ଆନନ୍ଦମାତ୍ରମଚଲଂ ଵ୍ଯାପ୍ତାଶେଷଚରାଚରମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଚଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସଦା ଶାନ୍ତମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମନୌପମମ୍
ସେ ଚିରକାଳ ପବିତ୍ର, ସଦା ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ, ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯେ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଵସିଷ୍ଠସଗରସଂଵାଦେ ଅର୍ଚୁନୋପାଖ୍ଯାନେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯତପଶ୍ଚରଣଂ ନାମ ଦ୍ଵାଵିଂଶତିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଅଂଶରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ସଗରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥାରେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ତପସ୍ୟା ନାମକ ବାଇଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ରହସ୍ଯେକାନ୍ତନିରତଂ ନିଯତଂ ଶଂସିତଵ୍ରତମ୍
ସେ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଏକାନ୍ତରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସଦା ନିୟମିତ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନକର୍ମଵଯୋଵୃଦ୍ଧା ମହାନ୍ତଃ ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ
ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ ଓ ବୟସରେ ବଡ଼, ମହାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ।
ଖ୍ଯାପଯନ୍ତସ୍ତପଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଚାର କଲେ।
ସଂଭାଵଯନ୍ତସ୍ତେ ରାମଂ ମୁନଯୋ ଵୃଦ୍ଧସଂମତାଃ
ବୟସ୍କମାନେ ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆଦର କରିଲେ।
ଦୂରାଦେଵ ମହାନ୍ତସ୍ତେ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିବା ସେ ମହାନ ଲୋକମାନେ ଦୂରରୁ ଆସିଥିଲେ—
ପ୍ରଶସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେପ୍ରଯଯୁଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପୁଣି ପୁଣି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ନିତରାଂ ବଭୂଵ ନୃପସତ୍ତମ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ମୃଗଵ୍ଯାଧଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ଯଯୌ ରାଜଂସ୍ତଦନ୍ତିକମ୍
ଏକ ମୃଗ ଶିକାରୀର ରୂପ ଧରି, ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।
ଶରଚାପଧରଃ ପ୍ରାଂଶୁର୍ଵଜ୍ରସଂହନନୋ ଯୁଵା
ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଥିବା, ଉଚ୍ଚଦେହୀ, ଯୁବକ, ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗସହିତ,
ମାଂସଵିସ୍ରଵସାଗନ୍ଧୀ ସର୍ଵପ୍ରାଣିଵିହିଂସକଃ
ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଗନ୍ଧ ମାଡ଼ୁଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା,
ସାମଟକ୍ସଂଚର୍ଵମାଣଶ୍ଚ ମାଂସଖଣ୍ଡମନେକଶଃ
ବନ ଫଳ ସହିତ ଅନେକ ମାଂସ ଖଣ୍ଡ ଚବାଇଥିଲା,
ଆରୁଜଂସ୍ତରସା ଵୃକ୍ଷାନୂରୁଵେଗେନ ସଂଘଶଃ
ଉରୁର ଶକ୍ତିରେ ଦଳେ ଦଳେ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଦେଉଥିଲା।
ଆସାଦ୍ଯ ସରସସ୍ତସ୍ଯ ତୀରଂ କୁସୁମିତଦ୍ରୁମମ୍
ଫୁଲ ଲଗା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏହି ସରୋବରର କୂଳକୁ ସେ ପହଞ୍ଚିଲା।
ନିଷସାଦ କ୍ଷଣନ୍ତତ୍ର ତରୁଚ୍ଛାଯାମୁପାଶ୍ରିତଃ
ସେଠାରେ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ସେ ବସିଲା।
ତତଃ ସ ଶୀଘ୍ରମୁତ୍ଥାଯ ସମୀପମୁପସୃତ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
ସଜଲାଂଭୋଦସନ୍ନାଦଗଂଭୀରେଣ ସ୍ଵରେଣ ଚ
ବର୍ଷା ଭରିଥିବା ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ,
ତୋଷପ୍ରଵର୍ଷଵ୍ଯାଧୋ ଽହଂ ଵସାମ୍ଯସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ଶିକାରୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଉଥିବି।
ଚରାମି ସମଚିତ୍ତାତ୍ମା ନାନାସତ୍ତ୍ଵା ମିଷାଶନଃ
ମୁଁ ସମତା ମନେ ଏଠାରେ ଘୁରୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଭୋଜନ କରୁଛି।
ଅଭକ୍ଷ୍ଯାଗମ୍ଯପେଯାଦିଚ୍ଛନ୍ଦଵସ୍ତୁଷୁ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯାହା ଖାଇବା, ଯିବା, ପିବା ବା ଚାହାଁଥିବା ଯେକୌଣସି ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ—
ପ୍ରପନ୍ନୋ ନାଭିଗମନଂ ନିଵାସମପି କସ୍ଯଚିତ୍
ମୋ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା କାହାକୁ ମୁଁ କେବେ ନିକଟତା କିମ୍ବା ନିବାସ ଦେଉନି।
ଜାନତେ ତଧ୍ଯଥା ସର୍ଵେ ଦେଶୋ ଽଯଂ ମଦୁପାଶ୍ରଯଃ
ସମସ୍ତେ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ମୋର ରକ୍ଷା ତଳରେ ଅଛି।
ଇତ୍ଯେଷ ମମ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଃ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ କଥିତସ୍ତଵ
ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଦେଲି।
ଉଦ୍ଯତୋ ଽନ୍ଯତ୍ର ଵା ଗନ୍ତୁଂ କିଂ ଵା ତଵ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି, କିମ୍ବା କିଛି ଅନ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
ତୂଷ୍ଣୀଂ କ୍ଷଣମିଵ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦଧ୍ଯୌ କିଞ୍ଚିଦଵାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ବ୍ରଵୀତି ଚ ଗିରୋ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିସ୍ପଷ୍ଟାର୍ଥପଦାକ୍ଷରାଃ
ତାପରେ ସେ ଏମିତି କଥା କହିଲେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଓ ଶବ୍ଦ ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା।
ଵିଜାତିସଂଶ୍ରଯତ୍ଵେନ ରମଣୀଯା ତଥା ଶରାଃ
ଅନ୍ୟ ଜାତିରୁ ଆସିଥିବାରୁ, ସେଇ ସରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ବଭୂଵୁର୍ଭୁଵି ଦେହେ ଚ ସ୍ଵାଭିପ୍ରେତାର୍ଥଦାନ୍ଯଲମ୍
ସେଗୁଡିକ ଭୂମିରେ ଓ ଦେହରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲା।