ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେନ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତେ ଭଵେନ ତୁ
ସେମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲେ।
ଦେଵସ୍ଯ ମହତୋ ଯଜ୍ଞେ ଵାରୁଣୀଂ ବିଭ୍ରତସ୍ତନୁମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ମହାଯଜ୍ଞରେ, ବରୁଣୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଋଷଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ଦୀର୍ଘେ ଦ୍ଵିତୀଯମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେଇ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞରେ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଅତ୍ରିଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ ଏହି ଆଠଜଣେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ।
ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵଷଠ୍କାରଶ୍ଚ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗ ଓ ଦେହଧାରୀ 'ଵଷଟ୍' କାର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଋଗ୍ଵେଦଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତ୍ର ଯଶ୍ଚ କ୍ରମଵିଭୂଷିତଃ
ସେଠାରେ କ୍ରମରେ ଶୋଭିତ ଋଗ୍ବେଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ସ୍ଥିତୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥସଂପୃକ୍ତଃ ସୂକ୍ତବ୍ରାହ୍ମଣମନ୍ତ୍ରଵାନ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସୂକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵିଶ୍ଵାଵସ୍ଵାଦିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସଂଭୃତୋ ଽଭଵତ୍
ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଆଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗିରସଯୋଗୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଶରୀରଶିରୋ ଽଭଵତ୍
ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ସହିତ ଏକତା ହେବାରୁ, ସେ ଦୁଇ ଦେହ ଓ ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କଲେ।
ଆଶ୍ରଯସ୍ତୁ ଵଷଟ୍କାରୋ ନିଗ୍ରହପ୍ରଗ୍ରହାଵପି
'ଵଷଟ୍' କାର ଆଶ୍ରୟ ହେଲେ, ନିଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଗ୍ରହ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଦେଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ମାତର ଏଵ ଚ
ଦେବକନ୍ୟାମାନେ, ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମୂର୍ତିମନ୍ତଃ ସୁରୂପାଖ୍ଯା ଵରୁଣସ୍ଯ ଵପୁର୍ଭୃତଃ
ସୁରୂପା ନାମକ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ବରୁଣଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭାଵିନୋର୍ଽଥସ୍ଯ ଵିଧାନାଚ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅର୍ଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଆସ୍ରଵଜ୍ଜୁହୁଯାଂ ଚକ୍ରେ ମନ୍ତ୍ରଵଚ୍ଚ ପିତାମହଃ
ପିତାମହ ନିୟମିତ ଭାବେ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାର୍ଵାକ୍ତେଜସଶ୍ଚୈଵ ଜଜ୍ଞେ ଲୋକେଷୁ ତୈଜସମ୍
ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିରୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଏକ ତେଜୋମୟ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲା।
ଆଜ୍ଯସ୍ଥାଲ୍ଯାମୁପାଦାଯ ସ୍ଵଶୁକ୍ରଂ ହୁତଵାଂଶ୍ଚ ହ
ଘୃତପାତ୍ରରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖି, ସେ ହବନ କଲେ।
ଜ୍ଵଲନ୍ତୋ ଵପୁଷା ଯୁକ୍ତାଃ ସପ୍ରଭାଵୈଃ ସ୍ଵକୈର୍ଗୁଣୈଃ
ତେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଵାଲାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵିନିର୍ଗତମ୍
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଏହି ଜ୍ୱାଳାକୁ ଭେଦି ବାହାରିଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ମହାଦେଵସ୍ତଥୋଦ୍ଭୂତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରଵୀତ୍
ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।
ଵିଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଥମଂ ଦେଵ ମମ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତ୍ଵଯମ୍
ସେ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନିଲେ—'ଏହି ଦେବତା ମୋର ପୁଅ ହେଉ।'
ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ମହାଦେଵ ସ୍ତଦା ଭୃଗୁମ୍
ତାପରେ ମହାଦେବ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତତଃ ଶୁକ୍ରମଙ୍ଗାରେଷ୍ଵଜୁହୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଅଗ୍ନିର ଅଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଗଲା।
ସଂଭୂତିଂ ତସ୍ଯ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵହ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମାଣମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ଜନ୍ମକୁ ଦେଖି ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ସୋ ଽପ୍ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସଦସସ୍ପତିଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏମିତି କହିବା ପରେ ସଦସସ୍ପତି କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'
ଷଟ୍ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୁନଃ ଶୁକ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଣା ଲୋକକାରିଣା
ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶୁକ୍ରରେ ଛଅଥର ପୁନି କରିଥିଲେ।
ମରୀଚିଃ ପ୍ରଥମଂ ତତ୍ର ମରୀଚିଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ମରୀଚି ମରୀଚିମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଅହଂ ତୃତୀଯ ଇତ୍ଯତ୍ରିସ୍ତସ୍ମାଦତ୍ରିଃ ସ କୀର୍ତ୍ଯତେ
'ମୁଁ ତୃତୀୟ'—ଏହିପରି ଆତ୍ରି କହିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଆତ୍ରି ଭାବେ ପରିଚିତ।
କେଶୈର୍ଲଂବୈଃ ସମୁଦ୍ଭୂତସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ ପୁଲହଃ ସ୍ମୃତଃ
ଲମ୍ବା କେଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିବାରୁ ସେ ପୁଲହ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।
ଵସିଷ୍ଠ ଇତି ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠ କୁହନ୍ତି।
ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତାନକରା ଯୈରିମା ଵର୍ଦ୍ଧିତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ବଢ଼ିଲା, ସେମାନେ ଲୋକର ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।