ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଶ୍ଵମେଧାଂଶ୍ଚ ରାଜସୂଯାନ୍ନୃମେଧକାନ୍
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅଶ୍ୱମେଧ, ରାଜସୂୟ ଓ ନୃମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତର୍ପଯିତ୍ଵାଥ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂବହୁଭିସ୍ତଥା
ଏଭଳି ଅନେକ ଉପହାର ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୁଖୀ ଭୂତ୍ଵା ଯଵୀଯସା
ସେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଖୁସିରେ ବାସ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମପରମୋ ଧର୍ମସେତୁଃ କ୍ରିଯାପରଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଓ କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଯସ୍ଯ ଦେଵମୁନିର୍ଗାଥାଂ ଜଗୌ ଯଜ୍ଞେଷୁ ନାରଦଃ
ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।
ତୁଲ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵାଲିନୋହେମମାଲିନଃ
ତିନି ଲୋକରେ ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ବାଳିଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଵାଲୀ ଯଜ୍ଞସହସ୍ରାଣାଂ ଯଜ୍ଵା ପରମଦୁର୍ଜଯଃ
ବାଳି ହଜାର ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ।
ନିରୁକ୍ତମସ୍ଯ ତୁ ଵିଭୋ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସତ୍ୟ କଥା ଏବେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କୁହାଯାଉଛି।
ସୃତ୍ଯମାନେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପ୍ରଜାପତିରଥ ସ୍ଵଯମ୍
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ଆସିଥିଲେ।
ପ୍ରଵେଶାଯାମାସ ତଦା ଯୋଗେନ ମହତା ଵୃତାଃ
ବଡ଼ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିଲେ।
ତତ୍ରାଵର୍ତ୍ତତ ଗର୍ଭୋ ଵୈ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରେ ବଲୀ
ସେଠାରେ ଅଣ୍ଡର ଭିତରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସର୍ଵତୋ ନିର୍ମିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଭଂ ତେ ତ୍ଦୃତତେଜସଃ
ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଗର୍ଭ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗଠିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତେଁମାନେ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ:
ବଲଂ ତେଜୋ ଽସ୍ଯ ଭଵିତା ନିର୍ମିତସ୍ଯାଧିକଂ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବାର ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।
ସର୍ଵଭୂତାନି ଯାନୀହ ସ୍ଯାଵରାଣି ଚରଣି ଚ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ,
ଯଦେଡେ ସ୍ଥାପିତଂ ତେଜୋ ବଲଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଯେତେ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଏଠାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଶ୍ରୁତିତେଜଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚ ଧକ୍ଷତେ ସର୍ଵତୋଂଽଜସା
ତାଙ୍କର ଶ୍ରୁତିର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦହିଦେବ।
ବଲଂ ଚାଣ୍ଡେ ଚକାରାଥ ତତସ୍ତ୍ଵଣ୍ଡାନ୍ତରେ ଶିଶୁଃ
ତାପରେ ଅଣ୍ଡର ଭିତରେ ଶିଶୁଟି ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲା।
ତତ୍ତୂଦରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ମୃତପିଣ୍ଡୋପମଂ ସ ତୁ
ତାହାର ପେଟରୁ ଏକ ମୃତ ଗଠିଆ ଭଳି ଜିନିଷ ବାହାରିଲା।
ଶକଲେ ଦ୍ଵେ ସମାସ୍ଥାଯ ସ ଏକସ୍ମିନ୍ନପଶ୍ଯତ
ସେ ଦୁଇଟି ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ଧରି ଏକଟିକୁ ଦେଖିଲା।
ତତ୍ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚୋତ୍ଥାଯାଦିନ୍ଯୁତ୍ସଂଗେ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ
ସେ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଗୋଦରେ ରଖି ଦର୍ଶାଇଲା।
ତେନ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଇତି ଵୈ କଥ୍ଯତେ ସଵିତା ବୁଧୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସବିତାଙ୍କୁ 'ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଯେ ତେ ଅଣ୍ଡକପାଲେ ଦ୍ଵେ ତଦ୍ବଲଂ ପରମଂ ମତମ୍
ଅଣ୍ଡର ସେଇ ଦୁଇଟି ଖୋଲିକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଉଦରେ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ ସ ଜନନେଚ୍ଛଯା
ସେ ଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛାରେ ତାହାର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଦେଵୋପଵାହ୍ଯା ରାଜାନୋ ହସ୍ତିନୋ ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଦେବତାଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବହି ନେଯାଯାନ୍ତି।
ଉତ୍ତରତ୍ର ଚ ଵୋ ଭୂଯସ୍ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ତରମ୍
ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ତୁମକୁ କହିବି।
ଭଗଵାନ୍ସଵିତା ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରଭାସଯତି ରଶ୍ମିଭିଃ
ଭଗବାନ ସବିତା ନିଜ କିରଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି।
ବାହ୍ଯଂ ତମୋଵୃତଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣମଶେଷତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଗଵତୋ ଵ୍ଯାସାତ୍ପାରାଶର୍ଯାନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି କଥା ମୁଁ ମହାତ୍ମା ପରାଶରପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି।
ଵିମୃଶ୍ଯ ବହୁଧା ତତ୍ତୁ ପୁନରନ୍ଯୈଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏହି କଥାକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବିଚାର କରିଛନ୍ତି।
ଅଭଯୋ ଵିଚରତ୍ଯେଵ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଶତଂ ଗତଃ
ନିର୍ଭୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶତଶଃ ଜନ୍ମ ଗତି କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି।