ସଂଧ୍ଯା କୃତସ୍ଯ ପାଦେନ ସଂକ୍ଷେପେଣ ଵଶାତ୍ତତଃ
କୃତଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ତାହାର ଅଧିନରେ ରହେ।
ହୀଯଂତେ ଯୁଗଧର୍ମାସ୍ତେ ତପଃଶ୍ରୁତବଲାଯୁଷଃ
ଯୁଗର ଧର୍ମଗୁଡିକ କ୍ଷୟ ହେଉଛି: ତପ, ଶିକ୍ଷା, ଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ।
ତ୍ରେତାଯୁଗସମୁତ୍ପତ୍ତିଃ ସାଂଶା ଚ ଋଷିସତ୍ତମାଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଂଶିକ ଭାବରେ ହେଉଛି।
କଲ୍ପାଦୌ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାସ୍ତ୍ରେତାଯାଃ ପ୍ରସୁଖେ ତଦା
କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ଏହା ବହୁତ ସୁଖଦ ଥିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧୌ ପ୍ରନଷ୍ଟାଯାମନ୍ଯା ସିଦ୍ଧିରଜାଯତ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସିଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ମେଘେଭ୍ଯଃ ସ୍ତନଯିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ପୃଷ୍ଟିସର୍ଜନମ୍
ମେଘ ଓ ତଡିତ୍ରୁ ପୃଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ବିସର୍ଜନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ପ୍ରଜା ଆସଂସ୍ତତସ୍ତାସାଂ ଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଗୃହ ସଂଜ୍ଞିତାଃ
ତାହାପରେ ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଗଛଗୁଡିକୁ ଘର ଭାବରେ ଡାକାଯାଇଥିଲା।
ଵର୍ତ୍ତଯଂତେସ୍ମ ତେଭ୍ଯସ୍ତାସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ପ୍ରଜାଃ
ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ଗଛରୁ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
ସଂଗଲୋଲାତ୍ମକୋ ଭାଵସ୍ତଦା ହ୍ଯାକସ୍ମିକୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ, ସ୍ୱଭାବ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଚିତ୍ତାତ୍ମକ ହେଇଗଲା।
ତଦା ତଦ୍ଵୈ ନ ଭଵତି ପୁନର୍ଯୁଗବଲେନ ତୁ
ତାପରେ, ଯୁଗର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ପୁନି ଘଟେନାହିଁ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ଯୋଗେନ ଵର୍ତ୍ତତେ ମୈଥୁନଂ ତଦା
ପରେ, ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମିଳନ ଘଟିଲା।
ଅକାଲେ ଚାର୍ତଵୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯା ଗର୍ଭୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ତଦାଭଵତ୍
ଅସମୟରେ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହେଲା।
ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତି ତତଃ ସର୍ଵେ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଘର ଭାବରେ ଡାକାଯାଉଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।
ଅଭିଧ୍ଯାଯଂତି ତାଃ ସିଦ୍ଧିଂ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଭାବନାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ପ୍ରସୂଯଂତେ ଫଲାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ପୋଶାକ, ଫଳ ଏବଂ ଆଭୂଷଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।
ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ
ବିଚାରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାଉଁରି ଘରେ ମଧୁ ଥିଲା ।
ତ୍ଦୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟାସ୍ତଯା ସିଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜାସ୍ତା ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ସେଉଁଠି ଲାଭ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତାଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣଂତ ମଧୁ ଵା ମାକ୍ଷିକଂ ବଲାତ୍
ସେମାନେ ଗଛଗୁଡିକୁ ଧରି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧୁ କିମ୍ବା ମାଉଁରି ନେଇ ନେଲେ ।
ପ୍ରନଷ୍ଟା ପ୍ରଭୁଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
କ୍ୱଚିତ୍ କ୍ୱଚିତ୍ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା ।
ଵର୍ତ୍ତଂତେ ଚାନଯା ତାସାଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵାନ୍ଯତ୍ଯୁତ୍ଥିତାନି ତୁ
ତାଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।
ଦ୍ଵଂଦ୍ଵୈସ୍ତୈଃ ପୀଡ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ଚୁକ୍ରୁଶୁରାଵୃଣାନି ଵା
ସେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ ଲୋକମାନେ କଣ୍ଠସ୍ୱରେ କୁହିଲେ କିମ୍ବା ଆପଣିକୁ ଢାକିଲେ ।
ପୂର୍ଵ ନିକାମଚାରାସ୍ତେ ହ୍ଯନିକେତା ଯଥାଭଵନ୍
ପୂର୍ବରୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ପୁନଃ ଘରହୀନ ହେଲେ ।
ମଧୁଧୁନ୍ଵତ୍ସୁ ନିଷ୍ଠେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ନଦୀଷୁ ଚ
ମଧୁରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼, ପର୍ବତ ଏବଂ ନଦୀରେ ।
ଯଥାଜୋଷଂ ଯଥାକାମଂ ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମତଳ ଓ ଅସମତଳ ଭୂମିରେ ଚାଲିଥିଲେ ।
ତତସ୍ତାନ୍ନିର୍ମଯାମାସୁଃ ଖେଟାନି ଚ ପୁରାଣି ଚ
ତାପରେ ସେମାନେ ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ତିଆରି କଲେ ।
ତେଷାମାଯାମଵିଷ୍କଂଭାଃ ସନ୍ନିଵେଶାଂତରାଣି ଚ
ସେମାନଙ୍କ ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ତା ଓ ଭିତର ଗଠନ ।
ମାନାର୍ଥାନି ପ୍ରମାଣାନି ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଚକ୍ରିରେ
ସେଇ ସମୟରୁ ମାପ ଓ ମାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଲା ।
ଦଶ ତ୍ଵଂଗୁଲପର୍ଵାଣି ପ୍ରାଦେଶ ଇତି ସଂଜ୍ଞିତଃ
ଦଶଟି ଆଙ୍ଗୁଳି ସଂଯୁକ୍ତିକୁ 'ପ୍ରାଦେଶ' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ ।
ତାଲଃ ସ୍ମୃତୋ ମଧ୍ଯମଯା ଗୋକର୍ଣଶ୍ଚାପ୍ଯନାମଯା
'ତାଳ' ମଧ୍ୟମ ମାପ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, 'ଗୋକର୍ଣ୍ଣ' ସବୁଠୁ ଛୋଟ ମାପ ।
ରତ୍ନିରଂଗୁଲପର୍ଵାଣି ସଂଖ୍ଯଯା ତ୍ଵେକଵିଶତିଃ
'ରତ୍ନି' ଏକେଇଶ ଆଙ୍ଗୁଳି ସଂଯୁକ୍ତିର ମାପ ।