ପୁଷ୍ପାଦୀନାଂ ତୃଣାନାଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ହଵିଷାଂ ତଥା
ପୁଷ୍ପ, ଘାସ ଓ ହବିସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଣି ଛିଟାଇ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ।
ନାପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ସ୍ପୃଶେତ୍କିଞ୍ଚିଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧେ ଦୈଵେ ଽଥ ଵା ପୁନଃ
ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା ପୂଜାରେ, ଯାହାକୁ ପାଣି ଛିଟାଯାଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସଂଵୃତେ ଯଜମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵଶ୍ରାଦ୍ଧେ ସମାହରେତ୍
ଯେତେବେଳେ କ୍ରିୟା ଆବୃତ ରହିଥାଏ, ଯଜମାନ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ସମଗ୍ରୀ ଏକଠା କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ହସ୍ତେନ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଵେଦିମାଲଭେତ୍
ଡାହାଣ ହାତରେ, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱର ବେଦିକୁ ଶୋଭା ଦେବା ଦରକାର।
କ୍ଷରଣଂ ସ୍ଵପ୍ନଯୋଶ୍ଚୈଵ ତଥା ମୂତ୍ରପୁରୀଷଯୋ
ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟରେ ଦେହରୁ କିଛି ଝରିଯିବା, କିମ୍ବା ପେଶାବ ଓ ପଖାନ୍ଡ କରିବା,
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟାନାଂ ଚ ସଂସ୍ପର୍ଶେ ତଥା ପାଦାଵସେଚନେ
ଅପଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଛୁଇଁବା, କିମ୍ବା ପାଦ ଧୁଅଁଥିବା ବେଳେ,
ସଂଦେହେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଶିଖାଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଖାକୁ ଏହିପରି ଭାବେ ଖୋଲିବା ଉଚିତ।
ଉଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯାଵେଶ୍ଚ ସଂସ୍ପର୍ଶେ ଦର୍ଶନେ ଽଵାଚ୍ଯଵାଚିନାମ୍
ଉଷ୍ଟ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦେଖିବାବେଳେ, କିମ୍ବା ଅପଶବ୍ଦ କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ,
ସଶବ୍ଦମେଗୁଲୀଭିର୍ଵା ପତିତଂ ଵା ଵିଲୋକଯନ୍
ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ମଳ ସହିତ ପଡ଼ିଥିବା କିଛି ଦେଖିଲେ,
ଉପଵିଶ୍ଯ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ପ୍ରଯତଃ ପ୍ରାଗୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତ୍ରିଃ ପିବେଦ୍ଵାରି ପ୍ରଯତଃ ସୁସମାହିତଃ
ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ତିନିଥର ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର ରଖି।
ଖାନି ମୂର୍ଦ୍ଧାନମାତ୍ମାନଂ ହସ୍ତୌ ପାଦୌ ତଥୈଵ ଚ
ମୁହଁ, ମୁଣ୍ଡ, ହାତ ଏବଂ ପାଉଁକୁ ଏହିପରି ଭାବେ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ଏଵମାଚମତସ୍ତସ୍ଯ ଵେଦା ଯଜ୍ଞାସ୍ତପାଂସି ଚ
ଏପରି ଆଚମନ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
କ୍ରିଯାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ମୋହାଦନାସମ୍ଯେହ ନାସ୍ତିକଃ
ଯେଉଁଠି ମୂଢ଼ତା କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ଭାବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ନାସ୍ତିକ ହୁଏ।
ଵାକ୍କାଯବୁଦ୍ଧିପୂତାନି ଅସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଵାପ୍ଯନିନ୍ଦିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମନ, ଶରୀର ଏବଂ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, କିମ୍ବା ଅସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ।
ମନୋଵାକ୍କାଯମଗ୍ନିଶ୍ଚ କାଲଶ୍ଚୈଵୋପଲେଖନମ୍
ମନ, ବାଣୀ, ଶରୀର, ଅଗ୍ନି, ସମୟ ଏବଂ ଚିହ୍ନ ଏହି ସବୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।
ଅତୋ ଽନ୍ଯଥା ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ମୋହାଚ୍ଛୌଚସ୍ଯ ସଂକରମ୍
ଯଦି କେହି ମୂଢ଼ତାରେ ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ପବିତ୍ରତାରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇଥାଏ,
ଶୌଚେନ ମୋକ୍ଷଂ କୁର୍ଵାଣଃ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଶୁଦ୍ଧତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ।
ବୀଭତ୍ସାନଶୁଚୀଂଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ସୁରାଃ ସଦା
ଦେବତାମାନେ ସଦା ଘୃଣିତ ଏବଂ ଅପବିତ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯାତି ଥେଯାଯ ଶୌଚଯୁକ୍ତାଯ ଧୀମତେ
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଚୋର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାସମ୍ପନ୍ନ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରେ।
ମନସାକାଙ୍କ୍ଷିତାନ୍କାମାଂସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଵରାନପି
ମନରେ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ତିନି ଲୋକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଇଚ୍ଛାମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପେ ଽଶୌଚଵିଧିର୍ନାମ ଚତୁର୍ଦଶୋ ଽଧ୍ଯୋଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ 'ଅଶୌଚ ବିଧି' ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶ୍ରୁତା ନଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପାସ୍ତୁ ଋଷିଭିର୍ଯେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଆମେ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିଛୁ।
ଦେଵାଶେଷଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଋଷେସ୍ତସ୍ଯ ମତଂ ଯଥା
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ସେ ଋଷିଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରତି ମହାଭାଗସ୍ତନ୍ମେ ଶ୍ରୁଣୁତ ଵିସ୍ତରାତ୍
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପରିଶିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣାନାଂ ପରିକ୍ଷଣମ୍
ଏଉଁ ବିଷୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।
ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ ନିଯତଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଵୈ ପରୀକ୍ଷଣମ୍
ଦେବତା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେବାକୁ ଶୁଣାଯାଏ।
ଜାନୀଯାଦ୍ଵାପି ସଂଵାସାଦ୍ଵର୍ଜଯେତ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସହଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ନାହିଁଲେ ସାବଧାନ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ସିଦ୍ଧା ହି ଵିପ୍ରରୂପେଣ ଚରନ୍ତି ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି।
ପୂଜଯେଚ୍ଚାର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ତଥାଭ୍ଯଞ୍ଜନଭୋଜନୈଃ
ତାଙ୍କୁ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି, ତେଲ ଓ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।