ତତ୍ପ୍ରସାଦସମୁନ୍ନଦ୍ଧା ମଜ୍ଜଯଂ ତ୍ଯନଯୋନ୍ମୁଖାଃ
ସେହି କୃପାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନାଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଆପଣେ ଡୁବୁଛନ୍ତି।
ତନ୍ମତାନୁପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ରାଜା ସଦ୍ଯୋ ଵିଷୀଦତି
ତାଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ରାଜା ସହସା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଆତ୍ମନା ସହ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଲୋହନୌରିଵ ମଜ୍ଜଯେତ୍
ଖରାପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକ ନିଜେ ନିଜକୁ ଏକ ଲୋହା ନୌକା ପରି ଡୁବାଇ ଦେଇଥାଏ।
ମତମସ୍ଯ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେର୍ନାନୁଵର୍ତ୍ତିତୁମର୍ହସି
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖରାପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମତ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆକ୍ଷିପ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାନମିଦଂ ଭୂଯୋ ହ୍ଯଭାଷତ
ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୋଷାରୋପ କରି, ପୁନି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ମହାନ୍ତି ରାଜକାର୍ଯାଣି ଦ୍ଵିଜୈର୍ଵେତ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଵିନା ଵୈ ଭୋଜନାଦାନେ କାର୍ଯଂ ଵିପ୍ରୋ ନ ଵିନ୍ଦତି
ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ନ ମିଳିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଣସି କାମ ସଫଳ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରତିସଂଗ୍ରାହଯଣୀଯଶ୍ଚ ନାଧିକଂ ସାଧିତଂ କ୍ଵଚିତ୍
ତାଙ୍କୁ ଯେତେ ଦେବା ଉଚିତ୍, ସେତେ ଦିଅ; ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୋଚେଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଚ୍ଛସ୍ଵତପସେ ଵନମ୍
ନହେଲେ, ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ।
ପ୍ରସହ୍ଯ ହରଣେ ଵାପି ନାଧର୍ମସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଜୋରକରି ନେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର କୌଣସି ଅଧର୍ମ ହେବ ନାହିଁ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ମୂଲ୍ଯଂ ଗଵାଶ୍ଵାଦ୍ଯମୃଷେର୍ଥେନୁଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଧନ ଦେଇ, ଋଷିଙ୍କ ଗାଁକୁ ନେଇଯିଅ।
ତପୋଧନାନାଂ ହି କୁତୋ ରତ୍ନସଂଗ୍ରହଣାଦରଃ
ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ, ସେମାନେ ରତ୍ନ ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଆଗ୍ରହ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ତସ୍ମାତ୍ତେ ସର୍ଵଥା ଧେନୁଂ ଯାଚିତଃ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ସେହିପରି, ତୁମେ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗାଁ ଦେଇଦେବେ।
ସଂଗୃହ୍ଯ ଵିତ୍ତଂ ଵିପୁଲଂ ଧେନୁଂ ତାଂ ପ୍ରତିଦାସ୍ଯତି
ଅଧିକ ଧନ ପାଇଲେ, ସେ ଗାଁଟିକୁ ଫେରାଇ ଦେଇଦେବେ।
ଇତି ମେ ଵର୍ତ୍ତତେ ବୁଦ୍ଧିଃ କଥଂ ଵା ମନ୍ଯତେ ଭଵାନ୍
ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଏଭଳି ଅଛି; ଆପଣଙ୍କର ମତ କଣ?
ଦତ୍ତ୍ଵା ଚାଭୀପ୍ସିତଂ ତସ୍ମୈ ତାଂ ଗାମାନଯ ମନ୍ତ୍ରିକ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ଦେଇ, ସେଇ ଗାଁକୁ ଆଣ, ମନ୍ତ୍ରୀ।
ନିଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଜମଦଗ୍ନେରଥାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ, ସେ ଚାଲିଯାଇ ଶୀଘ୍ରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସମିଦାନଯନାର୍ଥାଯ ରାମୋ ଽପି ପ୍ରଯଯୌ ଵନମ୍
ରାମ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କାଠ ଆଣିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରତ୍ନଭୂତା ଚ ଧେନୁଃ ସା ଭୁଵି ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀଷ୍ଵନୁତ୍ତମା
ଏହି ଗାଈଟି ମଣିର ଭଳି ଥିଲା, ପୃଥିବୀରେ ଦୁଧ ଦେବା ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲା।
ଆଦାଯ ଗୋରତ୍ନଭୂତାଂ ଧେନୁଂ ମେ ଦାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ମୋତେ ସେ ମଣିସମ ଗାଈଟି ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ନେଇ।
ରାଜା ଵଦାନ୍ଯଃ ସ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵମଭିଵାଞ୍ଛତି
ଏମିତି ଦାନଶୀଳ ରାଜା କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାହିଁପାରିବେ?
ଗଵାଯୁତେନ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ତାଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ତେଣୁ, ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ବଦଳରେ ସେଠିକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ହଵିର୍ଧାନୀଂ ଚ ଵୈ ତସ୍ମାନ୍ନୋତ୍ସହେ ଦାତୁମଞ୍ଜସା
ମୁଁ ସେଠିକୁ ସିଧାସଳଖ ହବିର୍ଦ୍ଧାନୀ ଗାଈ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ।
ଦେହି ଧେନୁମିମାମେକାଂ ତତ୍ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଗାଈଟି ଦେଅ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।
ଗୁରୁଣା ଯାଚିତଂ କିଂ ତେ ଵଚସା ନୃପତେଃ ପୁନଃ
ତୁମ ଗୁରୁ ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେବେ ରାଜାଙ୍କ କଥାର ତୁମକୁ କଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ଯଥା ବଲେନ ନୀତାଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ କିଂ କରିଷ୍ଯସି
ଯଦି ସେ ଗାଈଟିକୁ ଜୋରଦରିରେ ନେଇଯିବେ, ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଵିପ୍ରୋ ଽହଂ କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵେଚ୍ଛାଵିତରଣଂ ଵିନା
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନରୁ ଦେବା ଛଡ଼ା ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?
ପ୍ରସହ୍ଯ ନେତୁମାରେଭେ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈଟିକୁ ଜୋରକରି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଽଷ୍ଟାଵିଂଶତିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ।