ନାନାରୂପୈଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯେତେ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ଯୋଜଯନ୍
ଏହି ସିଦ୍ଧମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି।
ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଫଲଂ ତେଷାଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଁ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଓ ତାହାର ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବି।
ସଷୋଡଶୀ ସତ୍ରଫଲଂ ଘୃତେନ ମଧ୍ଵାତିରାତ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ତଥୈଵ
ଷୋଳ ଉପଚାର ଦେଇଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଘୃତ ଓ ମଧ ଦେଇଲେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ସର୍ଵାର୍ଥଦଂ ସର୍ଵଵିପ୍ରାତିଥେଯଂ ଫଲଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସର୍ଵମେଧସ୍ଯ ନିତ୍ଯମ୍
ସେ ସବୁ ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସଦା ଉପଭୋଗ କରେ।
ତଂ ଵୈ ଦେଵା ନିରସ୍ଯନ୍ତି ହତୋ ଯଦ୍ଵତ୍ପରାଵସୁଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଯେପରି ମୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ସାଥିମାନେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଆଵିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍
ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରୀରକୁ ଅଧିକାର କରି, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵସ୍ଵେନାପି ତସ୍ମାଦ୍ଧି ପୂଜଯେଦତିଥିଂ ସଦା
ଏହି କାରଣରୁ, ନିଜ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ଦେଇ ସଦା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାଲଖିଲ୍ଯୋ ଯତିଶ୍ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯତିଥିଃ ସଦା
ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ଯତିଙ୍କୁ ସଦା ଅତିଥି ଭାବେ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅତିଥେରତିଥିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସୋ ଽତିଥିର୍ଯୋଗ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ବିନା ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠିକୁ ଅତିଥି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେଉଁଠିକୁ ଏକ ସତ୍ୟ ଅତିଥି।
ନ ଚ ସଂତାନସଂବଦ୍ଧୋ ନ ଦେଵୀ ନାଗସେ ଽତିଥିଃ
ଯିଏ ସନ୍ତାନ ସହିତ ଜଡିତ, ଦେବୀ କିମ୍ବା ନାଗ, ସେ ଅତିଥି ନୁହେଁ।
ତସ୍ମୈ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞମ୍ଯ ଫଲମିଚ୍ଛତା
ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଚାହେ, ସେଉଁଠିକୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମୈ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ସଦାପଚିତିରେଵ ସଃ
ତାଙ୍କୁ ସଦା ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏକାନ୍ତଶୀଲଂ ଧୀମନ୍ତଂ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ଭୋଜଯେତ୍
ଯେଉଁଜଣ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେଉଁଠି ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଅପି ଜାତିଶତଂ ଗତ୍ଵା ନ ସ ମୁଚ୍ଯେତ କିଲ୍ବିଷାତ୍
ସେ ଏକଶତ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଗତି କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ।
ନିଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯନି ଯୁକ୍ତୋ ଵା ପଙ୍କ୍ତ୍ଯା ହରତି କିଲ୍ବିଷମ୍
ଯେ ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ନାହିଁ, ସେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଥିଲେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଯତିସ୍ତୁ ସର୍ଵଵିପ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମଗ୍ରତୋ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯତିଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ଆଗରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଯୋଗାଦନନ୍ତରଂ ସୋ ଽଥ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯୋ ଵିଜାନତା
ଯୋଗ କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ, ଜଣେ ଜଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକଵେଦସ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାଦୁପାଧ୍ଯାଯସ୍ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ଏକ ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ତାପରେ ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଯ ଏତେ ପୂର୍ଵନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଏହିପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ ବସିବେ।
ଯାଯାଵରଶ୍ଚ ପଞ୍ଚୈତେ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନାଃ
ଯାୟାବର ଓ ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ, ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶାନାଂ ଵିଦ୍ଯାନାମେକସ୍ଯାମପି ପାରଗାଃ
ଚଉଦ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଏକଟି ମଧ୍ୟ ଯିଏ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଖିଛନ୍ତି—
ଅସଂଦେହସ୍ତୁ ସୌପର୍ଣାଃ ପଞ୍ଚାଗ୍ନେଯାଶ୍ଚ ସାମଗାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ସୌପର୍ଣ୍ଣ, ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକର୍ମୀ ଓ ସାମବେଦ ପାଠକ—
ତ୍ରିନାଚିକେତସ୍ତ୍ରୈ ଵିଦ୍ଯୋ ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ ପଠେତ୍
ଯିଏ ତିନି ପ୍ରକାର ନାଚିକେତ, ତିନି ବେଦ ଓ ଧର୍ମ ପାଠ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ—
ସର୍ଵେ ତେ ପାଵନା ଵିପ୍ରାଃ ପଙ୍କ୍ତୀନାଂ ସମୁଦାତ୍ଦୃତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଙ୍କ୍ତି ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯାନ୍ତି।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତନ୍ମାସଂ ତସ୍ମିନ୍ରିତସି ଶେରତେ
ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପିତୃମାନେ ସେଇ ଋତୁରେ, ସେଇ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିରେ ବସନ୍ତି।
ଯତିଂ ଵା ଵାଲଖିଲ୍ଯଂ ଵା ଭୋଜଯେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଦକର୍ମଣି
ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯତି କିମ୍ବା ବାଳଖିଲ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଗୃହସ୍ଥଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତୁ ପୂଜିତାଃ
ଯଦି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ତେବେ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯତୀନାଂ ତୁ କୃତା ପୂଜା ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ତୁଂ ପୂଜିତଃ
ଯତିମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତ୍ଵାଶ୍ରମାଃ ପୂଚ୍ଯାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦେଵେ ତଥୈଵ ଚ
ଚାରି ଆଶ୍ରମ ସମେତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵାଯୁଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଚାତୁରାଶ୍ରମବାହ୍ଯତଃ
ଯିଏ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଠାରୁ ବାହାରେ ଥିବା ବାୟୁଭକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି—