ଵ୍ଯକ୍ତମେଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରାଣାମଧିରାଜ୍ଯପଦେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ବସିଛି।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯାନଃ ସ ହିମାଦ୍ରିଵନଗହ୍ଵରେ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ହିମାଳୟ ଅରଣ୍ୟର ଗୁହାରେ ବସି ରହିଲେ।
ଆସସାଦ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଵିପୁଲେ ଭୃଗୁପୁଙ୍ଗଵଃ
ସେଇ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ମହାନ ଭୃଗୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
କୁମୁଦୋତ୍ପଲକହ୍ଲାରନିକରୈରୁପସୋଭିତମ୍
କମଳ, ଶାଳୁକ ଓ ନୀଳ ଶାଳୁକର ଗୁଛି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଜଲଚୈର୍ଵକ୍ଷୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଙ୍କୃତମ୍
ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।
ଜୀଵଜୀଵକଚକ୍ରାହ୍ଵକୁରରଭ୍ରମରୋତ୍କରୈଃ
ଜୀବଜୀବ, ଚକ୍ରାହ୍ୱ, କୁରର ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଶଫରୀମତ୍ସ୍ଯସଂଘୈଶ୍ଚ ଵିଚରଦ୍ଭିରିତସ୍ତତଃ
ଶଫରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଛମାନେ ଏଠାଉଠି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଆସସାଦ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତତ୍ସରୋଵରମୁତ୍ତମମ୍
ମହାନ ଭୃଗୁ ସେଠିର ଉତ୍ତମ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ତୀରେ ଵିପୁଲଂ କୃତ୍ଵାଶ୍ରମପଦଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ନଦୀ କୂଳରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ।
ଶାକମୂଲଫଲାହାରୋ ନିଯତଂ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସେ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ନିୟମିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ।
ଭୃଗୂପଦିଷ୍ଟମାର୍ଗେଣ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତଃ
ଭୃଗୁଙ୍କ ଶିଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଥ ଚାଲିଥିଲେ।
ଅନିକେତଃ ସ ଵର୍ଷାସୁ ଶିଶିରେ ଜଲସଂଶ୍ରଯଃ
ବର୍ଷାକାଳରେ ଘରବାହାରେ ରହି, ଶୀତକାଳରେ ଜଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ।
ରିପୂନ୍ନିର୍ଜିତ୍ଯ କାମାଦୀନୂର୍ମିଷଷଟ୍କଂ ଵିଧୂଯ ଚ
କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେଂକୁ ଜିତି, ଛଅ ପ୍ରକାର ତରଙ୍ଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।
ଯମୈଃ ସନିଯମୈଶ୍ଚୈଵ ଶୁଦ୍ଧଦେହଃ ସମାହିତଃ
ଯମ ଓ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର ଓ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିଥିଲେ।
ଜିତପଦ୍ମାସନୋ ମୌନୀ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତୋ ମହାମୁନିଃ
ପଦ୍ମାସନରେ ଦକ୍ଷ, ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା, ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଏହି ମହାମୁନି।
ଧାରଣାଭିଃ ସ୍ଥିରୀଚକ୍ରେ ମନଶ୍ଚଞ୍ଚଲମାତ୍ମଵାନ୍
ଧାରଣା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ଥିର ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି, ସ୍ୱୟଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହିଥିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ଥାନ୍ତଃ କରଣୋ ମୈତ୍ରଃ ସର୍ଵବାଧାଵିଵର୍ଜିତଃ
ମନ ଶାନ୍ତ, ସବୁଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଧ୍ଯେଯାଵସ୍ଥି ତଚିତ୍ତାତ୍ମା ନିଶ୍ଚଲେଦ୍ରିଯଦେହଵାନ୍
ଧ୍ୟାନର ବସ୍ତୁରେ ମନ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେହକୁ ଅଚଳ ରଖିଥିଲେ।
ଜପଂଶ୍ଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ଧ୍ଯାଯଂଶ୍ଚ ସ୍ଵମନୀଷଯା
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଜପ କରି, ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁଯାୟୀ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ସ ନିଷ୍ଫଲଂ ରୂପମୈଶ୍ଵରଂ ଯନ୍ନିରଞ୍ଜନମ୍
ତାପରେ ସେ ନିଷ୍ଫଳ, ଇଶ୍ୱରୀୟ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ।
ଆନନ୍ଦମାତ୍ରମଚଲଂ ଵ୍ଯାପ୍ତାଶେଷଚରାଚରମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଚଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସଦା ଶାନ୍ତମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମନୌପମମ୍
ସେ ଚିରକାଳ ପବିତ୍ର, ସଦା ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ, ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯେ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଵସିଷ୍ଠସଗରସଂଵାଦେ ଅର୍ଚୁନୋପାଖ୍ଯାନେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯତପଶ୍ଚରଣଂ ନାମ ଦ୍ଵାଵିଂଶତିତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଅଂଶରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ସଗରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥାରେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ତପସ୍ୟା ନାମକ ବାଇଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ରହସ୍ଯେକାନ୍ତନିରତଂ ନିଯତଂ ଶଂସିତଵ୍ରତମ୍
ସେ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଏକାନ୍ତରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସଦା ନିୟମିତ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନକର୍ମଵଯୋଵୃଦ୍ଧା ମହାନ୍ତଃ ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ
ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ ଓ ବୟସରେ ବଡ଼, ମହାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ।
ଖ୍ଯାପଯନ୍ତସ୍ତପଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଚାର କଲେ।
ସଂଭାଵଯନ୍ତସ୍ତେ ରାମଂ ମୁନଯୋ ଵୃଦ୍ଧସଂମତାଃ
ବୟସ୍କମାନେ ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆଦର କରିଲେ।
ଦୂରାଦେଵ ମହାନ୍ତସ୍ତେ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିବା ସେ ମହାନ ଲୋକମାନେ ଦୂରରୁ ଆସିଥିଲେ—
ପ୍ରଶସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେପ୍ରଯଯୁଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପୁଣି ପୁଣି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ନିତରାଂ ବଭୂଵ ନୃପସତ୍ତମ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।