ସୋପାନତ୍କଶ୍ଚ ଯଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଚ୍ଚ ଦତ୍ତମସତ୍କୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଚପଲ ପିନ୍ଧି ଖାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ,
ଶ୍ଵା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମହା ଚୈଵ ନାଵେକ୍ଷେତ କଥଞ୍ଚନ
କୁକୁର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ତିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶୁନାଂ ପରିଵୃତାସ୍ତଥା
ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନେର ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।
ରଜସ୍ଵଲାଯାଃ ସ୍ପର୍ଶେନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଯଶ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ,
ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଚ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଦତ୍ତେନେହ ପିତାମହାଃ
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ପରିଵୃତେନେହ ଵିଧିଵଦ୍ଦର୍ଭପାଣିନା
ତେଣୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ଘେରାଯାଇଥିବା ତିଳ ସହିତ ଏଠି କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁମାନ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପୂର୍ଵମର୍ଗୌଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚ ପୂର୍ଵାଙ୍ଣେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମେତେ ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଯୋଗା ମହୌଜସଃ
ଏଭଳି ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ, ମହାଯୋଗୀ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ,
ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯୈଵ ତୁ ନରୋ ଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ପିତୃପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ ଲାଭ କରେ।
ଯଜ୍ଞହେତୋସ୍ତଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମୋହଯିତ୍ଵା ଜଗତ୍ତଥା
ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଉଁଠିଠାରୁ ନେଇ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ।
ଅମୃତଂ ଗୁହ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଯୋଗେ ଯୋଗଵିଦାଂ ଵରାଃ
ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ ମହାନ୍ୟୋଗୀମାନେ ଗୁପ୍ତ ଅମୃତକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ଦେଵାନାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ଚ ପରାଯଣମ୍
ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ପିତୃଭକ୍ତଃ ସମାସେନ ପିତୃପୂର୍ଵପରଶ୍ଚ ଯଃ
ଯିଏ ପିତୃପ୍ରେମୀ ଏବଂ ପୂର୍ବଜ ଓ ପରଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେଠିକି ଏହି ଅର୍ଥ।
ଅଯତ୍ନାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦେଵ ସର୍ଵମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କେବଳ ସହଜରେ ଲାଭ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯେଷୁ ଚାପ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ଗୁହାସୁ ଚ
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁହାମାନେ ଅଛି—
ଶ୍ରୁତ୍ଵେମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ଚ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଏହା କରେନି—
ପରିଵାଦୋ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଯୋଗିନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
କେହିଁଠି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ, ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋଗାନ୍ପରିଵଦେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧ୍ଯାନିନୋ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ—
ଯୋଗୀଶ୍ଵରପରୀଵାଦାନ୍ନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ମାନଵଃ
ଯିଏ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ କେବେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରେନି।
କୁଂଭୀପାକେଷୁ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ଜିହ୍ଵାଚ୍ଛେଦେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ପକାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜିଭା ପୁନିପୁନି କଟାଯାଏ।
ପ୍ରୋତ୍ଯାନନ୍ତଂ ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଇହ ଵାପି ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ଏଠି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଋଚୋ ଯଜୁଃ ସାମ ତଦଙ୍ଗପାରଗେ ଽଵିକାରମେତଂ ହ୍ଯନଵାପ୍ଯ ସୀଦତି
ଯିଏ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଜାଣିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ମାର୍ଗକୁ ଲାଭ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ବିଫଳ ହୁଏ।
ଯଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଵିଶତିତତ୍ତ୍ଵପାରଗଃ ସ ପାରଗୋ ନାଧ୍ଯଯନସ୍ଯ ପାରଗଃ
ଯିଏ ଚବିଶିଟି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେଠିକି ସଫଳ; କେବଳ ପାଠ କରିଥିବା ନୁହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯାହରେଦ୍ଯୋଗପଥଂ ନ ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋ ନ ସର୍ଵପାର କ୍ରମପାରଗୋଚରଃ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଯୋଗର ପଥକୁ ଆତ୍ମସାତ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପଦକ୍ରମ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ନାହିଁ ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ତଂ ଵୈ ଵେଦଵିଦଃ ପ୍ରାହୁସ୍ତମାହୁର୍ଵେଦପାରଗମ୍
ଯେଉଁଠିକି ବେଦଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ବେଦଜ୍ଞ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଠିକି ବେଦର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା।
ଏଵଂ ଵେଦଵିଦଃ ପ୍ରାହୁରନ୍ଯଂ ଵୈ ଵେଦପାରଗମ୍
ଏଭଳି ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଅନ୍ୟଜଣକୁ ବେଦର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାଯୁଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚୈଵ ପିତୃଭକ୍ତୋ ନ ସଶଯଃ
ଯିଏ ପିତୃପ୍ରେମୀ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନ ପାଏ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ଵାପ୍ନୋତି ତୀର୍ଥଦାନଫଲାନି ଚ
ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।
ଆଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍ସୋ ଽଥ ସର୍ଵକାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଲାଭ କରେ।