ଆଶ୍ରମାଶ୍ଚତୁରୋ ହ୍ଯେତାନ୍ପୂର୍ଵଵତ୍ସ୍ଥାପଯନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେହିଭଳି ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
କୃତକର୍ମ୍ମ କୃତାଵାସା ଆଶ୍ରମାଦୁପଭୁଞ୍ଜତେ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଶ୍ରମରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ନିର୍ଦ୍ଦିଦେଶ ତତସ୍ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଭା ଷତେ
ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମଗୁଡିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ।
ଚତୁର୍ଵର୍ଣାତ୍ମକଃ ପୂର୍ଵଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯାଶ୍ରମଃ ସ୍ଥିତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ଚାରିଟି ଜାତିରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଯଥାକ୍ରମଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ନିଯମୈସ୍ତଥା
ମୁଁ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ସହିତ କ୍ରମକ୍ରମେ ସବୁ କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ଇତ୍ଯେଷ ଵୈ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଧର୍ମସଂଗ୍ରହଃ
ଏହିଭଳି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବରେ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହ ହେଉଛି।
ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଶିକ୍ଷା ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କର ସେବା କରିବା ଓ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା।
ଉଭେ ସଂଧ୍ଯେ ଵଗାହଶ୍ଚ ହୋମଶ୍ଚାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟା, ସ୍ନାନ ଓ ହୋମ କରିବା ନିୟମ ଅଛି।
ଅପ୍ରମାଦୋ ଽଵ୍ଯଵାଯଶ୍ଚ ଦଯା ଭୂତେଷୁ ଚ କ୍ଷମା
ସତର୍କତା, କାମନାରୁ ଦୂର ରହିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ଖ୍ଷମା ରଖିବା।
ଦଶଲକ୍ଷଣକୋ ହ୍ଯେଷ ଧର୍ମଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଵା
ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାରର ଧର୍ମକୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସ୍ଥାନାନ୍ଯଶୁଷ୍ମିଂ ଚ ସଂସ୍ଥିତାନା ମଚଷ୍ଟ ସଃ
ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି।
ସ୍ମୃତଂ ତେଷାଂ ତୁ ଯତ୍ ସ୍ଥାନଂ ତଦେଵ ଗୁରୁଵାସିନାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି, ସେହି ସ୍ଥାନ ଗୁରୁ ସହ ବସୁଥିବାମାନଙ୍କର ଅଟୁଟ ଅଟେ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ନ୍ଯାସିନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃକ୍ଷଯମ୍
ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୟ ହେଉଛି।
ସ୍ଥାନାନ୍ଯାଶ୍ରମିଣସ୍ତାନି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନସ୍ଥିତାନି ତୁ
ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମର ସ୍ଥାନମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛନ୍ତି।
ପଂଥାନଃ ପିତୃଯାନାସ୍ତୁ ସମୃତାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ତେ
ପିତୃୟାନ ପଥ ଚାରି ପ୍ରକାରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଥୈଵ ପିତୃଯାନାନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ଵାରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ପିତୃୟାନ ପଥରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ପ୍ରଜା ନା ଵର୍ଦ୍ଧଂତ ଵର୍ଣଧର୍ମସମାସିକାଃ
ଯେତେବେଳେ ଜନମାନେ ନିଜ ଜାତିର ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି ଅଧିକ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ,
ଆତ୍ମନସ୍ତୁ ଶରୀରେଭ୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାତ୍ମନା ତୁ ତାଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଦେହରୁ, ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ତତୋ ଽନ୍ଯାଂ ମାନସୀଂ ସୋ ଽଥ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ତାପରେ ସେ ମନରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ଵାର୍ତ୍ତାନାଂ ସାଧକାଶ୍ଚ ଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଜୀବିକାର ସାଧନା କରନ୍ତି।
ଯୁଗାନୁରୂପା ଧର୍ମେଣ ଯୈରିମା ଵର୍ଦ୍ଧିତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ।
ଅଭିଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଜା ବ୍ରହ୍ମା ନାନାଵୀର୍ଯାଃ ସ୍ଵମାନସୀଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ ମନରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମାନସ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
କଲ୍ପେ ଽତୀତେ ପୁରାଣ୍ଯାସୀଦ୍ଦେଵାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରଜା ଇହ
ଗତ କଳ୍ପରେ, ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିଲେ।
ମନ୍ଵଂତରକ୍ରମେଣେହ କନିଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଥମେନ ତାଃ
ମନ୍ବନ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁସାରେ, ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ଥିଲେ।
କୁଶଲାକୁଶଲୈଃ କଂଦୈରକ୍ଷୀଣୈସ୍ତୈସ୍ତଦା ଯୁତାଃ
ସେ ସମୟରେ, ସେମାନେ ନିଜେ ଉତ୍ତମ ଓ ଅନୁତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କେବେ ଶେଷ ହେଉନଥିଲା।
ଦେଵାସୁରପିତୄଂଶ୍ଚୈଵ ଯକ୍ଷୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵମାନୁଷୈଃ
ଦେବତା, ଅସୁର, ପିତୃମାନେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—
ଆହାରାର୍ଥଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଵୈ ଵିଦାତ୍ମାନୋ ଵିନିର୍ମମେ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ପାଇଁ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତଚ୍ଛରୀରସମୁତ୍ପନ୍ନୈଃ କାର୍ଯୈସ୍ତୈଃ କାରଣୈଃ ସହ
ସେ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ସହିତ—
ତତୋ ଦେଵାସୁରପିତୄନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଚତୁଷୃଯମ୍
ତାହାରୁ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଦେବତା, ଅସୁର, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଯୁକ୍ତାତ୍ମନସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ତମୋମାତ୍ରାସମୁଦ୍ଭଵଃ
ତାପରେ, ଏକତାରେ ଅଛିଥିବା ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାରୁ ଅନ୍ଧକାରର ଏକ ଅଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।