ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତେଷାଂ କାର୍ଯାଣି କରଣାନି ଚ
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ କାମ ଓ ଉପକରଣ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଵିନିଵୃତ୍ତାଧିକାରଣାଂ ସ୍ଵେନ ଧର୍ମେଣ ତିଷ୍ଠତାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଶେଷ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ପ୍ରାକୃତେ କରଣୋପେତାଃ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପ୍ରାକୃତିକ ଉପକରଣ ସହିତ, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିତ ରହନ୍ତି।
ପୁରୁଷାନ୍ଯବହୁତ୍ଵେନ ପ୍ରତୀତା ତତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଲୋକମାନେ ବହୁ ଥିବାରୁ, ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ସଂଯୋଗେ ପ୍ରକୃତିର୍ଜ୍ଞୈଯା ମୁକ୍ତାନାଂ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନାମ୍
ମୁକ୍ତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ, ପ୍ରକୃତିକୁ ଏକତାରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅଭାଵଃ ପୁନରୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶାନ୍ତାନାମର୍ଚିଷାମିଵ
ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ଅବସ୍ଥା ପୁଣି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯେପରି ଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପୁଣି ଜଳିଉଠେ।
ଏତୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହର୍ଲୋକସ୍ତଦାନାସାଦିତସ୍ତୁ ଵୈ
ଏମାନଙ୍କ ସହିତ, ମହର୍ଲୋକ ସେଇ ସମୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ମାନୁଷା ବ୍ରାହ୍ମଣାଦଯଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ମାନବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ତେଷୁ ତତ୍କାଲଂ ପୃଥିଵୀତଲଵାସିଷୁ
ସେମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ନିବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବାବେଳେ,
ତତ୍ସପ୍ତରଶ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଏକୈକୋ ଜାଯତେ ରଵିଃ
ତେବେ, ସେମାନେ ସାତଟି କିରଣ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଜଙ୍ଗମାଃ ସ୍ଥାଵରାଶ୍ଚୈଵନଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ଚ ପର୍ଵତାଃ
ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼,
ତଦା ତୁ ଵିଵଶାଃ ସର୍ଵେ ନିର୍ଦଗ୍ଧାଃ ସୂର୍ଯରଶ୍ମି ଭିଃ
ସେଇବେଳେ, ସମସ୍ତେ ଅସହାୟ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପୁଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଦଗ୍ଧଦେହାସ୍ତଦା ତେ ତୁ ଧୂତପାପାଯୁଗାନ୍ତରେ
ସେଇ ସମୟରେ ଦେହ ପୁଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ତତସ୍ତେ ହ୍ଯୁପପଦ୍ଯନ୍ତେ ତୁଲ୍ଯରୂପୈର୍ଜନୈର୍ଜନାଃ
ତେବେ, ସେମାନେ ସମାନ ଆକୃତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପୁନଃ ସର୍ଗେ ଭଵନ୍ତୀହ ମାନସା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧେଷୁ ଚ ଲୋକେଷୁ ତଦା ସୂର୍ଯୈସ୍ତୁ ସପ୍ତଭିଃ
ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ, ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ପୁଡ଼ିଯିବାବେଳେ,
ସାମୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ମେଘାଶ୍ଚ ଆପଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ସମୁଦ୍ରର ଜଳ, ମେଘରୁ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଜଳ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଜଳ,
ଆଗତାଗତିକଂ ଚୈଵ ଯଦା ତତ୍ସଲିଲଂ ବହୁ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜଳ ଆସେ ଓ ଯାଏ, ଏବଂ ବହୁ ପରିମାଣର ଜଳ,
ଆଭାତି ଯସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵାଭାସୋ ଭାଶବ୍ଦୋ ଵ୍ଯାପ୍ତିଦୀପ୍ତିଷୁ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାହାର ନିଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ 'ଭା' ଶବ୍ଦ ତାହାର ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଜ୍ୟୋତିର ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ,
ତଦନ୍ତସ୍ତନୁତେ ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସମନ୍ତ ତତଃ
ଯାହା ଭିତରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦିଶାରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି,
ଶର ଇତ୍ଯେଷ ଶୀର୍ଣେ ତୁ ନାନାର୍ଥୋ ଧାତୁରୁଚ୍ଯତେ
'ଶର' ଧାତୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ,
ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ସଂସ୍ଥିତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽହନି
ଯେତେବେଳେ ହଜାର ଯୁଗର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ,
ତତସ୍ତୁ ସଲିଲେ ତାସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟାଗ୍ନୌ ପୃଥଵୀତଲେ
ସେତେବେଳେ, ସେଇ ଜଳରେ, ପୃଥିବୀର ଉପରୁ ଅଗ୍ନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବାବେଳେ,
ଏତେନାଧିଷ୍ଠିତଂ ହୀଦଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି,
ଏକାର୍ଣଵେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ସେତେବେଳେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ,
ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ରର୍ ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି
ଏଠାରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ:
ଆପୂର୍ଯମାଣାସ୍ତତ୍ରାସ୍ତେ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ସେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କୁ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ,
ସହସ୍ରବାହୁଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ରଯୀମଯୋ ଽଯଂ ପୁରୁଷୋ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ସେହି ହଜାର ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି, ଏହି ପୁରୁଷ ତିନି ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ,
ହିରଣ୍ଯ ଗର୍ଭଃ ପୁରୁଷୋ ମହାତ୍ମା ସଂପଦ୍ଯତେ ଵୈ ମନସଃ ପରସ୍ତାତ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ପୁରୁଷ, ମନସ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି,
କଲ୍ପାନ୍ତେ ତମସୋଦ୍ରିକ୍ତଃ କାଲୋ ଭୂତ୍ଵାଗ୍ରସତ୍ପୁନଃ
କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ଅନ୍ଧକାର ବଢ଼ିଯିବାବେଳେ, କାଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହୋଇ ପୁଣି ସବୁକୁ ଗ୍ରସିଯାଏ,