ପାଵନୀ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ, ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ସାଗରଂ ପଶ୍ଚିମଂ ଯାତୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସିଂଧୁନଦୋ ଵରଃ
ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ବହିଯାଏ।
ଆଯତୋ ଵୈ ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ବହୁନି ତୁ
ଏହି ନଦୀ ଅନେକ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀ ରମ୍ଯା ସୁଷୁମ୍ଣା ନାମ ନାମତଃ
ସେଠାରେ ସୁଷୁମ୍ଣା ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀ ଅଛି।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭଵତି ଚାନନ୍ତଂ ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ମହୋଦଯମ୍
ସେଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ଷୟଶୀଳ ହୁଏନାହିଁ, ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ହିମଵାନ୍ପୁଣ୍ଯୋ ଗଙ୍ଗା ପୁଣ୍ଯା ସମନ୍ତତଃ
ହିମାଳୟ ସବୁଠି ପବିତ୍ର, ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପବିତ୍ର।
ଏଵମାଦିଷୁ ଚାନ୍ଯେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନିର୍ଵର୍ତଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଏପରି ସ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଶେଲସାନୁଷୁ ଶୃଙ୍ଗେଷୁ କନ୍ଦରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ
ପାହାଡ଼ର ଢାଳ, ଶିଖର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗୁହାମାନେ,
ପୁଲିନେଷ୍ଵାପଗାନାଂ ଚ ତଥୈଵ ପ୍ରଭଵେଷୁ ଚ
ନଦୀ କୂଳ ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ସସ୍ଥଳରେ,
ସୁସଂମୃଷ୍ଟୋପଲିପ୍ତେଷୁ ତ୍ଦୃଦ୍ଯେଷୁ ସୁରଭିଷ୍ଵଥ
ଭଲଭାବରେ ପୋଖା ହୋଇଥିବା, ଚୁନା ଲଗାଯାଇଥିବା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ଥାନରେ,
କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମଥୈତେଷୁ ନିତ୍ଯମେଵ ଯଥାଵିଧି
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।
ତ୍ରୈଵର୍ଣଵିହିତୈଃ ସ୍ଥାନେ ଧର୍ମେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମେ ରତୈଃ
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ, ଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ,
ତୀର୍ଥାନ୍ଯନୁସରନ୍ଵୀରଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଃ ସମାହିତଃ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅନୁସରଣ କରେ,
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଂ ନ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚ କୁଦେଶେ ଚ ନ ଜାଯତେ
ସେ କେବେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମକୁ ଯାଏନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।
ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଃ ପାପାଯୁର୍ନାସ୍ତିକୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ପାପୀ, ନାସ୍ତିକ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ଅଟୁଟ, ସେ,
ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ପରା ସିଦ୍ଧିସ୍ତୀର୍ଥାନାଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଏଠାରେ।
ଉପଵାସାତ୍ପରଂ ଧ୍ଯାନମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ନିଵର୍ତ୍ତନମ୍
ଉପବାସଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରାଣାପାନୌ ଵଶେ କୃତ୍ଵା ଵଶଗାନୀନ୍ଦିଯାଣି ଚ
ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସଂଯମ କରିଥିଲେ,
ପ୍ରତ୍ଯାହାରଂ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି ମୋକ୍ଷୋପାଯମସଂଶଯମ୍
ଏହି ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ କରାଯାଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ବୋଲି ଜାଣ; ଏହି ପଦ୍ଧତି ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ।
ଅନା ହାରୋ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଵିଦ୍ଯାଦନଶନଂ ତପଃ
ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ତେବେ ଦେହର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅପଚୟ ରୁକିଯାଏ; ଉପବାସ କରିବାକୁ ତପସ୍ୟା ଭାବିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୀଣେଷୁ ସର୍ଵଦୋଷେଷୁ କ୍ଷୀଣେଷ୍ଵେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ଦୋଷ କ୍ଷୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ,
କାରଣେଭ୍ଯୋ ଗୁଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାଚ୍ଚ କୁତ୍ସ୍ନଶଃ
ସମସ୍ତ କାରଣ ଓ ଗୁଣ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ,
ନ ସନ୍ନାସନ୍ନ ସଦସନ୍ନୈଵ କିଞ୍ଚିଦଵସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତି, ନାସ୍ତି, କିମ୍ବା ଉଭୟ ଭାବେ ରହି ନଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପେ ପୁଣ୍ଯଦେଶାନୁକୀର୍ତ୍ତନଂ ନାମ ତ୍ରଯୋଦଶୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ବିଧିରେ, ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ଉଲ୍ଲେଖ ନାମକ ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି ମେଧ୍ଯାନି ଵର୍ଜନୀଯାନି ଯାନି ଚ
ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଓ କେଉଁଠି ତ୍ୟାଗ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାଯୁଷ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ହିତମ୍
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳକାରୀ।
ସର୍ଵସ୍ଵେନାପି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଙ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈ ରାହୁଦର୍ଶନେ
ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାହୁ ଦର୍ଶନ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର କରିବା ଦରକାର।
କୁର୍ଵାଣସ୍ତତ୍ତରେତ୍ପାପଂ ସତୀ ନୌରିଵ ସାଗରେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ, ଯେପରି ନୌକା ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେପରି ପାପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ।
ଵିଷାଣଵର୍ଜଂ ଖଡ୍ଗସ୍ଯ ମାତ୍ସର୍ଯାନ୍ନାଶଯାମହେ
ଶିଂହ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ତଳୱାରର ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେଉଛୁ।