ଅଙ୍ଗାନି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାସ୍ତଥା
ଏହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ବ୍ରତ ଏବଂ ନିୟମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ—
ମହଦାଦିଵିଶେଷାନ୍ତଂ ସୃଜାମୀତି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ
ମହାତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ନିଶ୍ଚୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଅଡସ୍ଯାଵରଣଂ ଵାର୍ଧିରପାମପି ଚ ତେଜସା
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆବରଣ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଜଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—
ଭୂତାଦିର୍ମହତା ଚୈଵ ଅଵ୍ଯକ୍ତେନାଵୃତୋ ମହାନ୍
ଭୂତ ଏବଂ ମହାତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଆବୃତ ମହାନ—
ନଦୀନାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ଽତ୍ର ପଠ୍ଯତେ
ନଦୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
କୀର୍ତ୍ତନଂ ବ୍ରହ୍ମଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷର ସ୍ତୁତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଅଵସ୍ଥାଶ୍ଚାତ୍ର କୀର୍ତ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାଗୁଡିକ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ଶଯନଂ ଚ ହରେରପ୍ସୁ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣଂ ତଥା
ହରିଙ୍କର ଜଳରେ ଶୟନ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା—
ଋକ୍ଷାଣାଂ ଗ୍ରହସଂସ୍ଥାନାଂ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ନିଵେଶନମ୍
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ନିବାସ—
ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନଵିଭାଗଶ୍ଚ ସର୍ତ୍ଯାନାଂ ଶୁଭଚାରିଣାମ୍
ସ୍ଵର୍ଗର ଭାଗ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଶୁଭ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ—
ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ଦ୍ଵେ ସୃତୀ ପରିକୀର୍ତିତେ
ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ପଥ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ପଶୂନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ସଂଭଵଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ପଶୁ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ନଵ ସର୍ଗାଃ ପୁନଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ନବଟି ସୃଷ୍ଟି ପୁନି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵଯଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ସମୁଦ୍ଭଵଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକରୁ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।
କଲ୍ପଯୋରନ୍ତରେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରତିସଂଧିଶ୍ଚ ଯସ୍ତଯୋଃ
ଦୁଇ କଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ବିରତି ହୁଏ, ଏହାର ସଂଯୋଗ ଏବଂ ବିଚ୍ଛେଦ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି।
ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତାଚ୍ଚ ଦେହାଚ୍ଚ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ ସଂଭଵଃ
ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଅଧିକତା ଓ ଦେହରୁ ପୁରୁଷର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ପ୍ରସୂତ୍ଯାକୃତଯଃ ଶୁଭାଃ
ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କର ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଓ ରୂପ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତେଶ୍ଚୋର୍ଦ୍ଧମାକୂତ୍ଯାଂ ମିଥୁନୋଦ୍ଭଵଃ
ରୁଚି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଉପରେ ଆକୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ଦୁଇଜଣ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ।
ଦାକ୍ଷାଯଣୀଷୁ ଵାପ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂଶବ୍ଦାଦ୍ଯାସୁ ମହାତ୍ମନଃ
ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ, ଶବ୍ଦା ଆଦି ଦେଖି, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ତଥାଧର୍ମସ୍ଯ ହିଂସାଯାଂ ତମସୋ ଽଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ
ଅଧର୍ମ ଏବଂ ହିଂସାରେ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦୁଃଖ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଯତ୍ର ଗୋତ୍ରାନୁକୀର୍ତ୍ତନମ୍
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଗୋତ୍ରଗୁଡିକର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ପିତୄଣାଂ ଦ୍ଵିପ୍ରକାରାଣାଂ ସ୍ଵଧାଯାଂ ତଦନନ୍ତରମ୍
ପିତୃମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ସ୍ୱଧା ସମ୍ପର୍କରେ ଏହାର ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଶାପଃ ସତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୃଗ୍ଵାଦୀନାଂ ଚ ଧୀମତାମ୍
ଦକ୍ଷଙ୍କର ଶାପ, ସତ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଏବଂ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଏହି ସତ୍ୟ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ପ୍ରତିଷେଧଶ୍ଚ ଵୈରସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଦୋଷଦର୍ଶନାତ୍
ବିରୋଧ ନିଷେଧ କରାଯାଇଛି, କାରଣ ଏହାର ଦୁଃଖ ଦେଖିବାରୁ।
ପ୍ରଜାପତେଃ କର୍ଦ୍ଦମସ୍ଯ କନ୍ଯାଯାଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍
ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କର କନ୍ୟାର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ତେଷାଂ ନିଯୋଗୋ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ତାଙ୍କର ନିୟୋଗ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅଲଗା ଭାବରେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ଵର୍ଷାଣାଂ ଚ ନଦୀନାଂ ଚ ତଦ୍ଭେଦାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଭୂମି, ନଦୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ଵିସ୍ତରାନ୍ମଣ୍ଡଲଂ ଚୈଵ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରଯୋଃ
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ବିସ୍ତାର ଓ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକ ଏକାଉଁ ଭାବରେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।
ନୀଲଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗୀ ଚ କୀର୍ତ୍ଯନ୍ତେ ସପ୍ତ ପର୍ଵତାଃ
ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ, ଶୃଙ୍ଗୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଏହି ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ତେଷାମନ୍ତରଵିଷ୍କଂଭା ଉଚ୍ଛ୍ରାଯାଯାମଵିସ୍ତରାଃ
ସେଗୁଡିକର ଭିତର ଭାଗ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ତାର ବିବରଣା ହୋଇଛି।