ତେନ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଇତି ଵୈ କଥ୍ଯତେ ସଵିତା ବୁଧୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସବିତାଙ୍କୁ 'ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଯେ ତେ ଅଣ୍ଡକପାଲେ ଦ୍ଵେ ତଦ୍ବଲଂ ପରମଂ ମତମ୍
ଅଣ୍ଡର ସେଇ ଦୁଇଟି ଖୋଲିକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଉଦରେ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ ସ ଜନନେଚ୍ଛଯା
ସେ ଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛାରେ ତାହାର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଦେଵୋପଵାହ୍ଯା ରାଜାନୋ ହସ୍ତିନୋ ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଦେବତାଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବହି ନେଯାଯାନ୍ତି।
ଉତ୍ତରତ୍ର ଚ ଵୋ ଭୂଯସ୍ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ତରମ୍
ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ତୁମକୁ କହିବି।
ଭଗଵାନ୍ସଵିତା ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରଭାସଯତି ରଶ୍ମିଭିଃ
ଭଗବାନ ସବିତା ନିଜ କିରଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି।
ବାହ୍ଯଂ ତମୋଵୃତଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣମଶେଷତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଗଵତୋ ଵ୍ଯାସାତ୍ପାରାଶର୍ଯାନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି କଥା ମୁଁ ମହାତ୍ମା ପରାଶରପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି।
ଵିମୃଶ୍ଯ ବହୁଧା ତତ୍ତୁ ପୁନରନ୍ଯୈଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏହି କଥାକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବିଚାର କରିଛନ୍ତି।
ଅଭଯୋ ଵିଚରତ୍ଯେଵ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଶତଂ ଗତଃ
ନିର୍ଭୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶତଶଃ ଜନ୍ମ ଗତି କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
କଥ୍ଯତେ ଵା କଥା ଯସ୍ଯ ନ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ସମାନକମ୍
ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କୁହାଯାଏ, ସେ ତୁମ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।
ଋକ୍ଷସ୍ଯ ଭଗିନୀ ରକ୍ଷା ଵାନରସ୍ଯ ବଲୀଯସଃ
ଭାଲୁଙ୍କର ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରଙ୍କ ରକ୍ଷକ।
ଋକ୍ଷରାଜଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଜାଂବଵନ୍ତଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜାମ୍ବବାନ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସା ଦତ୍ତା ପିତ୍ରା ରାଜୀଵଲୋଚନା
ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜୀବନୟନ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଜଯନ୍ତୋ ଽଥ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ମୃଗରାଟ୍ ସଂକୃତିର୍ଜଯଃ
ଏହିପରେ ଜୟନ୍ତ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା, ସଂକୃତି ଏବଂ ଜୟାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
ଭୋଜୋ ରାକ୍ଷସଜିଚ୍ଚୈଵ ପିଶାଚଵନଗୋଚରୌ
ଭୋଜ, ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ଏବଂ ପିଶାଚ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବାମାନେ।
ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଶତେ ଏବଂ ସହସ୍ରେ ଗଣନା ହୁଏ।
ମାର୍ଜାରସ୍ଯ ତୁ ମାର୍ଜାରା ଵାଦ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ବିଲାରର ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଲାର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଆଚାର୍ଯାଃ ଶ୍ଵାପଦାଦୀନାଂ ଶରଭାଣାଂ ମହୌଜସଃ
ବନ୍ୟପଶୁମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଶରଭ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଲାଘଵେ ପ୍ଲଵନେ ଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାଵସାଦକାଃ
ସେମାନେ ଚାଳାକି ଓ ଲାଫିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିପାରନ୍ତି।
ଗୃହେଷୁ ଗୃହଗର୍ଭେଷୁ ଗୃହଵାସାଵଲଂବିନଃ
ସେମାନେ ଘରରେ, ଘରର ଭିତରେ ଏବଂ ଘର ଜୀବନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବସୁଥାନ୍ତି।
ତଥା ଵନଚରାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଭାଵାତ୍ସମଵସ୍ଥିତାଃ
ଏଭଳି ଅନେକେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି।
ନୀଲଜୀମୂତଵର୍ଣାଶ୍ଚ କପିଲା କେକରାରୁଣାଃ
କିଛିମାନେ ମେଘ ଭଳି ଗାଢ଼ ନୀଳ, କିଛି ହଳଦିଆ, କିଛି ଚିଟିକିଆ, କିଛି ଲାଲ ରଙ୍ଗର।
ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧା ଘୋରା ମଯୂରସମଭାଷଣାଃ
କିଛି ଭୟଙ୍କର, ନଖ ଓ ଦାଢ଼ିରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଏବଂ ମୟୂର ଭଳି କଥା କହନ୍ତି।
ଶ୍ଯାମଶ୍ଚ ଶବଲଶ୍ଚୈଵ ଯମସ୍ଯାନୁଚରୌ ସ୍ମୃତୌ
କଳା ଓ ଚିଟିକିଆ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଯମଙ୍କର ସହାୟକ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତିମାପ୍ତଃ ପୁନର୍ଵଂଶଃ ସାରମେଯେଷୁ ସର୍ଵଦା
ସାରମେୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଂଶ ପରମ୍ପରା ସଦା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଥାଏ।
ଵିଷାଦଯନ୍ତି ଚ ନରାନ୍ସର୍ଵଜାତିସମନ୍ଵିତାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକମାନେଂକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଜ୍ଜନ୍ମ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣାଂ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତୁ ଯଃ
ଏହି ଦାଢ଼ିଅଛିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଇବା,
ତାତ୍କାଲମରଣଂ ଚୈଵ ଭଵତୀତି ଵିନିର୍ଣଯଃ
ସେଇ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଯାଏ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥା ଶ୍ରିତଂ ଧର୍ମମାପ୍ନୋତି ମୁନିସେଵିତମ୍
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହୋଇ ଏହି ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।