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ତାଭିରେକତ୍ଵଭୂତା ଭିସ୍ତ୍ରିଵିଧାଭିଃ ସ୍ଵଵୀର୍ଯତଃ
ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ଏକତ୍ୱ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ତ୍ର୍ଯଂବକଃ ସ ପୁରୋଡାଶସ୍ତେନେହ ତ୍ର୍ଯଂବକଃସ୍ମୃତଃ
ତ୍ରୟମ୍ବକ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ପୁରୋଡ଼ାଶ, ଏହିଠାରେ ସେ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଆକୃତିଃ ସୁରୁଚେ ରୂପଂ ରୁଚିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାକରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଆକୃତି ଅର୍ଥ ରୂପ, ସୁରୁଚି ଅର୍ଥ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ରୁଚି ଅର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବା ପାଇଁ ପରିଚିତ।