ଅତ୍ର ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରଶଂସଂତି ହ୍ରସ୍ଵଂ କାଷ୍ଠଵିଵର୍ଜ୍ଜିତମ୍
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଛୋଟ ଓ କାଠ ବିହୀନ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ ।
ନଗରାଦର୍ଦ୍ଧଵିଷକଂଭଃ ଖେଟଂ ପାନଂ ତଦୂର୍ଦ୍ଧତଃ
ସହରର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ହେଉଛି ଖେଟ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ପାନ ଅଛି ।
ଦ୍ଵିକ୍ରୋଶଃ ପରମା ସୀମା କ୍ଷେତ୍ରସୀମା ଚତୁର୍ଦ୍ଧନୁଃ
ସର୍ବାଧିକ ସୀମା ଦୁଇ କ୍ରୋଶ, ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର ସୀମା ଚାରି ଧନୁ ।
ଵିଂଶଦ୍ଧନୁର୍ଗ୍ରାମମାର୍ଗଃ ସୀମାମାର୍ଗୋ ଦଶୈଵ ତୁ
ଗ୍ରାମ ରାସ୍ତା ବିଶ ଧନୁ, ସୀମା ରାସ୍ତା ଦଶ ଧନୁ ।
ନୃଵାଜିରଥନାଗାନାମସଂବାଧସ୍ତୁ ସଂଚରଃ
ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚଳାଚଳ ଅଟକା ନାହିଁ ।
ତ୍ରିକା ରଥ୍ଯୋପରଥ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦ୍ଵିକା ଶ୍ଚାପ୍ଯୁପରତ୍ଯକାଃ
ତିନିଟି ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଓ ଉପରାସ୍ତା, ଦୁଇଟି ଉପରାସ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ଧୃତିମାର୍ଗସ୍ତୂର୍ଦ୍ଧଷଷ୍ଠଂ କ୍ରମଶଃ ପଦିକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଧୃତି ରାସ୍ତା କ୍ରମେ ଷଷ୍ଠି ଛଅ, ପଦଚାରୀ ରାସ୍ତା ଏହିପରି ଗଣାଯାଏ ।
କୃତେଷୁ ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ପୁନର୍ଗେହଗୃହାଣି ଵୈ
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ତିଆରି ହେଲାପରେ ପୁନି ଘର ଓ ଗୃହ ତିଆରି କରାଯାଏ ।
ତଥା କର୍ତୁଂ ସମାରବ୍ଧାଶ୍ଚିଂତଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏପରି ତିଆରିବା ଆରମ୍ଭ କରି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଭାବି ଯୋଜନା କରିଥିଲେ ।
ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ ଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଏଵଂ ତିର୍ଯଗ୍ଗତାଃ ପରା
ଏହାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଉ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ତିର୍ୟକ ଗତି କରିଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ।
ଯଥା କୃତାସ୍ତୁ ତୈଃ ଶାଖାସ୍ତ ସ୍ମାଚ୍ଛାଲାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାଖା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ 'ଶାଖା' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ମୃତାଃ ଶାଲାଃ ଶାଲାତ୍ଵଂ ତାସୁ ତତ୍ସ୍ମୃତମ୍
ସେହିପରି, ସେଗୁଡିକୁ 'ଶାଳା' ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଶାଳା ଗୁଣ ଏଭଳି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗୃହାଣି ଶାଲାଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦାଶ୍ଚୈଵ ସଂଜ୍ଞିତା
ଏହିପରି, ଘର, ଶାଳା ଏବଂ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ।
ନଷ୍ଟେଷୁ ମଧୁନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷେଷୁ ଵୈ ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ମଧୁ ସହିତ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ତତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୌ ତାସାଂ ସିଦ୍ଧିସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତଦା
ତାପରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ତାସାଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯୁଦକାନୀହ ଯାନି ମିଷ୍ଟଗତାନି ଚ
ଏଠାରେ, ବର୍ଷାର ପାଣି ଏବଂ ମାଟିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପାଣି,
ଯେ ପରସ୍ତାଦପାଂ ସ୍ତୋକାଃ ସଂପାତାଃ ପୁଥିଵୀତଲେ
ଏବଂ ଭୂମିର ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ପଡିଥିବା ଅଳ୍ପ ପାଣି,
ପୁଷ୍ପମୂଲଫଲିନ୍ଯସ୍ତୁ ଓଷଧ୍ଯସ୍ତା ହି ଜଜ୍ଞିରେ
ସେଗୁଡିକରୁ ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଏବଂ ଔଷଧି ଜନ୍ମିଲା।
ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲାଶ୍ଚୈଵ ଵୃକ୍ଷା ଗୁଲ୍ମାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଜ୍ବାଡ଼ି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତଦୌଷଧେନ ଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ରେତା ମୁଖେ ତଦା
ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଲୋକମାନେ ସେଉଁଠି ଔଷଧି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଭାଵିନାର୍ଥେନ ତ୍ରେତାଯୁଗଵଶେନ ଚ
ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଏବଂ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ,
ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମୌଷଧୀଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସହ୍ଯ ତୁ ଯଥାବଲମ୍
ବୃକ୍ଷ, ଜ୍ବାଡ଼ି ଏବଂ ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାସ୍ତେ ଵୈ ଉତ୍ପନ୍ନା ଯେ ଜନାଦିହ
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ,
ତତ ଆଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ତେ ତ୍ରେତାଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ପୁନଃ
ସେମାନେ punah ତ୍ରେତାଯୁଗରେ punah ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭାଵିତାଃ ପୂର୍ଵଜାତୀଷୁ ଖ୍ଯାତ୍ଯା ତେ ଶୁଭପାପଯୋଃ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପ୍ରଭାବରେ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵୀତଲୋଭା ଜିତାତ୍ମାନୋ ନିଵସଂତି ସ୍ମୃତେଷୁ ଵୈ
ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ସେମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।
ତେଷାଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵଂତି ତେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵାବଲାଶ୍ଚ ଯେ
ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିପ୍ରତିପନ୍ନେଷୁ ପ୍ରପନ୍ନେଷୁ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଏବଂ ବିରୋଧ ହେଲା।
ପ୍ରନଷ୍ଟା ଗୃହ୍ଯମାଣା ଵୈ ମୁଷ୍ଟିଭ୍ଯାଂ ସିକତା ଯଥା
ସେମାନେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ମୁଠିରୁ ବାଳି ଖସିଯିବା ପରି, ହେଉଥିଲେ ହରାଇଗଲେ।
ଫଲୈର୍ଗୃହ୍ଣଂତି ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ତଥା ମୂଲୈଶ୍ଚ ତାଃ ପୁନଃ
ପରେ ସେମାନେ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ସେଗୁଡିକୁ ଧରିଲେ।