ଆଦାଯ ଗୋରତ୍ନଭୂତାଂ ଧେନୁଂ ମେ ଦାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ମୋତେ ସେ ମଣିସମ ଗାଈଟି ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ନେଇ।
ରାଜା ଵଦାନ୍ଯଃ ସ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵମଭିଵାଞ୍ଛତି
ଏମିତି ଦାନଶୀଳ ରାଜା କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାହିଁପାରିବେ?
ଗଵାଯୁତେନ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ତାଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ତେଣୁ, ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ବଦଳରେ ସେଠିକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ହଵିର୍ଧାନୀଂ ଚ ଵୈ ତସ୍ମାନ୍ନୋତ୍ସହେ ଦାତୁମଞ୍ଜସା
ମୁଁ ସେଠିକୁ ସିଧାସଳଖ ହବିର୍ଦ୍ଧାନୀ ଗାଈ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ।
ଦେହି ଧେନୁମିମାମେକାଂ ତତ୍ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଗାଈଟି ଦେଅ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।
ଗୁରୁଣା ଯାଚିତଂ କିଂ ତେ ଵଚସା ନୃପତେଃ ପୁନଃ
ତୁମ ଗୁରୁ ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେବେ ରାଜାଙ୍କ କଥାର ତୁମକୁ କଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ଯଥା ବଲେନ ନୀତାଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ କିଂ କରିଷ୍ଯସି
ଯଦି ସେ ଗାଈଟିକୁ ଜୋରଦରିରେ ନେଇଯିବେ, ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଵିପ୍ରୋ ଽହଂ କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵେଚ୍ଛାଵିତରଣଂ ଵିନା
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନରୁ ଦେବା ଛଡ଼ା ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?
ପ୍ରସହ୍ଯ ନେତୁମାରେଭେ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈଟିକୁ ଜୋରକରି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଽଷ୍ଟାଵିଂଶତିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ନାପହର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
ଯେଉଁ ଲୋକ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆଯୁର୍ଜାନେ ପରିକ୍ଷୀଣଂ ନ ଚେଦେତତ୍କରିଷ୍ଯତି
ଏହିପରି କାମ ନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ କମିଯିବ।
ସ୍ଵଯଂ ଵା ଯଦି ସାଯୁଚ୍ଯେଦ୍ଵିନଶିଷ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵଃ
ଯଦି ସେ ନିଜେ ଏହା ଫେରାଇଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଜା ନଶ୍ଟ ହେବେ।
ଶତାଯୁଷୋର୍ଽଜୁନାଦନ୍ଯଃ କୋ ନ୍ଵିଚ୍ଛତି ଜିଜୀଵିଷୁଃ
ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ା, ଆଉ କିଏ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ?
ବଦ୍ଧ୍ଵା ତାଂ ଗାଂ ଦୃଢୈଃ ପାଶୈର୍ଵିଚକର୍ଷ ବଲାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଗାଈଟିକୁ ଦୃଢ଼ ଦୂରୀରେ ବାନ୍ଧି, ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଟାଣିନେଲେ।
ରୁରୋଧ ତଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଵିକର୍ଷନ୍ତଂ ପାଯସ୍ଵିନୀମ୍
ସେ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈଟିକୁ ଟାଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ସେ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ ବାଧା ଦେଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ସୁଦୃଢଂ କଣ୍ଠେ ଵାହୁଭ୍ଯାଂ ତାଂ ମହାମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ଦୁଇହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ଧରିଲେ।
ଉତ୍ସାରଯଧ୍ଵମିତ୍ଯେନମାଦିଦେଶ ସ୍ଵସୈନିକାନ୍
ସେ ନିଜ ସେନାମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଅ!'
ଭର୍ତ୍ରାଜ୍ଞଯା ପ୍ରସହ୍ଯୈନଂ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ବଳଜୋରେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ନେଲେ।
ତେ ସମୁତ୍ସାରଯନ୍ ଧେନୋଃ ସୁଦୂରତରମନ୍ତିକାତ୍
ସେମାନେ ଗାଈକୁ ସେଠାରୁ ଦୂରକୁ ହଟାଇଦେଲେ।
ନ ଚୁକ୍ରୋଧାକ୍ରୋଧନତ୍ଵଂ ସତୋ ହି ପରମଂ ଧନମ୍
ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ କ୍ରୋଧ ରହିତ ହେବା ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧନ।
ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯନ୍ନ ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଧେ
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ, ତେଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ରାମେଣାଭୂତ୍ତତୋ ନିତ୍ଯଂ ଶାନ୍ତ ଏଵ ମହାତପାଃ
ତାପରେ ରାମଙ୍କ କାରଣରୁ ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ସଦା ଶାନ୍ତ ରହିଲେ।
ନିପପାତ ମହାତେଜା ଧରଣ୍ଯାଂ ଗତଚେତନଃ
ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ହୁସ୍ତ ହରାଇଲେ।
କିଙ୍କରାନାଦିଶଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ଧେନୋରାନଯନେ ବଲାତ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ଦାସମାନେକୁ ଗାଈକୁ ବଳେ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
କଶାଭିରଭିହନ୍ଯନ୍ତ ଚକୃଷୁଶ୍ଚ ନିନୀଷଯା
ସେମାନେ ଚାବୁକ ମାରି ଏବଂ ଚକାରେ ଟାଣି ଗାଈକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ହନ୍ଯମାନା ଭୃଶଂ ତୈଶ୍ଚ ଚୁକ୍ରୁଧେ ଚ ପଯସ୍ଵିନୀ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମାଡ଼ିଲେ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ତେଜରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।
ଆକୃଷ୍ଯ ପାଶାନ୍ ସୁଦୃଢାନ୍ କୃତ୍ଵାତ୍ମାନମମୋଚଯତ୍
ସେ ଦୃଢ଼ ରସି ଟାଣି ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିଲା।
ହୁଂହାରଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣା ସର୍ଵତୋ ଽହ୍ଯପତଦ୍ରୁଷା
ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ହୁଁ' ଧ୍ୱନି କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତେଜରେ ଧାଉଥିଲା।
ରାଜମନ୍ତ୍ରିବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯଦ୍ରାଵଯଦମର୍ଷିତା
କ୍ରୋଧରେ ଗାଈ ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସେନା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚିଥରାଇଦେଲା।