ଅଵଶ୍ଯଭାଵିନାର୍ଥେନ ତ୍ରେତାଯୁଗଵଶେନ ଚ
ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଏବଂ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ,
ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମୌଷଧୀଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସହ୍ଯ ତୁ ଯଥାବଲମ୍
ବୃକ୍ଷ, ଜ୍ବାଡ଼ି ଏବଂ ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାସ୍ତେ ଵୈ ଉତ୍ପନ୍ନା ଯେ ଜନାଦିହ
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ,
ତତ ଆଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ତେ ତ୍ରେତାଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ପୁନଃ
ସେମାନେ punah ତ୍ରେତାଯୁଗରେ punah ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭାଵିତାଃ ପୂର୍ଵଜାତୀଷୁ ଖ୍ଯାତ୍ଯା ତେ ଶୁଭପାପଯୋଃ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପ୍ରଭାବରେ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵୀତଲୋଭା ଜିତାତ୍ମାନୋ ନିଵସଂତି ସ୍ମୃତେଷୁ ଵୈ
ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ସେମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।
ତେଷାଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵଂତି ତେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵାବଲାଶ୍ଚ ଯେ
ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିପ୍ରତିପନ୍ନେଷୁ ପ୍ରପନ୍ନେଷୁ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଏବଂ ବିରୋଧ ହେଲା।
ପ୍ରନଷ୍ଟା ଗୃହ୍ଯମାଣା ଵୈ ମୁଷ୍ଟିଭ୍ଯାଂ ସିକତା ଯଥା
ସେମାନେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ମୁଠିରୁ ବାଳି ଖସିଯିବା ପରି, ହେଉଥିଲେ ହରାଇଗଲେ।
ଫଲୈର୍ଗୃହ୍ଣଂତି ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ତଥା ମୂଲୈଶ୍ଚ ତାଃ ପୁନଃ
ପରେ ସେମାନେ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ସେଗୁଡିକୁ ଧରିଲେ।
କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟାସ୍ତଦା ସର୍ଵା ଜଗ୍ମୁସ୍ତା ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵମ୍
ଭୋକରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତାସାଂ ମନୀଷିତମ୍
ପବିତ୍ର ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ।
ଗ୍ରସ୍ତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ତ୍ଵୋଷଧ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯରୂହତ୍ପୁନଃ
ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ଖାଇ ଦିଆଯିବା ଜାଣି, ସେ ପୁନି ସେଗୁଡିକୁ ଫେରାଇଲେ।
ଦୁଗ୍ଧେଯଂ ଗୌସ୍ତଦା ତେନ ବୀଜାନି ଵସୁଧାତଲେ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବୀଜଗୁଡିକୁ ଭୂମିର ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ଓଷଧ୍ଯଃ ଫଲପାକାତାଃ କ୍ଷଣସପ୍ତଵଶାସ୍ତୁ ତାଃ
ଫଳ ପକିବା ପରେ, ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ସାତଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଲେ।
ପ୍ରିଯଂଗଵ ଉଦାରାସ୍ତେ କୋରଦୁଷ୍ଟାଃ ସଵାମକାଃ
ପ୍ରିୟଙ୍ଗବ, ଉଦାରା, କୋରଦୁଷ୍ଟା ଓ ସବାମକା—
ହରିକାଶ୍ଚରକାଶ୍ଚୈଵ ଗମଃ ସପ୍ତଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ହରିକା, ଚରକା ଓ ଗମା—ଏହି ସପ୍ତଦଶଟି ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଶ୍ଯାମାକାଶ୍ଚୈଵ ନୀଵାରା ଜର୍ତିଲାଃ ସଗଵେଧୁକାଃ
ଶ୍ୟାମାକା, ନୀବାରା, ଜର୍ତିଲା ଓ ଗବେଧୁକା ମଧ୍ୟ—
ଗ୍ରାମାରଣ୍ଯାଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତା ଓଷଧ୍ଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ
ଏହିଗୁଡିକୁ ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଚଉଦଟି ଔଷଧି ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି।
ଅଫାଲକୃଷ୍ଟାସ୍ତାଃ ସର୍ଵା ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଏହି ସମସ୍ତ ଚଉଦଟି ହଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହୋଇନଥାଏ।
ମୂଲୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ ରୋହୈଶ୍ଚଗୃହ୍ଣନ୍ପୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍
ମୂଳ, ଫଳ ଓ ତରଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଫଳ ମିଳିଲା, ତାହାରେ ପୋଷିତ ହେଲେ।
ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲାସ୍ତା ଵୈ ଓଷଧ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ଵିହ
ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ସହିତ ଏଠାରେ ଔଷଧିଗୁଡିକ ଜନ୍ମିଥିଲା।
ତତସ୍ତାସାଂ ଚ ପୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥୈ ଵାର୍ତୋପାଯଂ ଚକାର ହ
ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ, ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଚୌଷଧ୍ଯଃ କୃଷ୍ଟପଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ
ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଔଷଧିଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ମର୍ଯାଦାଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଯଯାରକ୍ଷତ୍ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଏମିତି ଏକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ।
ଇତରେଷାଂ କୃତତ୍ରାଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯାମାସ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ସତ୍ଯଂ ବୂତ ଯଥାଭୂତଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଵୋ ବ୍ରହ୍ମଣାସ୍ତୁ ତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ, ଯଥାର୍ଥ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ତୁମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।
କ୍ରୀତାନି ନାଶଯଂତି ସ୍ମ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅର୍ଜିତ ଜିନିଷଗୁଡିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ସେଵଂତଶ୍ଚ ଦ୍ରଵଂତଶ୍ଚ ପରିଚର୍ଯାସୁ ଯେ ରତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସେବା କରିବାରେ ଏବଂ କାମକାଜ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।
ତେଷାଂ କର୍ମାଣି ଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।