ଜଙ୍ଗମାଃ ସ୍ଥାଵରାଶ୍ଚୈଵନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ଚ ପର୍ଵତାଃ
ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼,
ତଦା ତୁ ଵିଵଶାଃ ସର୍ଵେ ନିର୍ଦଗ୍ଧାଃ ସୂର୍ଯରଶ୍ମି ଭିଃ
ସେଇବେଳେ, ସମସ୍ତେ ଅସହାୟ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପୁଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଦଗ୍ଧଦେହାସ୍ତଦା ତେ ତୁ ଧୂତପାପାଯୁଗାନ୍ତରେ
ସେଇ ସମୟରେ ଦେହ ପୁଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ତତସ୍ତେ ହ୍ଯୁପପଦ୍ଯନ୍ତେ ତୁଲ୍ଯରୂପୈର୍ଜନୈର୍ଜନାଃ
ତେବେ, ସେମାନେ ସମାନ ଆକୃତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପୁନଃ ସର୍ଗେ ଭଵନ୍ତୀହ ମାନସା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧେଷୁ ଚ ଲୋକେଷୁ ତଦା ସୂର୍ଯୈସ୍ତୁ ସପ୍ତଭିଃ
ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ, ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ପୁଡ଼ିଯିବାବେଳେ,
ସାମୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ମେଘାଶ୍ଚ ଆପଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ସମୁଦ୍ରର ଜଳ, ମେଘରୁ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଜଳ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଜଳ,
ଆଗତାଗତିକଂ ଚୈଵ ଯଦା ତତ୍ସଲିଲଂ ବହୁ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜଳ ଆସେ ଓ ଯାଏ, ଏବଂ ବହୁ ପରିମାଣର ଜଳ,
ଆଭାତି ଯସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵାଭାସୋ ଭାଶବ୍ଦୋ ଵ୍ଯାପ୍ତିଦୀପ୍ତିଷୁ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାହାର ନିଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ 'ଭା' ଶବ୍ଦ ତାହାର ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଜ୍ୟୋତିର ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ,
ତଦନ୍ତସ୍ତନୁତେ ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସମନ୍ତ ତତଃ
ଯାହା ଭିତରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦିଶାରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି,
ଶର ଇତ୍ଯେଷ ଶୀର୍ଣେ ତୁ ନାନାର୍ଥୋ ଧାତୁରୁଚ୍ଯତେ
'ଶର' ଧାତୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ,
ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ସଂସ୍ଥିତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽହନି
ଯେତେବେଳେ ହଜାର ଯୁଗର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ,
ତତସ୍ତୁ ସଲିଲେ ତାସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟାଗ୍ନୌ ପୃଥଵୀତଲେ
ସେତେବେଳେ, ସେଇ ଜଳରେ, ପୃଥିବୀର ଉପରୁ ଅଗ୍ନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବାବେଳେ,
ଏତେନାଧିଷ୍ଠିତଂ ହୀଦଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି,
ଏକାର୍ଣଵେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ସେତେବେଳେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ,
ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ରର୍ ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି
ଏଠାରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ:
ଆପୂର୍ଯମାଣାସ୍ତତ୍ରାସ୍ତେ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ସେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କୁ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ,
ସହସ୍ରବାହୁଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ରଯୀମଯୋ ଽଯଂ ପୁରୁଷୋ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ସେହି ହଜାର ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି, ଏହି ପୁରୁଷ ତିନି ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ,
ହିରଣ୍ଯ ଗର୍ଭଃ ପୁରୁଷୋ ମହାତ୍ମା ସଂପଦ୍ଯତେ ଵୈ ମନସଃ ପରସ୍ତାତ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ପୁରୁଷ, ମନସ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି,
କଲ୍ପାନ୍ତେ ତମସୋଦ୍ରିକ୍ତଃ କାଲୋ ଭୂତ୍ଵାଗ୍ରସତ୍ପୁନଃ
କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ଅନ୍ଧକାର ବଢ଼ିଯିବାବେଳେ, କାଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହୋଇ ପୁଣି ସବୁକୁ ଗ୍ରସିଯାଏ,
ତ୍ରିଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସେ ନିଜକୁ ତିନିଭାଗ କରି, ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପି ଚାଲିଯାନ୍ତି,
ଏକାର୍ଣଵେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ସେତେବେଳେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ,
ବ୍ରହ୍ମାଂ ନାରାଯଣାଖ୍ଯସ୍ତୁ ସ ଚକାଶେ ଭଵେ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ,
ପଶ୍ଯନ୍ତି ତଂ ମହର୍ଲୋକେ କାଲଂ ସୁପ୍ତଂ ମହର୍ଷଯଃ
ମହର୍ଲୋକର ଋଷିମାନେ ସେଇ ସୁପ୍ତ କାଳକୁ ଦେଖନ୍ତି ।
ତଦା ଵିଵର୍ତ୍ଯମାନୈସ୍ତୈର୍ମହତ୍ପରିଗତଂ ପରାମ୍
ସେତେବେଳେ, ସେହି ମହାନ୍ମାନେ ଘୁରିଲେ, ମହତ୍ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଚଳିତ ହେଲା।
ଯସ୍ମାଦୃଷତିସତ୍ତ୍ଵେନ ମହତ୍ତସ୍ମାନ୍ମହର୍ଷଯଃ
ଅଟୁଟ ଧୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ମହତ୍ରୁ ମହାଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ଯେ ତ୍ଵାସନ୍କଲ୍ପେ ଽତୀତେ ମହର୍ଷଯଃ
ଯେ ସତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ସାତଜଣ ଆଗରୁ କଳ୍ପରେ ମହାଋଷି ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ସତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ମହାଋଷିମାନେ।
ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତସ୍ତଦାନୀତାଃ କାଲଂ ସୁପ୍ତଂ ମହର୍ଷଯଃ
ସେତେବେଳେ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେହି ମହାଋଷିମାନେ, ଶୁଅଥିବା କାଳକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
କଲ୍ପଯା ମାସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ମାତ୍କଲ୍ପୋ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'କଳ୍ପ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକୋ ମହାଦେଵସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍
ହେ ମହାଦେବ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉନଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କର।