ଵସିଷ୍ଠସ୍ତପସା ଧୀମାଞ୍ଜୀଵଯାମାସ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ
ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଜାମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।
ତାସ୍ତେନ ଜୀଵଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯାଦୌଷଧେନ ସଃ
ସେ କରୁଣାବଶତଃ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵାଙ୍ଗଜ ଜନଯଚ୍ଛକ୍ତିରଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ପରାଶରମ୍
ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେହରୁ ଶକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟା ଥିଲେ, ପରାଶରଙ୍କୁ।
ଦ୍ଵୈପାଯନାଦରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁକୋ ଜଜ୍ଞେ ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ
ଦ୍ୱୈପାୟନ ଓ ଅରଣ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ଗୁଣମୟ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶଂଭୁଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ
ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ହେଲେ ଗୌର।
ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵଣୁହସ୍ଯ ଚ
ସେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର ଜନନୀ ଏବଂ ତ୍ୱଣୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ଊଷ୍ମାଦା ଦାରିକାଶ୍ଚୈଵ ନୀଲାଶ୍ଚୈଵ ପରାଶରାଃ
ଉଷ୍ମାଠାରୁ ଦାରିକାମାନେ ଏବଂ ପରାଶରଙ୍କ ବଂଶଜ ନୀଳମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ନିବୋଧ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି ସଂଭଵମ୍
ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହୁଛି।
କୁଣୀତି ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିରୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ କୁଣୀତି ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଉପମନ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯେମେ ହ୍ଯୌପମନ୍ଯଵଃ
ଉପମନ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଯାହାଠାରୁ ଉପମନ୍ୟୁ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଏକାର୍ଷେଯାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଵସିଷ୍ଠା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଋଷିର ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବସିଷ୍ଠ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସା ଅଷ୍ଟ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଠିଜଣ ମନସା ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତ୍ରୀଂଲ୍ଲୋକାନ୍ଧାରଯନ୍ତୀମାନ୍ଦେଵର୍ଷିଗଣସଂକୁଲାନ୍
ଏମାନେ ଦେବୃଷିମାନେ ଭରିଥିବା ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଵ୍ଯାପ୍ତା ଯେସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ଏମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଭରି ରହିଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ମଧ୍ଯଭାଗେ ତୃତୀଯ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦେ ଋଷିଵଂଶଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁଙ୍କ କଥିତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତ ପାଦରେ 'ଋଷିବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଆସୀଦ୍ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ପୂର୍ଵମୁମା କଥମଜାଯତ
ପୂର୍ବେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ଥିଲେ; ଉମା କିପରି ଜନ୍ମିଲେ?
କେ ଵୈ ତେ ପିତରୋ ନାମ ଯେଷାଂ ମେନା ତୁ ମାନସୀ
ମେନା ଯାହାଙ୍କର ମନସା କନ୍ୟା, ସେମାନେ କିଏ, କଣ ତାଙ୍କର ନାମ?
ଏକପର୍ଣା ତଥା ଚୈଵ ତଥା ଚୈଵୈକପାଟଲା
ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ଏକପାଟଳା ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵମେତତ୍ଵଯୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନିର୍ଦେଶଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଵଦ
ଏହା ସବୁ ତୁମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛ; ଏବେ ତାହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ କହ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କେ ସ୍ମୃତାସ୍ତେଷାଂ କଥଂ ଚ ପିତରସ୍ତୁ ତେ
ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ କିଏ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ପିତାମାନେ କିପରି ସଂପୃକ୍ତ?
ସ୍ଵର୍ଗେ ଵୈ ପିତରୋ ହ୍ଯେତେ ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ
ଏହି ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେବତା।
ଯଥା ଚ ଦତ୍ତମସ୍ମାଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ପିତୄନ୍
ଯେପରି ଆମେ ଏକାସାଥିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିବେଦନ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ତୁ କେ ଚ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ପିତରୋ ନରକେ ଵ କେ
ସ୍ୱର୍ଗରେ କେଉଁଠି କେତେ ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁଠି କେତେ ପିତୃଗଣ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି?
ପ୍ରତିତାମହଂ ତଥା ଚୈଵ ତ୍ରିଷୁ ପିଣ୍ଡେଷୁ ନାମତଃ
ତିନି ପିଣ୍ଡ ଦାନରେ ପିତୃମାନେ କିପରି ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି?
କଥଂ ଚ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ଦାତୁଂ ନରକସ୍ଥାଃ ଫଲଂ ପୁନଃ
ନରକରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ କିପରି ପୁଣି ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି?
ଦେଵା ଅପି ପିତୄନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯଜନ୍ତୀତି ହି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ୍ପଷ୍ଟାଭିଧାନ ମପି ଵୈ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏହି କଥାଟିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଉଚିତ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ପିତରୋ ଦେଵସୂନଵଃ
ମନୁମାନ୍ଦଳୀର ଯୁଗରେ ପିତୃମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦେଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁରାତୀତାଃ ପିତରୋ ଽନ୍ଯେନ୍ତରେଷୁ ଵୈ
ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିଯାଂ ମନୁଶ୍ଚୈଷାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯେତ୍
ମନୁ ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା।