ଯୁକ୍ତିଲୌକିକଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୈସ୍ତଚ୍ଛୋକଂ ସଂଵ୍ଯଶାମଯତ୍
ଯୁକ୍ତି ଓ ଲୋକଜୀବନର ଉଦାହରଣ ଦେଇ, ସେ ଦୁଃଖକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ସହିତଃ ସଖ୍ଯା ଭ୍ରାତୄଣାଂ ତୁ ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଭାଇମାନେକୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ଶୋକାମଷଯୁତସ୍ତୈଶ୍ଚ ସହ ତ୍ସ୍ଥୌ ଦିନତ୍ରଯମ୍
ସେମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖରେ ଏକଠା ହୋଇ, ସେ ତିନି ଦିନ ରହିଲେ।
ବଭୂଵ ସହସା ସର୍ଵଲୋକସଂହରଣକ୍ଷମଃ
ହଠାତ୍ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ଦୃଢୀଚକାର ହୃଦଯେ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରଵଧୋଦ୍ଯତଃ
ସେ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଦୃଢ଼ କଲେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
କରିଷ୍ଯେ ତର୍ପଣଂ ପିତ୍ରୋରିତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଭାର୍ଗଵଃ
ଭାର୍ଗବ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ପିତାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବି।'
ପ୍ରଯଯୌ ତଦନୁଜ୍ଞାତଃ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍ଥାଂପିତୁଃ କ୍ରିଯାମ୍
ପରେ, ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସେ ମୃତକଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ତଦ୍ବାହ୍ଯୋପଵନେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସସ୍ମାର ସ ମହୋଦରମ୍
ସେ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ମହୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାମାଯ ସର୍ଵସଂହନନାନି ଚ
ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵାପୂରଯଚ୍ଛଙ୍ଖଂ ରୁଦ୍ରଦତ୍ତମମିତ୍ରଜିତ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ଶଂଖ ନେଇ ତାହା ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ସହସାହୋଥ ସାରଥ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ସାରଥିନାଂ ଵରଃ
ହଠାତ୍, ସାରଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥି ରଥ ଚଳାଇବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ।
ତସ୍ଯାଭୂନ୍ନଗରୀ ସର୍ଵା ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାଶ୍ଚ ନରଦ୍ଵିପାଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା, ଲୋକମାନେ ଓ ହାତୀମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାଶ୍ଚକ୍ରୁରୁଦ୍ଯୋଗଂ ସଂଗ୍ରାମାଯ ନୃପାତ୍ମଜାଃ
ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ।
ରାମେଣ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସହିତା ରାଜଭିଶ୍ଚ କ୍ରୁରୁଦ୍ଯମମ୍
ସେମାନେ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
ରାମମାସାଦଯାମାସୁଃ ପତଙ୍ଗା ଇଵ ପାଵକମ୍
ସେମାନେ ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେମିତି ଝାପି ପଡ଼ନ୍ତି, ସେହିପରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଯୁଯୁଧେ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମରେ ଽମିତଵିକ୍ରମଃ
ଅପାର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଜଘାନ ଯତ୍ର ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜ୍ଞାଂ ଶତମୁଦାରଧୀଃ
ସେଠାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ଉଦାର ମନ ଥିବା ସେ ଏକ ଶତ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ତ୍ରଣେନ ପାତଯାମାସ କ୍ଷିତୌ କ୍ଷତ୍ରିଯମଣ୍ଡଲମ୍
ତାଙ୍କର ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ହତଶିଷ୍ଟା ନୃପତଯୋ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଜଘାନ ଶତଶୋ ରାଜ୍ଞଃ ଶୂରାଞ୍ଛରଵରାଗ୍ନିନା
ସେ ନିଜ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ଶତଶଃ ପ୍ରବଳ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଉଦୈରଯଦ୍ଭାର୍ଗଵୋ ଽସ୍ତ୍ରଂ କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶପ୍ରଭମ୍
ଭାର୍ଗବ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ଯାହା କାଳାଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲା।
ପୁରୀଂ ସହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵନରାଂ ସ ଦଦାହାସ୍ତ୍ରପାଵକଃ
ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ସହରକୁ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଜଳାଇଦେଲେ।
ଜୀଵନାଯ ଜଗାମାଶୁ ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ଭଯାତୁରଃ
ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ବୀତିହୋତ୍ର ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରାଶଯାନୋ ଽଖିଲାନ୍ ଲୋକାନ୍ ସାକ୍ଷାତ୍କାଲ ଇଵାନ୍ତକଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲିଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟମାନ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ।
ଜଗାମରଥଘୋଷେଣ କଂପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ରଥର ଗଞ୍ଜଣିରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥିବା ପରି ସେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ରିଂ ଯଯୌ ରାମସ୍ତପସେ ଧତମାନସଃ
ରାମ ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯେତ୍ଯ ଭୂଯସ୍ତଦ୍ଧତ୍ଯୈ ବଦ୍ଧଦୀକ୍ଷୋ ଧୃତଵ୍ରତଃ
ପୁନି ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଫେରି ଆସି, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନିଜଘାନ ପୁନର୍ଭୂମୌ ରାଜ୍ଞ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ପୃଥିବୀରେ ସେ ପୁନି ଶତଶଃ ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ଷଟ୍ଚତୁଷ୍ଟଯଵର୍ଷାନ୍ତଂ ତପସ୍ତେପେ ପୁନଶ୍ଚ ସଃ
ଚବିଶି ବର୍ଷ ଧରି ସେ ପୁନି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଜଘାନ ଭୂମୌ ନିଃଶେଷଂ ସାକ୍ଷାତ୍କାଲ ଇଵାନ୍ତକଃ
ସେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାଶ କଲେ, ଦୃଶ୍ୟମାନ କାଳ ଭଳି।