ଏକାର୍ଷେଯାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵସିଷ୍ଠା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଋଷିର ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବସିଷ୍ଠ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସା ଅଷ୍ଟ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଠିଜଣ ମନସା ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତ୍ରୀଂଲ୍ଲୋକାନ୍ଧାରଯନ୍ତୀମାନ୍ଦେଵର୍ଷିଗଣସଂକୁଲାନ୍
ଏମାନେ ଦେବୃଷିମାନେ ଭରିଥିବା ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଵ୍ଯାପ୍ତା ଯେସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ଏମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଭରି ରହିଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଋଷିଵଂଶଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁଙ୍କ କଥିତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ 'ଋଷିବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଆସୀଦ୍ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ପୂର୍ଵମୁମା କଥମଜାଯତ
ପୂର୍ବେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ଥିଲେ; ଉମା କିପରି ଜନ୍ମିଲେ?
କେ ଵୈ ତେ ପିତରୋ ନାମ ଯେଷାଂ ମେନା ତୁ ମାନସୀ
ମେନା ଯାହାଙ୍କର ମନସା କନ୍ୟା, ସେମାନେ କିଏ, କଣ ତାଙ୍କର ନାମ?
ଏକପର୍ଣା ତଥା ଚୈଵ ତଥା ଚୈଵୈକପାଟଲା
ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ଏକପାଟଳା ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵମେତତ୍ଵଯୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନିର୍ଦେଶଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଵଦ
ଏହା ସବୁ ତୁମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛ; ଏବେ ତାହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ କହ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କେ ସ୍ମୃତାସ୍ତେଷାଂ କଥଂ ଚ ପିତରସ୍ତୁ ତେ
ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ କିଏ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ପିତାମାନେ କିପରି ସଂପୃକ୍ତ?
ସ୍ଵର୍ଗେ ଵୈ ପିତରୋ ହ୍ଯେତେ ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ
ଏହି ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେବତା।
ଯଥା ଚ ଦତ୍ତମସ୍ମାଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ପିତୄନ୍
ଯେପରି ଆମେ ଏକାସାଥିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିବେଦନ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ତୁ କେ ଚ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ପିତରୋ ନରକେ ଵ କେ
ସ୍ୱର୍ଗରେ କେଉଁଠି କେତେ ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁଠି କେତେ ପିତୃଗଣ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି?
ପ୍ରତିତାମହଂ ତଥା ଚୈଵ ତ୍ରିଷୁ ପିଣ୍ଡେଷୁ ନାମତଃ
ତିନି ପିଣ୍ଡ ଦାନରେ ପିତୃମାନେ କିପରି ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି?
କଥଂ ଚ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ଦାତୁଂ ନରକସ୍ଥାଃ ଫଲଂ ପୁନଃ
ନରକରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ କିପରି ପୁଣି ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି?
ଦେଵା ଅପି ପିତୄନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯଜନ୍ତୀତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ୍ପଷ୍ଟାଭିଧାନ ମପି ଵୈ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏହି କଥାଟିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଉଚିତ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ପିତରୋ ଦେଵସୂନଵଃ
ମନୁମାନ୍ଦଳୀର ଯୁଗରେ ପିତୃମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁରାତୀତାଃ ପିତରୋ ଽନ୍ଯେନ୍ତରେଷୁ ଵୈ
ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିଯାଂ ମନୁଶ୍ଚୈଷାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯେତ୍
ମନୁ ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା।
ତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଦାତ୍ମାନମଯଜଂସ୍ତେ ଫଲାର୍ଥିନଃ
ଫଳ ଆଶା କରି, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ବଳିଦାନ କରିନଥିଲେ, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଜାନୀତ ତତୋ ଲୋକେଷୁ ମୁହ୍ଯତ
ଏହିଠାରୁ ସେମାନେ କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଲୋକାନାଂ ପୁନସ୍ତାନବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ପୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ।
ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ଵାନ୍ପରିପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତତୋ ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ତୁମେ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପଚାର; ତାହାପରେ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରିବ।
ଅପୃଚ୍ଛନ୍ସଂଯତାତ୍ମାନୋ ଵିଧିଵଚ୍ଚ ମିଥୋ ମିଥଃ
ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପଚାରିଲେ।
ପ୍ରଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଧର୍ମଜ୍ଞାଵାଙ୍ମନଃ କର୍ମଜାନି ଚ
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବାମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ମନ ଓ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଯୂଯଂ ଵୈ ପିତରୋ ଽସ୍ମାକଂ ଯୈର୍ଵଯଂ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ
ତୁମେ ଆମ ପିତୃ, ଯାହାଁଠାରୁ ଆମେ ଶିଖିଛୁ।
ପୁସ୍ତାନବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଯୂଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ବ୍ରହ୍ମା ପିତୃମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛ।'
ଉକ୍ତଂ ଚ ପିତରୋ ଽସ୍ମାକଂ ଚେତି ଵୈ ତନଯାଃ ସ୍ଵକାଃ
ଏହିପରି କୁହାଗଲା: 'ଏମାନେ ଆମ ପିତୃ,' ଏହିଭଳି ନିଜ ପୁଅମାନେ।
ତେନୈଵ ଵଚସା ତେ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ପରମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହିପରି ହେଲେ।