ଉଵାଚ ଶନକୈର୍ଵ୍ଯାଧଂ ଵଚନଂ ସୂନୃତାକ୍ଷରମ୍
ସେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଓ ମିଷ୍ଟି କଥା କହିଲେ।
ତପଶ୍ଚର୍ତୁମିହାଯାତଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଗୁରୁଶାସନାତ୍
ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଛି।
ଆରାଧଯିତୁମସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଚିରାଯାହଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ବହୁଦିନ ଧରି ଭକ୍ତି କରିବାକୁ ମନେ ଧରିଛି।
ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ପାପଦମନଂ ଶଙ୍କରଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ମୁଁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଆଶ୍ରମେ ଽସ୍ମିନସରସ୍ତୀରେ ନିଯମଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ
ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ସରୋବର ତୀରେ, ମୁଁ ନିୟମ ଧରିଛି।
ଉପୈତି ତାଵଦତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାସ୍ଯାମୀତି ମତିର୍ମମ
ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିନଥିବେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି।
ନ ଚେଦ୍ଭଵତି ମେ ହାନିଃ ସ୍ଵକୃତେର୍ନିଯମସ୍ଯ ଚ
ଯଦି ମୋ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିୟମରେ କିଛି ହାନି ନ ହୁଏ।
ସ୍ଵନିଵାସମୁପାଯାତସ୍ତପସ୍ଵୀ ଚ ତଥା ମୁନିଃ
ସେ ତପସ୍ବୀ ଓ ମୁନି ଦୁହେଁ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତଵ ଚାପ୍ଯସୁଖୋଦର୍କଂ ମତ୍ସମୀପନିଷେଵଣମ୍
ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହିବା ଅସୁଖ ଦେବ।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁଖୀଭୂଯା ଲୋକଯୋରୁଭଯୋରପି
ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଉଭୟ ଲୋକରେ ସୁଖୀ ହେବା ଉଚିତ।
ଉଵାଚ ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷସ୍ତାମ୍ରାକ୍ଷମିଦମୁତ୍ତରମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ତାମ୍ରାକ୍ଷ ତାମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ।
ପରିଗର୍ହଯସେ ଯେନ କୃତଘ୍ନସ୍ଯେଵ କାଂପ୍ରତମ୍
ହେ କାମ୍ପ୍ରତ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଏମିତି ଦୋଷ ଦେଉଛ, ମୁଁ ଯେପରି ଅକୃତଜ୍ଞ?
ଅନାଗସ୍କାରିଣଂ ଦାନ୍ତଂ କୋ ଽଵମନ୍ଯେତ ନାମତଃ
ଯିଏ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିନାହିଁ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛି, ଏପରି ଲୋକକୁ କେଉଁଠି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ?
ଦର୍ଶନଂ ସହ ସଂଵାସଃ ସଂଭାଷଣମଥାପି ଚ
ମିଳିବା, ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା, ଏବଂ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା—
ସ୍ଵସଂଶ୍ରଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଵାହଂ ଯାସ୍ଯେ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ମୁଁ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଖାଲିପେଟେ କେଉଁଠି ଯିବି?
ଇତୋ ଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଗାମିଷ୍ଯାମି ଦୂରେ ନାହଂ ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବି; ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବିନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଦୂରରେ ରହିବିନାହିଁ।
ନାହଂ ଚାଲଯିତୁଂ ଶକ୍ଯଃ ସ୍ଥାନାଦସ୍ମାତ୍କଥଞ୍ଚନ
ମୁଁ କେଉଁଠି ଭି ଏଠାରୁ ହଟିପାରିବିନାହିଁ।
ତମୁଵାଚ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମିଦଂ ରାଜନ୍ଭୃଗୂଦ୍ଵହଃ
ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି କଥାଟି କିଂଗ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ:
ଖଲକର୍ମରତା ନିତ୍ଯଂ ଧିକ୍କୃତା ସର୍ଵଜନ୍ତୁଭିଃ
ଯିଏ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ କଥଂ ନ ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ସୁଜନୈଃ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ଦୁର୍ମତେ
ଏପରି ଲୋକକୁ ସଜନମାନେ କେମିତି ଛାଡିନାହିଁ, ମୂଢ଼?
ଶୀଘ୍ରମସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରଜାନ୍ଯତ୍ର ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ତୁରନ୍ତ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଅ; ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଥା ତ୍ଵଂ କଣ୍ଟକାଦୀନାମସହିଷ୍ଣୁତଯା ଵ୍ଯଥାମ୍
ତୁମେ କଣ୍ଟା ଓ ଏପରି ଦୁଃଖଦାୟକ ଜିନିଷରୁ ଯେପରି ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଦେଖି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କର, ସେପରି—
ଵ୍ଯଥା ଚାଭିହତାନାଂ ତୁ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଵତୋ ଽନ୍ଯଥା
ଯେଉଁମାନେ ଆଘାତ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ଭିନ୍ନ।
ଏତଦ୍ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସଦ୍ଭିର୍ଵିଗର୍ହିତଃ
ଏପରି ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରି ତୁମେ ସଦା ସଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ।
ହନିଷ୍ଯସି କଥଂ ସତ୍ସୁନାପ୍ନୋଷି ଵଚନୀଯତାମ୍
ତୁମେ କିପରି ସଜନମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବ? କଥା କହିବା ଅଧିକାର ତୁମେ ପାଇନାହିଁ।
ତ୍ଵଯା ମେ କୃତ୍ଯଦୋଷସ୍ଯ ହାନିଶ୍ଚ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୋଷରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ହେବନାହିଁ।
ଅପସର୍ପଣତାବୁଦ୍ଧିମହମୁତ୍ପାଦଯେ ସ୍ଫୁଟମ୍
ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପଛୁଆ ହେବାର ଚିନ୍ତା କରିବି।
ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣୋ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମଦ୍ରିଷ୍ କୋ ଲଭେଚ୍ଚ ଶାମ୍
ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମକୁ ବିରୋଧ କରେ, ସେ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ମିଳାଇପାରିବ?
ଉଵାଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵ ଵ୍ଯାଧରୂପୀ ପିନାକଧୃକ୍
ପିନାକଧାରୀ ଏକ ଶିକାରୀ ରୂପେ, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ କହିଲେ:
କୁତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଥମୋ ଜ୍ଞାନୀ କୁତଃ ଶଂଭୁଃ କୁତସ୍ତପଃ
ତୁମେ କେଉଁଠି ପ୍ରଥମ ଜ୍ଞାନୀ? ଶମ୍ଭୁ କେଉଁଠି? ତୁମ ତପସ୍ୟା କେଉଁଠି ଥିଲା?