ଇତ୍ଯେତଦ୍ରୂପସାଧର୍ମ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ସ୍ମୃତଂ ବୁଧୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଏହି ଆକୃତି ଓ ସ୍ୱଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ପୁଲହସ୍ଯ ମୃଗାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଲାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ
ପୁଲହଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ସବୁ ପଶୁ ଓ ଦାଁତିଆ ମୃଗ।
ଵାନରାଃ କିନ୍ନରାଶ୍ଚେଵ ମାଯୁଃ କିଂପୁରୁଷାସ୍ତଥା
ବାନର, କିନ୍ନର, ମାୟୁ ଓ କିଂପୁରୁଷମାନେ,
ଅନପତ୍ଯଃ କ୍ରତୁର୍ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ସ୍ମୃତୋ ଵୈଵସ୍ଵତେଂଽତରେ
କ୍ରତୁଙ୍କୁ ବୈବସ୍ବତ ବଂଶରେ ସନ୍ତାନହୀନ ବୋଲି ମନ୍ୟାଯାଏ।
ଅତ୍ରେର୍ଵଶଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୃତୀୟ ପ୍ରଜାପତି ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ବଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଘୃତାଚ୍ଯାଂ ଵୈ ଦଶାପ୍ସରସି ସୂନଵଃ
ବଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଘୃତାଚୀ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଠାରୁ ଦଶଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ବଲା ହଲା ଚ ସପ୍ତୈତା ଯା ଚ ଗୋଚପଲାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ସାତଜଣେ — ବଳା, ହଳା ଓ ଯେଉଁମାନେ ଗୋପାଳା ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ତତ୍ର ଯୋ ଵଂଶକୃଚ୍ଚାସୌ ତସ୍ଯ ନାମ ପ୍ରଭାକରଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଭାକର।
ସ୍ଵର୍ଭାନୁନା ହତେ ସୂର୍ଯେ ପତମାନେ ଦିଵୋ ମହୀମ୍
ସ୍ବର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ୁଥିଲେ,
ସ୍ଵସ୍ତି ତେସ୍ତ୍ଵିତି ଚୌକ୍ତୋ ଵୈ ପତନ୍ନିହ ଦିଵାକରଃ
ପଡ଼ୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କୁହାଗଲା, 'ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ', ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଲା।
ଅତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠାନି ଗୋତ୍ରାଣି ଯଶ୍ଚକାର ମହାତପାଃ
ମହାତପସ୍ବୀ ଅତ୍ରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ।
ସ ତାସୁ ଜନଯାମାସ ପୁତ୍ରାନାତ୍ମସମାନକାନ୍
ସେଇ ଗୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ରି ନିଜ ପରି ସମାନ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାତ୍ରେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ
ସେମାନେ 'ସ୍ବାସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷି।
ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯନୁମତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ
ଦତ୍ତା ସବୁଠୁ ବଡ଼, ତାପରେ ଅନୁମତ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଦୁର୍ବାସା।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମଂ ଶ୍ଲୋକଂ ପୌରାଣିକାଃ ପୁରା
ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୁରାତନ ପୌରାଣିକମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଟିକୁ ଉଦାହରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି:
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଂ ତନୁଂ ଵିଷଣୋଃ ପୁରାଣଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଜକ୍ଷତେ
ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଵା ମୁଦ୍ଗଲାଶ୍ଚୈଵ ଵାଗ୍ଭୂତକଗଵି ସ୍ଥିରାଃ
ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱ, ମୁଦ୍ଗଳ, ବାଗ୍ଭୂ, ଟକକ ଓ ଗବି — ଏହିମାନେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ।
କାଶ୍ଯପୋ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୋ ଽରୁନ୍ଧତୀ ତଥା
କାଶ୍ୟପ, ନାରଦ, ପର୍ବତ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ନାରଦସ୍ତୁ ଵସିଷ୍ଠାଯାରୁନ୍ଧତୀ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍
ନାରଦ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ତସ୍ମିନ୍ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ତପସା ଧୀମାଞ୍ଜୀଵଯାମାସ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ
ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଜାମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।
ତାସ୍ତେନ ଜୀଵଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯାଦୌଷଧେନ ସଃ
ସେ କରୁଣାବଶତଃ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵାଙ୍ଗଜ ଜନଯଚ୍ଛକ୍ତିରଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ପରାଶରମ୍
ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେହରୁ ଶକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟା ଥିଲେ, ପରାଶରଙ୍କୁ।
ଦ୍ଵୈପାଯନାଦରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ଶୁକୋ ଜଜ୍ଞେ ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ
ଦ୍ୱୈପାୟନ ଓ ଅରଣ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ଗୁଣମୟ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶଂଭୁଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ
ଭୂରିଶ୍ରବା, ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ହେଲେ ଗୌର।
ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵଣୁହସ୍ଯ ଚ
ସେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର ଜନନୀ ଏବଂ ତ୍ୱଣୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ଊଷ୍ମାଦା ଦାରିକାଶ୍ଚୈଵ ନୀଲାଶ୍ଚୈଵ ପରାଶରାଃ
ଉଷ୍ମାଠାରୁ ଦାରିକାମାନେ ଏବଂ ପରାଶରଙ୍କ ବଂଶଜ ନୀଳମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ନିବୋଧ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି ସଂଭଵମ୍
ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହୁଛି।
କୁଣୀତି ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତିରୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ କୁଣୀତି ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଉପମନ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯେମେ ହ୍ଯୌପମନ୍ଯଵଃ
ଉପମନ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଯାହାଠାରୁ ଉପମନ୍ୟୁ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।