ପ୍ରକୁର୍ଵଂସ୍ତଦ୍ଵିଧେଯାତ୍ମା ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚାଵିଶେଷତଃ
ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେଷ ମୃଗଯାଂ ଗାନ୍ତୁଂ ଚତୁରଙ୍ଗବଲାନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ସୀକାର କରିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତାରାଜାଲଦ୍ଯୁତିହରୈଃ ସମନ୍ତାଦରୁଣାଂଶୁଭିଃ
ତାରାମାଳାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମାଟିଦେଉଥିବା ଲାଲ ରଶ୍ମିରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘିରିଥିଲେ।
ପ୍ରାଭାତିକେ ଗନ୍ଧଵହେ କୁମୁଦାକରସଂସ୍ପୃଶି
ସୁଗନ୍ଧିତ ପ୍ରଭାତରେ, କମଳପୁଷ୍ପର ଝିଲିକ ଛୁଇଁ ଥିଲା।
ଵ୍ଯାହରନ୍ସ୍ଵାକୁଲା ଵାଚୋ ମନଃଶ୍ରୋତ୍ରସୁଖାଵହାଃ
ଉତ୍ସାହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ମଧୁର କଥାମାନେ ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
ତତ୍ତୋଯେ ମୁନିଵୃନ୍ଦେଷୁ ଗୃଣାତ୍ସୁବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ସେ ଜଳରେ, ଋଷିମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଶାଶ୍ୱତ ପରମବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଶମଂ ପ୍ରତି ଗଚ୍ଛତ୍ସୁ ମୁନିମୁଖ୍ଯେଷୁ କର୍ମିଷୁ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନ ଋଷିମାନେ କର୍ମରେ ଲିନ ହୋଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରୁଥିଲେ,
ହୋମାର୍ଥଂ ମୁନିକଲ୍ପାଭିର୍ଦୁହ୍ଯମାନାସୁ ଧେନୁଷୁ
ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତାପସମାନ କୃଷ୍ଣାଗାଉମାନେ ହୋମ ପାଇଁ ଦୁହାଯାଉଥିଲେ,
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାକୁଲେ ଜାତେ ସର୍ଵଭୂତସୁଖାଵହେ
ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ନିର୍ମିତ ଏକ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା,
ଵାଶତ୍ସୁ ନୀଡାନ୍ନିଷ୍ପତ୍ଯ ପତତ୍ରିଷୁ ସମନ୍ତତଃ
ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଗୁହା ଛାଡ଼ି ସବୁଦିଗରେ ଡାକୁଥିଲେ,
ଗାତ୍ରାଲ୍ହାଦଵିଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାଂ ଵେଲାଯାଂ ମନ୍ଦଵାଯୁନା
ସେଇ ସମୟରେ ମନୋହର ପବନ ଶରୀରରେ ସୁଖ ବଢ଼ାଉଥିଲା,
ସ୍ଵାଧ୍ଯା ଯଦକ୍ଷୈର୍ବହୁଭିରଜିନାଂବରଧାରିଭିଃ
ଏବଂ ଅନେକ ଅଜିନ ଚାମର ପିନ୍ଧିଥିବା ମନ୍ୟମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ,
ପ୍ରୈଷେଷୂଚ୍ଚାର୍ଯମାଣେଷୁ ହୂଯମାନେଷୁ ଵହ୍ନିଷୁ
ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରାଯାଉଥିଲା,
ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖାକାରେ ତମସ୍ତପନତେଜସି
ଏହିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତେଜ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା,
ସଵିତର୍ଯୁଦଯଂ ଯାତି ନୈଶେ ତମସି ନଶ୍ଯତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
କୃତମୈତ୍ରାଦିକୋ ରାଜା ମୃଗଯାଂ ହୈହଯେଶ୍ଵରଃ
ମିତ୍ରତା ଓ ଖ୍ୟାତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୈହୟ ରାଜା ଶିକାରକୁ ବେରୁଥିଲେ,
ବଲୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତୈଃ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ,
ମହତା ବଲଭାରେଣ ନମଯନ୍ଵସୁଧାତଲମ୍
ବଡ଼ ସେନାର ଭାରରେ ପୃଥିବୀ ତଳକୁ ଝୁକିଯାଉଥିଲା,
ସ୍ଵବଲୌଘପଦକ୍ଷେପପ୍ରକ୍ଷୁଣ୍ଣାଵନିରେଣୁଭିଃ
ତାଙ୍କ ସେନାର ଅନେକ ପଦଚାଳନାରେ ମାଟିର ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା,
ସଂପ୍ରଵଶ୍ଯ ଵନଂ ଘୋରଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯୋଦ୍ରେର୍ବଲସଂଚଯୈଃ
ସେ ରାଜା ନିଜ ସେନା ସହିତ ଭୟଙ୍କର ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ,
ପରିଵାର୍ଯ ଵନଂ ତତ୍ତୁ ସ ରାଜା ନିଜସୈନିକୈଃ
ସେ ରାଜା ନିଜ ସେନା ସହିତ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନେଇଥିଲେ,
ଆକର୍ଣକୃଷ୍ଟକୋଦଣ୍ଡଯୋଧମୁକ୍ତୈଃ ଶିତେଷୁଭିଃ
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ,
ଉଦଗ୍ରଵେଗପାଦାତଖଡ୍ଗଖଣ୍ଡିତଵିଗ୍ରହାଃ
ଦ୍ରୁତଗତିର ପଦାତିମାନଙ୍କ ଖଡ଼ଗରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା,
ପ୍ରଚଣ୍ଡଶାକ୍ତିକୋନ୍ମୁକ୍ତଶକ୍ତିନିର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ
ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବଳିୟା ଶୁଳରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଯାଉଥିଲା।
ନାରାଚା ଵିଦ୍ଧସର୍ଵାଙ୍ଗାଃ ସିଂହର୍କ୍ଷଶରଭାଦଯଃ
ସିଂହ, ଭାଲୁ, ଶରଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ବାଣ ଲାଗି ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ସଵାଗୁରୈଃ କୈଶ୍ଚିତ୍ପତଦ୍ଭିଃ ପତିତୈରପି
ଏଭଳି କେହି ଜାଲରେ, କେହି ଝରୁଥିବା କିମ୍ବା ପଡ଼ିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ।
ଆତ୍ତୈର୍ଵିକ୍ରୋଶମାନୈଶ୍ଚ ଭୀତୈଃ ପ୍ରାଣଭଯାତୁରୈଃ
କେତେକେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଜୀବନ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଵରାହସିଂହଶାର୍ଦୂଲଶ୍ଵାଵିଚ୍ଛଶକୁଲାନି ଚ
ବନ୍ୟଶୂକର, ସିଂହ, ବାଘ, ନେଲା ଓ ଶିଆଳମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣସାରାନ୍ଦ୍ଵୀପିମୃଗାନ୍ରକ୍ତଖଡ୍ଗମୃଗାନଵି
କଳାହରିଣ, ଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ମୃଗ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଖଡ୍ଗମୃଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ବାଲାନ୍ସ୍ତନନ୍ଧଯାନ୍ଯୂନଃ ସ୍ଥଵିରାନ୍ମିଥୁନାନ୍ଗଣାନ୍
ଶିଶୁ, ଦୁଧପିଉଥିବା, ଅଧୂରା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦମ୍ପତି ଦଳମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।