ଚରାମି ସମଚିତ୍ତାତ୍ମା ନାନାସତ୍ତ୍ଵା ମିଷାଶନଃ
ମୁଁ ସମତା ମନେ ଏଠାରେ ଘୁରୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଭୋଜନ କରୁଛି।
ଅଭକ୍ଷ୍ଯାଗମ୍ଯପେଯାଦିଚ୍ଛନ୍ଦଵସ୍ତୁଷୁ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯାହା ଖାଇବା, ଯିବା, ପିବା ବା ଚାହାଁଥିବା ଯେକୌଣସି ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ—
ପ୍ରପନ୍ନୋ ନାଭିଗମନଂ ନିଵାସମପି କସ୍ଯଚିତ୍
ମୋ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା କାହାକୁ ମୁଁ କେବେ ନିକଟତା କିମ୍ବା ନିବାସ ଦେଉନି।
ଜାନତେ ତଧ୍ଯଥା ସର୍ଵେ ଦେଶୋ ଽଯଂ ମଦୁପାଶ୍ରଯଃ
ସମସ୍ତେ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ମୋର ରକ୍ଷା ତଳରେ ଅଛି।
ଇତ୍ଯେଷ ମମ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଃ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ କଥିତସ୍ତଵ
ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଦେଲି।
ଉଦ୍ଯତୋ ଽନ୍ଯତ୍ର ଵା ଗନ୍ତୁଂ କିଂ ଵା ତଵ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି, କିମ୍ବା କିଛି ଅନ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
ତୂଷ୍ଣୀଂ କ୍ଷଣମିଵ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦଧ୍ଯୌ କିଞ୍ଚିଦଵାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ବ୍ରଵୀତି ଚ ଗିରୋ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିସ୍ପଷ୍ଟାର୍ଥପଦାକ୍ଷରାଃ
ତାପରେ ସେ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଓ ଶବ୍ଦ ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା।
ଵିଜାତିସଂଶ୍ରଯତ୍ଵେନ ରମଣୀଯା ତଥା ଶରାଃ
ଅନ୍ୟ ଜାତିରୁ ଆସିଥିବାରୁ, ସେଇ ସରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ବଭୂଵୁର୍ଭୁଵି ଦେହେ ଚ ସ୍ଵାଭିପ୍ରେତାର୍ଥଦାନ୍ଯଲମ୍
ସେଗୁଡିକ ଭୂମିରେ ଓ ଦେହରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲା।
ଉଵାଚ ଶନକୈର୍ଵ୍ଯାଧଂ ଵଚନଂ ସୂନୃତାକ୍ଷରମ୍
ସେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଓ ମିଷ୍ଟି କଥା କହିଲେ।
ତପଶ୍ଚର୍ତୁମିହାଯାତଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଗୁରୁଶାସନାତ୍
ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଛି।
ଆରାଧଯିତୁମସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଚିରାଯାହଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ବହୁଦିନ ଧରି ଭକ୍ତି କରିବାକୁ ମନେ ଧରିଛି।
ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ପାପଦମନଂ ଶଙ୍କରଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ମୁଁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଆଶ୍ରମେ ଽସ୍ମିନସରସ୍ତୀରେ ନିଯମଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ
ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ସରୋବର ତୀରେ, ମୁଁ ନିୟମ ଧରିଛି।
ଉପୈତି ତାଵଦତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାସ୍ଯାମୀତି ମତିର୍ମମ
ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିନଥିବେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି।
ନ ଚେଦ୍ଭଵତି ମେ ହାନିଃ ସ୍ଵକୃତେର୍ନିଯମସ୍ଯ ଚ
ଯଦି ମୋ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିୟମରେ କିଛି ହାନି ନ ହୁଏ।
ସ୍ଵନିଵାସମୁପାଯାତସ୍ତପସ୍ଵୀ ଚ ତଥା ମୁନିଃ
ସେ ତପସ୍ବୀ ଓ ମୁନି ଦୁହେଁ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତଵ ଚାପ୍ଯସୁଖୋଦର୍କଂ ମତ୍ସମୀପନିଷେଵଣମ୍
ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହିବା ଅସୁଖ ଦେବ।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁଖୀଭୂଯା ଲୋକଯୋରୁଭଯୋରପି
ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଉଭୟ ଲୋକରେ ସୁଖୀ ହେବା ଉଚିତ।
ଉଵାଚ ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷସ୍ତାମ୍ରାକ୍ଷମିଦମୁତ୍ତରମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ତାମ୍ରାକ୍ଷ ତାମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ।
ପରିଗର୍ହଯସେ ଯେନ କୃତଘ୍ନସ୍ଯେଵ କାଂପ୍ରତମ୍
ହେ କାମ୍ପ୍ରତ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଏମିତି ଦୋଷ ଦେଉଛ, ମୁଁ ଯେପରି ଅକୃତଜ୍ଞ?
ଅନାଗସ୍କାରିଣଂ ଦାନ୍ତଂ କୋ ଽଵମନ୍ଯେତ ନାମତଃ
ଯିଏ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିନାହିଁ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛି, ଏପରି ଲୋକକୁ କେଉଁଠି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ?
ଦର୍ଶନଂ ସହ ସଂଵାସଃ ସଂଭାଷଣମଥାପି ଚ
ମିଳିବା, ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା, ଏବଂ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା—
ସ୍ଵସଂଶ୍ରଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଵାହଂ ଯାସ୍ଯେ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ମୁଁ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଖାଲିପେଟେ କେଉଁଠି ଯିବି?
ଇତୋ ଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଗାମିଷ୍ଯାମି ଦୂରେ ନାହଂ ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବି; ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବିନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଦୂରରେ ରହିବିନାହିଁ।
ନାହଂ ଚାଲଯିତୁଂ ଶକ୍ଯଃ ସ୍ଥାନାଦସ୍ମାତ୍କଥଞ୍ଚନ
ମୁଁ କେଉଁଠି ଭି ଏଠାରୁ ହଟିପାରିବିନାହିଁ।
ତମୁଵାଚ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମିଦଂ ରାଜନ୍ଭୃଗୂଦ୍ଵହଃ
ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି କଥାଟି କିଂଗ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ:
ଖଲକର୍ମରତା ନିତ୍ଯଂ ଧିକ୍କୃତା ସର୍ଵଜନ୍ତୁଭିଃ
ଯିଏ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ କଥଂ ନ ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ସୁଜନୈଃ ସ୍ଯାତ୍ତୁ ଦୁର୍ମତେ
ଏପରି ଲୋକକୁ ସଜନମାନେ କେମିତି ଛାଡିନାହିଁ, ମୂଢ଼?