ଶୋଭିତଂ ମୁନିକଲ୍ଯାଭିଶ୍ଚରନ୍ତୀଭିରିତସ୍ତତଃ
ମହାନ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ସେଠାରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ସେଠି ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ଉଟଜାଙ୍ଗଣପର୍ଯନ୍ତତରୁଚ୍ଛାଯାସ୍ଵଧିଷ୍ଠିତମ୍
ଉଟା ଆଙ୍ଗଣ ଚାରିପାଖରେ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ସେଠି ବସିଥିଲେ।
ପ୍ରାରବ୍ଧତାଣ୍ଡଵଂ କେକୀମଯୂରୈର୍ମଧୁରସ୍ଵରୈଃ
ମୟୂରମାନେ ମିଠା ସ୍ୱରରେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଅନାଲୀଢାତପଚ୍ଛାଯାଶୁଷ୍ଯନ୍ନୀଵାରରାଶିଭିଃ
ସେଠି ଛାୟା କିମ୍ବା ତାପ ଛୁଅନ୍ତିନଥିବା ଶୁଷ୍କ ଘାସର ତଳ ଭରିଥିଲା।
ଅଭ୍ଯସ୍ଯମାନଚ୍ଛନ୍ଦୌଘଂ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନଗମୋଦିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଛନ୍ଦ ପାଠ ହେଉଥିବା, ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାରବ୍ଧପିତୃଦେଵେଜ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତମନୋହରମ୍
ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ତପୋଵୃଦ୍ଧିକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵସୁଖାସ୍ପଦମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରେ, ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁଖର ଆଶ୍ରୟ।
ପ୍ରସୂନସୌରଭଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ମଧୁପାରାଵନାଦିତମ୍
ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ମଧୁମାକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂଵିଧଗୁଣୋପେତଂ ପଶ୍ଯନ୍ନାଶ୍ରମମୁତ୍ତମମ୍
ଏପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
ସଂପ୍ରଵିଶ୍ଯଶ୍ରମୋପାନ୍ତଂ ରାମଃ ସ୍ଵପ୍ରପିତାମହମ୍
ରାମ ଆଶ୍ରମର ନିକଟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ସିତଶ୍ମଶ୍ରୁଜଟାକୂର୍ଚବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରୋପଶୋଭିତମ୍
ସେ ଧଳା ଦାଢି, ଜଟା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଵାମେତରୋରୁମଧ୍ଯାସ୍ତ ଵାମଜଙ୍ଘେନ ଜାନୁନା
ସେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଉରୁ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ବାମ ପାଉଁ ମୁଡ଼ି ରଖିଥିଲେ।
ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମୁଦ୍ରାଵିଲସତ୍ସଵ୍ଯପାଣିତଲାଂବୁଜମ୍
ତାଙ୍କର ବାମ ହସ୍ତପଦ କମଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମୁଦ୍ରାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ସମ୍ଯଗାରଣ୍ଯଵାକ୍ଯାନାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥସଂହତିମ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ବାଣୀର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଥିଲେ।
ପିତୁଃ ପିତାମହଂ ଦ୍ଦଷ୍ଟ୍ଵା ରାମସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ପିତାମହ, ସେହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତମାଗତମୁପାଲକ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରଭାଵପ୍ରଧର୍ଷିତାଃ
ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ତାଵଦୂଭୃଗୁରମେଯାତ୍ମା ତଦାଗମନତୋଷିତଃ
ତାପରେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କ ଆସିବାରେ ଖୁସି ହେଇଥିଲେ।
ରାମୋ ଽପି ତମୁପାଗମ୍ଯ ଵିନଯାଵନତାନନଃ
ରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଖ୍ଯାତିଂ ଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ନମସ୍କାର କରି, ବିନୟ ସହିତ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲେ।
ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ମୁଦୋପେତୈରାଶୀର୍ଭିରଭିଵର୍ଦ୍ଧିତଃ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ତତୋ ରାମମାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତମ୍
ଏହାପରେ, ରାମ ଉପବେଶ କଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରାଯାଇଲା।
କୁଶଲଂ ଖଲୁ ତେ ଵତ୍ସ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ କିମନାମଯମ୍
ବଟେ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ? ତୁମର ପିତା ମାତା ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ନାହନ୍ତି ତୋ?
କିମର୍ଥମାଗତୋ ଽତ୍ର ତ୍ଵମଧୁନାମମ ସନ୍ନିଧିମ୍
ତୁମେ ଏଠାରେ ଏବେ କେମିତି, କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ?
ତତୋରାମୋ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ତସ୍ମୈ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ତାପରେ ରାମ, ଯଥାଯଥ, ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ।
ପିତୁର୍ମାତୁଶ୍ଚ ଵୃତ୍ତାନ୍ତ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ନିଜ ପିତା ମାତାଙ୍କର ଘଟଣା ଏବଂ ନିଜ ଉତ୍ତମ ଭାଇମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଏତଦନ୍ଯଚ୍ଚ ସକଲଂ ଭୃଗୋଃ ସପ୍ରଶ୍ରଯଂ ମୁଦା
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନ, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦଖିଲଂ ରାଜନ୍ରାମେଣ ସମୁଦୀରିତମ୍
ରାମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ରାଜନ୍,
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନୁତ୍କୃଷ୍ଟୈରାତ୍ମକର୍ମଭିଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଉତ୍ତମ ନିଜ ସେବା କରିଲେ।
ତତଃ କଦାଚିଦେକାନ୍ତେ ରାମଂ ମୁନିଵରୋତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ଏକଥର ଏକାନ୍ତରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ରାମଙ୍କୁ ଆସିଲେ।
ସୋ ଽଭିଗମ୍ଯ ତମାସୀନମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ବେଳେ ଆସି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ।