କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟାସ୍ତଦା ସର୍ଵା ଜଗ୍ମୁସ୍ତା ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵମ୍
ଭୋକରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତାସାଂ ମନୀଷିତମ୍
ପବିତ୍ର ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ।
ଗ୍ରସ୍ତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ତ୍ଵୋଷଧ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯରୂହତ୍ପୁନଃ
ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ଖାଇ ଦିଆଯିବା ଜାଣି, ସେ ପୁନି ସେଗୁଡିକୁ ଫେରାଇଲେ।
ଦୁଗ୍ଧେଯଂ ଗୌସ୍ତଦା ତେନ ବୀଜାନି ଵସୁଧାତଲେ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବୀଜଗୁଡିକୁ ଭୂମିର ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ଓଷଧ୍ଯଃ ଫଲପାକାତାଃ କ୍ଷଣସପ୍ତଵଶାସ୍ତୁ ତାଃ
ଫଳ ପକିବା ପରେ, ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ସାତଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଲେ।
ପ୍ରିଯଂଗଵ ଉଦାରାସ୍ତେ କୋରଦୁଷ୍ଟାଃ ସଵାମକାଃ
ପ୍ରିୟଙ୍ଗବ, ଉଦାରା, କୋରଦୁଷ୍ଟା ଓ ସବାମକା—
ହରିକାଶ୍ଚରକାଶ୍ଚୈଵ ଗମଃ ସପ୍ତଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ହରିକା, ଚରକା ଓ ଗମା—ଏହି ସପ୍ତଦଶଟି ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଶ୍ଯାମାକାଶ୍ଚୈଵ ନୀଵାରା ଜର୍ତିଲାଃ ସଗଵେଧୁକାଃ
ଶ୍ୟାମାକା, ନୀବାରା, ଜର୍ତିଲା ଓ ଗବେଧୁକା ମଧ୍ୟ—
ଗ୍ରାମାରଣ୍ଯାଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତା ଓଷଧ୍ଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ
ଏହିଗୁଡିକୁ ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଚଉଦଟି ଔଷଧି ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି।
ଅଫାଲକୃଷ୍ଟାସ୍ତାଃ ସର୍ଵା ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଏହି ସମସ୍ତ ଚଉଦଟି ହଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହୋଇନଥାଏ।
ମୂଲୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ ରୋହୈଶ୍ଚଗୃହ୍ଣନ୍ପୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍
ମୂଳ, ଫଳ ଓ ତରଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଫଳ ମିଳିଲା, ତାହାରେ ପୋଷିତ ହେଲେ।
ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲାସ୍ତା ଵୈ ଓଷଧ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ଵିହ
ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ସହିତ ଏଠାରେ ଔଷଧିଗୁଡିକ ଜନ୍ମିଥିଲା।
ତତସ୍ତାସାଂ ଚ ପୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥୈ ଵାର୍ତୋପାଯଂ ଚକାର ହ
ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ, ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଚୌଷଧ୍ଯଃ କୃଷ୍ଟପଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ
ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଔଷଧିଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ମର୍ଯାଦାଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଯଯାରକ୍ଷତ୍ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଏମିତି ଏକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ।
ଇତରେଷାଂ କୃତତ୍ରାଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯାମାସ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ସତ୍ଯଂ ବୂତ ଯଥାଭୂତଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଵୋ ବ୍ରହ୍ମଣାସ୍ତୁ ତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ, ଯଥାର୍ଥ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ତୁମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।
କ୍ରୀତାନି ନାଶଯଂତି ସ୍ମ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅର୍ଜିତ ଜିନିଷଗୁଡିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ସେଵଂତଶ୍ଚ ଦ୍ରଵଂତଶ୍ଚ ପରିଚର୍ଯାସୁ ଯେ ରତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସେବା କରିବାରେ ଏବଂ କାମକାଜ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।
ତେଷାଂ କର୍ମାଣି ଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।
ପୁନଃ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତା ମୋହାଦ୍ଧର୍ମ୍ମଂ ତଂ ନାନ୍ଵପାଲଯନ୍
ପୁଣି ମୋହରେ ପଡି, ପ୍ରଜାମାନେ ସେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୁଦ୍ଧା ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସ ପ୍ରଭୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ବୁଝିଲେ।
ଯାଜନାଧ୍ଯାପନେ ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ଦାନପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞ, ଶିକ୍ଷାଦାନ, ଦାନ ଏବଂ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ପାଶୁପାଲ୍ଯଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ କୃଷିଂ ଚୈଵ ଵିଶାଂ ଦଦୌ
ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ଚାଷ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ସାମାନ୍ଯାନି ଚ କର୍ମାଣି ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ପୁନଃ
ବ୍ରହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
କର୍ମାଜୀଵଂ ତୁ ଵୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେଷାମିହ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପରସ୍ପର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସ୍ମୃତଂ ସ୍ଥାନଂ କ୍ରିଯାଵତାମ୍
ଦ୍ୱିଜାତି ଏବଂ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ମାରୁତଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମୋପଜୀଵିନାମ୍
ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାରୁତର ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି।
ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ଵର୍ଣାନାଂ ଯୋଗ୍ଯାଚାରଵତାଂ ସତାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜାତିର ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ତତଃ ସ୍ଥିତେଷୁ ଵର୍ଣେଷୁ ସ୍ଥାପଯାମାସ ହ୍ଯାଶ୍ରମାନ୍
ଯେତେବେଳେ ଜାତିଗୁଡିକ ସ୍ଥିର ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ରମଗୁଡିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।